Новости за 21.03.2023

د پاکستان د ایبټ اباد په حویلیان سیمه کې د یوه ځایي چارواکي عاطف منصف جدون په ګډون ۱۱ تنه په یوه وسله وال برید کې ووژل شول. د حویلیان د پولیسو یوه چارواکي طارق مظهر د ازادې اروپا/ازادي راډيو مشال څانګې ته ویلي، برید پرون دوشنبه شوی، خو لا معلومه نه ده چې چا ترسره کړی دی. د پولیسو یوه بل چارواکي ویلي، ممکن دغه امنیتي پېښه د جدون له کورنۍ سره د شخصي مخالفت له کبله رامنځته شوي وي. د پاکستاني رسنیو د راپور له مخې د جدون څلورساتونکي په وژل شویو کې شامل دي. سملاسي د برید مسوولیت هم کومې ډلې پر غاړه نه دی اخیستی.

ګارډین: د بریتانیا ګارډین ورځپاڼې د اسټرالیا د یوه پخواني پوځي د نیولو په تړاو مقاله خپره کړې ده. پر دغه سرتېري تور دی چې افغانستان کې یې د ماموریت پر مهال یو ملکی کس وژلی دی. دغه ۴۱ کلن پوځي اولیور شولز نومېږي او اوس د اسټرالیا فدرالي پولیسو د جنګي جنایت په تور نیولی دی. ټاکل شوې چې شولز د روان میلادي کال په ترڅ کې محکمې ته حاضر شي. ګارډین د اې بي سي شبکې د انځورونو پر بنسټ ویلي، شولز د ارزګان ولایت د غنمو په یوه کرونده کې شاوخوا لس کاله وړاندې یو افغان په داسې حال کې په ډزو وواژه چې هغه خپل لاسونه هم پورته نیولي وو. Читать дальше...

ځینې افغان فرهنګیان نوروز د افغانستان تاریخي ارزښت او ملي جشن بولي او وايي، د دې جشن نمانځل د افغانستان د تاریخ او هویت لرغونتیا ثابتوي. نوروز یا د کال د لومړۍ ورځ له پېړیو راهیسې د افغانستان، ایران او د منځنۍ اسیا په یو شمېر هېوادونو کې د پسرلي له راتګ او د طبیعت له زرغونېدو سره نمانځل کېږي. دا ورځ د ملګرو ملتونو علمي او فرهنګي سازمان (یونسکو) د افغانستان او یو شمېر نورو هېوادونو د ناملموسه فرهنګي میراث په توګه هم ثبت کړې ده. نوروز چې مخکې په افغانستان کې په شان و شوکت نمانځل کېده، اوس یې د طالبانو په واکمنۍ کې نمانځل پیکه شوي دي. Читать дальше...

افغانستان په تېر لمریز کال کې په سیاسي، بشري، امنیتي او اقتصادي برخو کې بېلابېلې ستونزې درلودې. ۱۴۰۱ لمریز کال په افغانستان کې د طالبانو د حکومت او افغانانو لپاره له لوړو ژورو ډک کال وو. که څه هم طالبان یې په تېر کال یعنې د ۱۴۰۰ لمریز کال په زمري یا اسد میاشت کې واک ته ورسېدل او فکر کېده چې ښايي هر څه ډېر ژر نورمال شي، خو نه یوازې دا چې عادي نه شول بلکې د ځینو په باور په ځینو برخو کې ستونزې لا پسې زیاتې شوې. نسبي امنیت ،خو د ناامنۍ خونړۍ پېښې؛ د بخښنې نړیوال سازمان وايي، افغانستان اوسمهال... Читать дальше...

د ملګرو ملتونو د بشري حقونو متخصصانو د طالبانو له لوري د نجونو د تعلیم مخنیوی په کلکه وغانده او له طالبانو څخه یې د نوي ښوونیز کال په درشل کې وغوښتل چې د هغوی پر مخ سمدستي د ښوونځیو او پوهنتونونو دروازې پرانېزي. په دې موضوع عصمت څاروان د افغانستان د ولسي جرګې له پخوانۍ غړې شینکۍ کړوخېل سره مرکه کړې او لومړی یې ورته ویلي؛ د ملګرو ملتونو متخصصانو له نړیوالې ټولنې غوښتي چې پر طالبانو فشار راوړي چې نجونو ته د تعلیم اجازه ورکړي، ایا فشار نتیجه لرلای شي که یې لرلای شي څه ډول فشار؟ د دې مرکې د اورېدو لپاره لاندې لېنک کېکاږئ... Читать дальше...

د ملګرو ملتونو د بشري حقونو متخصصانو د طالبانو له لوري د نجونو د تعلیم مخنیوی په کلکه وغانده او له طالبانو څخه یې د نوي ښوونیز کال په درشل کې وغوښتل چې د هغوی پر مخ سمدستي د ښوونځیو او پوهنتونونو دروازې پرانېزي. د ملګرو ملتونو د بشري حقونو متخصصانو د دوشنبې په ورځ وویل، په افغانستان کې د طالبانو له لوري د نجونو د تعلیم غیرقانوني مخنیوی په نړۍ کې ساری نه لري او دا پر یوه جنس او د افغانستان پر راتلونکې اغېز شیندي. دوی په په جینیوا کې د خپلې غونډې په پای کې په یوه اعلامیه کې ویلي، د ۲۰۲۳ د مارچ... Читать дальше...

افغاني سره میاشت ټولنه وايي چې 'د سولې کلي' مرستندویې موسسې په همکارۍ نن سې شنبه ۸۹ تنه ناروغ ماشومان د درملنې لپاره جرمني ته لېږي. د سرې میاشت ټولنې له خبرپاڼې سره سم، په دې ۸۰ ماشومانو کې یو شمېر یې د هډوکو په میکروبي ناروغۍ او یو شمېر نور یې سخت سوځېدلي دي. په همدې حال کې ۵۰ تنه نور افغان ماشومان، چې ۶ میاشتې پخوا د درملنې لپاره جرمني ته استول شوي وو، افغانستان ته بېرته راستانه شوي دي. لا هم ۴۰ افغان ماشومان په جرمني کې تر درملنې لاندې دي.

د طالبانو د حکومت له پېښو سره د مبارزې وزارت وايي، په ۱۴۰۱ لمریز کال کې تر ۱۱ سوه ډېر افغانان په طبیعي پېښو کې مړه شوي دي. د طالبانو له پېښو سره د مبارزې سرپرست وزیر ملامحمدعباس اخوند رسنیو ته په یوه استولي پیغام کې د ۱۴۰۱ کال له پیله تر پایه د زلزلو او سېلابونو په شان د بېلابېلو طبیعي پېښو له کبله د سرومال د تاوانونو په اړه وویل: "یوزرو یوسلو دوه کسان مړه شوي او دوه زره یوسلو ۵۹ تنه ټپیان شوي دي او ۱۰ زره ۸۰۰۸ کورونه بشپړ ویجاړ شوي دي." ده همداراز وویل چې تر ۲۳ زره ډېر نور کورونه نیمه ویجاړ شوي او شاوخوا ۸۰ زره څاروي مړه شوي دي. Читать дальше...

د پاکستان د سند ایالت له محبسونو څخه ۱۹۰ افغان بندیان له خوشي کېدو وروسته پرون دوشنبې افغانستان ته واستول شول. د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت ویندوی حافظ ضیا احمد تکل وايي، دا کسان په کراچۍ کې د افغانستان د قونسلګرۍ او په اسلام اباد کې د سفارت په هلوځلو خوشې شوي او د طالبانو د حکومت په لګښت افغانستان ته استول شوي دي. ده همداراز ویلي چې تر اوسه پورې د پاکستان له زندانونو څخه یوزرو ۸۹۳ تنه افغان بندیان خوشې شوي دي.

د بدخشان ولایت په یفتل ولسوالۍ کې پرون دوه تنه کارګر له سیند څخه د تېرېدو په ترڅ کې اوبو یووړل. په بدخشان ولایت کې د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور ريیس معزالدین احمدي رسنیو ته وویل، دا دوه تنه، چې د سین پر غاړه یې سره زر استخراجول، د یفتل د ګزانګ کلي په سنګ آب سیمه کې له سینه اوښتل چې په اوبو کې ډوب او مړه شول.

د افغانستان سرې میاشتې ټولنې، چې د طالبانو تر کنټرول لاندې فعالیت کوي، له مرستندویو موسسو د مرستې غوښتنه وکړه. د دې ټولنې ريیس مطیع الحق خالص، چې قطر ته تللی، پرون په دوحه کې د دغه هېواد د پراختیايي صندوق د پروژو له مسوول سلطان بن احمد العسیري سره په کتنه کې وویل، مرستندویې موسسې دې د افغانستان له سره میاشت ټولنې سره په بېلابېلو برخو کې مرسته وکړي. خالص وویل، په افغانستان کې د هغو ماشومانو شمېر په زیاتېدو دی چې زړونه یې سوري دي او د افغانستان سرې میاشتې ټولنه یې په یوازې توګه د درملنې وس نه لري.

د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونو د مدیره پلاوي غړی خانجان الکوزی وايي، له اتلس کلونو وروسته د افغانستان او ایران د سوداګرۍ ګډې خونې فعالیت بېرته پیل کړ. الکوزي پرون ازادي راډیو ته وویل، د دې ګډې خونې د فعالیت د بیا پیلېدو له کبله به د افغانستان او ایران تر منځ سوداګري راکړه ورکړه نوره هم زیاته شي. الکوزی وايي، حاضردمه د افغانستان او ایران سوداګري په کال کې ۲ میلیارد ډالرو ته رسیږي، خو تر ډیره دا سوداګري یو اړخیزه ده. تر دې مخکې یو شمېر افغان صنعتکارانو او د فابریکو خاوندانو شکایت کړی چې... Читать дальше...