Γιατί παραιτήθηκε ο Κιρ Στάρμερ – Τα στοιχήματα που δεν του βγήκαν
Εξελέγη πανηγυρικά στην πρωθυπουργία της Βρετανίας το 2024, αλλά ο δρόμος έφτασε πρόωρα στο τέλος του για τον Κιρ Στάρμερ που το πρωί της Δευτέρας επιβεβαίωσε τις φήμες και αποχώρησε τόσο από την Ντάουνινγκ Στριτ όσο και από την ηγεσία των Εργατικών.
Όπως σημειώνει σε ανάλυσή του το CNNi, ο Στάρμερ βρέθηκε αντιμέτωπος με αυξανόμενη δυσαρέσκεια για την αποτυχία να περιορίσει την παράνομη μετανάστευση και για τις αντιδημοφιλείς οικονομικές επιλογές του. Η θέση του αποδυναμωνόταν σταδιακά τους τελευταίους μήνες.
Τα αποτελέσματα των τοπικών εκλογών του Μαΐου, όπου οι Εργατικοί έχασαν πάνω από 1.400 έδρες στα αγγλικά συμβούλια και τον έλεγχο του ουαλικού κοινοβουλίου, «έπληξαν» σοβαρά την εξουσία του. Πολλοί βουλευτές του κόμματος πείστηκαν ότι δεν μπορούσε να οδηγήσει τους Εργατικούς σε νίκη στις επόμενες γενικές εκλογές, που αναμένονται το καλοκαίρι του 2029.
Καθοριστικό ρόλο στις εξελίξεις έπαιξε η επιστροφή του Άντι Μπέρναμ στο κοινοβούλιο, μετά τη νίκη του στις ενδιάμεσες εκλογές της Πέμπτης (18/6) απέναντι στο ακροδεξιό λαϊκιστικό κόμμα Reform UK, το οποίο προηγείται στις περισσότερες δημοσκοπήσεις. Η επιτυχία του Μπέρναμ ενίσχυσε τα επιχειρήματα όσων θεωρούν ότι μπορεί να αποτελέσει πιο ισχυρό αντίπαλο του Reform στις κάλπες.
Η άνοδος του Reform προκάλεσε εσωκομματική «επανάσταση» στους Εργατικούς. «Θα έκανα τα πάντα για να σταματήσω τον Φάρατζ», δήλωσε χαρακτηριστικά η βουλευτής Κάθριν Γουέστ, μία από τις φωνές που ζητούσαν την αποχώρηση του Στάρμερ.
Το «αγκάθι» της οικονομίας
Ένας ακόμη παράγοντας που οδήγησε στην παραίτηση Στάρμερ ήταν η αδυναμία της κυβέρνησης να εκπληρώσει τις οικονομικές της δεσμεύσεις. Ο Στάρμερ είχε αναλάβει την εξουσία σχεδόν δύο χρόνια πριν, με στόχο την αναζωογόνηση της βρετανικής οικονομίας και τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των πολιτών – στόχοι που αποδείχθηκαν δύσκολοι στην πράξη.
«Η αλλαγή ξεκινά τώρα», είχε δηλώσει μετά τη νίκη των Εργατικών τον Ιούλιο του 2024. Ωστόσο, η αναμενόμενη αλλαγή δεν ήρθε ποτέ. Οι ψηφοφόροι γύρισαν την πλάτη στο κόμμα, στρεφόμενοι προς το Reform.
Τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι ο μέσος εβδομαδιαίος μισθός, μετά την προσαρμογή στον πληθωρισμό, αυξήθηκε λιγότερο από 1%, φτάνοντας τις 494 λίρες (περίπου 570 ευρώ). Παράλληλα, η κυβέρνηση απέτυχε να πετύχει τον στόχο για 1,5 εκατομμύριο νέες κατοικίες, ενώ η ανάπτυξη παρέμεινε μόλις πάνω από 1%.
Η κατάσταση επιδεινώθηκε από το αυξανόμενο ενεργειακό κόστος λόγω του πολέμου στο Ιράν. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προβλέπει ότι η οικονομία του Ηνωμένου Βασιλείου θα αναπτυχθεί μόλις κατά 0,8% φέτος, χαμηλότερα από τις αρχικές εκτιμήσεις.
Τι αφήνει πίσω του
Η παραίτηση Στάρμερ αφήνει πίσω της μια Βρετανία πολιτικά κατακερματισμένη. Οι πρόσφατες εκλογές στην Αγγλία, τη Σκωτία και την Ουαλία κατέδειξαν τη διάλυση του παραδοσιακού δικομματικού συστήματος, με το Reform να κερδίζει δυναμική σε όλη τη χώρα.
Καθώς η δύναμη των Εργατικών μειωνόταν, το Reform είδε τα μέλη του να αυξάνονται σε πάνω από 270.000. Ο ίδιος ο Στάρμερ είχε προειδοποιήσει τον Φεβρουάριο ότι η αναμέτρηση με το Reform ήταν «η μάχη της ζωής μας».
Το πλειοψηφικό εκλογικό σύστημα της Βρετανίας, που ευνοεί δύο ή τρία μεγάλα κόμματα, δεν έχει δοκιμαστεί ποτέ σε γενικές εκλογές με πέντε ισχυρούς πολιτικούς σχηματισμούς. Η επόμενη εκλογική αναμέτρηση αναμένεται να αποδείξει αν αυτό το νέο πολιτικό τοπίο θα επιβιώσει ή θα αναδιαμορφωθεί εκ βάθρων.