«H επιθεώρηση είναι παιχνίδι ψευδαισθήσεων» – Οι Γεράσιμος Ευαγγελάτος και Θέμης Καραμουρατίδης βουτούν στην ωμή ελληνική πραγματικότητα

Το δημιουργικό δίδυμο του του σύγχρονου ελληνικού τραγουδιού κάνει το τολμηρό και ριψοκίνδυνο βήμα προς το εκρηκτικό είδος του θεάτρου μας. Η επιθεώρηση «Εγώ θα σας τα πω» με την σκηνοθετική σφραγίδα του Βαγγέλη Θεοδωρόπουλου – κείμενα και στίχους των Γεράσιμου Ευαγγελάτου και Δημήτρη Χαλιώτη, και πρωτότυπη μουσική του Θέμη Καραμουρατίδη – ήταν η αφορμή για να συναντήσω τον Γεράσιμο και τον Θέμη και να διαπιστώσω για μια ακόμη φορά πως η καλλιτεχνική ορμή τους εμπεριέχει τον αυθορμητισμό τους και την υπέροχη λοξή ματιά τους. Και μπορεί κάποιοι να μην συμφωνούν αλλά κανείς δεν μπορεί να μείνει ασυγκίνητος από το θάρρος τους να βγουν από την ασφάλειά τους και να ισορροπήσουν στο τεντωμένο σκοινί ενός τόσο απαιτητικού είδους.

Λίγο πριν την πρεμιέρα, οι δύο δημιουργοί κάθονται μαζί μας. Πίνουν τσάι του βουνού, τσακώνονται για το πώς ανοίγει ένα βάζο μέλι, πειράζονται για τη δόξα και τη διαδρομή τους (όντας πλέον «45 χρονών παιδιά») και χαρτογραφούν το νέο τους θεατρικό εγχείρημα. Μια συζήτηση χωρίς φίλτρα, που ισορροπεί ιδανικά ανάμεσα στην τέχνη και την προσωπική τους χημεία.

Μετά από τόσα χρόνια στο μουσικό θέατρο και τη δισκογραφία, πώς προκύπτει η επιθεώρηση; Μοιάζει με μια χαοτική απόσταση από όσα σας έχουμε συνηθίσει.

Γεράσιμος: Δεν ξέρω, ελπίζω η «μετακίνηση» να είναι κάτι διαφορετικό. Αν σκεφτείς ότι με τον Θέμη κατά κύριο λόγο κάνουμε μουσικό θέατρο, στην πραγματικότητα η επιθεώρηση είναι η ελληνική εκδοχή του.  Άρα κάνουμε ένα ελληνοπρεπές μιούζικαλ. Δεν είναι και τόσο μεγάλη η απόσταση.

Θέμης: Για μένα, πάντως, ήταν μεγάλη μετατόπιση! Έχεις να κάνεις με πράγματα τα οποία, όταν γράφεις μουσική για οτιδήποτε άλλο, δεν σε απασχολούν. Είναι μια διαδικασία λειτουργική, όπως όταν μπαίνεις στη λογική να γράψεις δύο τραγούδια για τη Eurovision — ψάχνεις σε περιοχές που σε άλλη συνθήκη δεν θα καταπιανόσουν.

Γεράσιμος: (Γελάει) Ωστόσο, ούτε ένα ομαδικό τραγούδι για το σεξ θα έγραφες, αν δεν υπήρχε η θεατρική συνθήκη!

Θέμης: Ναι, αλλά δεν είναι το ίδιο ένα τραγούδι για το σεξ με ένα τραγούδι για τον ΟΠΕΚΕΠΕ!

Η επικαιρότητα όμως στην επιθεώρηση είναι προϋπόθεση. Πώς αποφεύγετε την παγίδα να γίνετε απλώς μια θεατρική καταγραφή των social media και των όσων βλέπουμε στις ειδήσεις;

Γεράσιμος: Η καλή επιθεώρηση είναι ένα documentary, αλλά πιο ευγενές. Έτσι το βλέπω εγώ. Μέχρι την τελευταία στιγμή γράφαμε κείμενα για ό,τι μας απασχολεί κοινωνικά, ό,τι συζητάμε μεταξύ μας, ό,τι βλέπουμε στον τρόπο που κυκλοφορούμε με τους ανθρώπους έξω. Η επιθεώρηση που δεν καυτηριάζει με χιούμορ, αλλά μένει στην επιφάνεια ή στην απλή καταδίκη προσώπων —όπως, ας πούμε, η Λατινοπούλου— καταλήγει στείρα και χωρίς αισθητική. Για μένα η αισθητική πηγάζει από την ηθική: να μην αντιμετωπίζεις τον θεατή ως παθητικό δέκτη, αλλά να τον κάνεις συμμέτοχο.

Και πώς επιτυγχάνεται αυτό το «μοίρασμα» με τον θεατή;

Γεράσιμος: Η επιθεώρηση είναι ένα παιχνίδι ψευδαισθήσεων. Η πραγματική της αποστολή είναι να στρέψει έναν παραμορφωτικό καθρέφτη απέναντι στον θεατή. Να του δείξει το είδωλό του με τέτοια απόσταση, ώστε εκείνος να νομίζει ότι βλέπει κάποιον άλλον, να χαλαρώσει και να αρχίσει να γελάει με την ψυχή του. Και εκεί, πάνω στο γέλιο, να του τραβήξεις ξαφνικά το χαλί κάτω από τα πόδια, αφήνοντάς τον με την απορία: «Ουπς, μήπως είσαι εσύ αυτό που βλέπεις τόση ώρα;». Αυτό είναι το μεγάλο κόλπο.

Ρισκάρουν όμως οι σύγχρονες παραστάσεις αυτό το «τράβηγμα του χαλιού» ή προτιμούν την ασφάλεια ενός εύκολου και ανώδυνου γέλιου;

Γεράσιμος: Εμείς πάντως δεν θα χαϊδέψουμε τα ταπεινά ένστικτα, αυτό το συμφωνήσαμε από την αρχή. Δεν θα ακούσεις βωμολοχία, δεν θα ακούσεις σεξισμό. Και κυρίως, δεν θα δεις τηλεόραση. Ματσά λατε ναι, κομπούχα ναι, αλλά δεν θα γελάσουμε με ό,τι γεννιέται στην τηλεόραση, ούτε θα δεις αναφορές σε πάνελ. Μας απασχολεί να δούμε τη ρίζα της εποχής μας, όσο βαθιά μπορούμε, ξεκινώντας από τη δική μας προσωπική θέση και ειλικρίνεια. Όταν θες να στρίψεις τον καθρέφτη στους άλλους, πρωτίστως πρέπει να στρέψεις τον εαυτό σου και να εκθέσεις τα πάντα. Για μένα, αυτή η «ηθική αισθητική» εμπεριέχει την Αριστοτέλεια ηθική, φτάνοντας μέχρι το 2026.

Αυτή η ανάγκη για αυτοσαρκασμό αποτυπώνεται και στο ίδιο το έργο;

Γεράσιμος: Απόλυτα. Η παράσταση ανοίγει με δύο προδομένες αριστερές κυρίες που προδόθηκαν από την τέχνη, από τον έρωτα, από τη ζωή, την πολιτική… από ό,τι είχαν να κρατηθούν στα νιάτα τους. Ξεκινάμε από τα δικά μας. Και η ηλικία μας, βέβαια, φέρνει μια άλλη ωριμότητα μακριά από νεανικές αυταπάτες. Είμαστε 45 χρονών παιδιά, δεν είμαστε 20… Είναι κάπως ρομαντικό —για να μην πω γραφικό— να έχεις ακόμη «ιερά τέρατα» σε οποιοδήποτε τομέα.

Η λίστα με τα «αγκάθια» της ελληνικής πραγματικότητας είναι , που συμπεριέλαβαν στα κείμενά τους είναι μεγάλη. Από το 10ωρο εργασιακό και τον ΑΣΕΠ, μέχρι τον ΟΠΕΚΕΠΕ και το Predator.

Γεράσιμος: Μα σκοπός είναι να πούμε τα πράγματα που βλέπουμε. Στην παράσταση θα δεις το πόσο διεφθαρμένη και καθοδηγούμενη είναι η δικαιοσύνη. Σκέψου το σκάνδαλο των παρακολουθήσεων: σου έβαζα εγώ τσιπάκι και την ώρα που πήγαινες τουαλέτα ή έκανες σεξ, έδινε εικόνα ανά πάσα ώρα και στιγμή. Υπάρχει κάτι πιο βίαιο; Κι όμως, δεν άνοιξε ρουθούνι. Η επιθεώρηση είναι ένα απόλυτα θνησιγενές είδος, γεννιέται και πεθαίνει αυτό το καλοκαίρι και παλιώνει άμεσα. Όμως, αν και τα πρόσωπα αλλάζουν (παλιά είχαμε τη Μέρκελ, τώρα άλλα), το πάτερν του Νεοέλληνα παραμένει ίδιο: μπερδεμένος, λίγο πονηρούλης, κατά βάθος καλός, αλλά άνθρωπος που θέλει να βολευτεί γιατί έτσι έχει μάθει.

Μουσικά πώς λειτούργησε αυτός ο «χαμαιλεοντισμός» που απαιτεί το είδος;

Θέμης: Η βασική διαφορά είναι ότι η μουσική για την επιθεώρηση δεν φέρει τη δική μας στενή καλλιτεχνική ταυτότητα ορίζεται από το ίδιο το έργο και το κείμενο, δανείζεται από όσα συμβαίνουν γύρω μας. Έχουμε τη δυνατότητα να αγκαλιάσουμε αυτό το σύμπαν χωρίς ενοχές. Ήταν πανεύκολο να το κάνω, χωρίς να αισθανθώ ότι προδίδω κάτι, γιατί δεν νιώθω ότι φέρω κάποιο «λάβαρο» που θα πάρει φωτιά άμα γράψω ένα τραγούδι για την πλάκα και τη Eurovision.

Γεράσιμος: Έχουμε γράψει δύο κομμάτια σε στυλ Eurovision που είναι ήδη από τα αγαπημένα μας! Πώς πάει ο ρυθμός, Θέμη; «Μάνα Παναγιά μου των λαών…» και μετά το άλλο, το «τάπα-τάπα-τάπα θα έρθεις θα το δεις μετά».

Θέμης: (Παίζει τον ρυθμό στο τραπέζι) Τάπα-τάπα-τάπα, ταράν-ταρά… Όπως το ακούς! Προσοχή, θα γίνει επιτυχία αυτό.

Γεράσιμος: Θα γίνει, λέει! Και άμα γίνει επιτυχία, θα βγάλουμε λεφτά από αυτό! (Γελάει)

Το Θέατρο του Νέου Κόσμου έχει ένα πολύ πολυσυλλεκτικό κοινό. Πώς σκοπεύετε να του μιλήσετε;

Γεράσιμος: Πρέπει να μιλήσεις την ίδια γλώσσα —την αλήθεια— σε όλους αυτούς τους ανθρώπους, χωρίς να αφήσεις κανέναν απ’ έξω και χωρίς να χαϊδέψεις κανέναν. Το πιο ριψοκίνδυνο κομμάτι παραμένει η στιγμή που παραδίδεις το κείμενο και τη μουσική στους ηθοποιούς. Εκεί η θεωρία τελειώνει. Τους λες: «Εγώ αυτό που σου δίνω είναι ένα ρούχο… Εσύ κάν’ το ό,τι θες». Στην επιθεώρηση στέκεται ένας έρμος καλλιτέχνης στη σκηνή και πρέπει, βασισμένος σε αυτό που έγραψες, να απευθύνει κάτι που θα χτυπήσει τον θεατή. Πώς ξέρεις ότι θα χτυπήσει; Δεν το ξέρεις ποτέ. Γι’ αυτό παίζουμε με τη φωτιά. Κάνουμε τον «Σχοινοβάτη» του Ζενέ.

Ο ηθοποιός είναι αυτός που βγαίνει τελικά στην αρένα;

Γεράσιμος: Αυτός είναι ο μπροστάρης, αυτός θα παλέψει με το θηρίο. Και το θηρίο είναι ένα αδηφάγο κοινό, έτοιμο να σου χαρίσει τα πάντα ή… να σου πετάξει ντομάτες. Είναι το μοναδικό θεατρικό είδος που ακόμα κουβαλάει μεταφορικές, ξεκάθαρες, ολοστρόγγυλες, ώριμες ντομάτες. Αλλά, την ίδια ακριβώς στιγμή, είναι και το είδος που κουβαλάει ακόμα το τριαντάφυλλο.

INFO

«Εγώ θα σας τα πω!».

Σκηνοθεσία Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος

Κείμενα, Στίχοι τραγουδιών Γεράσιμος Ευαγγελάτος, Δημήτρης Χαλιώτης

Πρωτότυπα τραγούδια, Μουσική, Ενορχηστρώσεις Θέμης Καραμουρατίδης

Σκηνογράφος Μαγδαληνή Αυγερινού

Ενδυματολόγος Άγγελος Μέντης

Κίνηση Αλέξανδρος Σταυρόπουλος

Σχεδιασμός φωτισμών Αποστόλης Κουτσιανικούλης

Φωνητική διδασκαλία Αποστόλης Ψυχράμης

Βοηθός σκηνοθέτη Πάνος Κορογιαννάκης

Βοηθός σκηνογράφου Αγγελική Πολίτη

Φωτογραφίες Χρήστος Συμεωνίδης

Μουσικοί επί σκηνής Αντώνης Παλαμάρης μουσική διεύθυνση, επιμέλεια ορχήστρας, πλήκτρα, Κωστής Πυρένης ηλεκτρική και ακουστική κιθάρα, Βαγγέλης Οικονόμου μπάσο, Δημήτρης Τσόλης τύμπανα, programming

Παρτιτούρες Άρης Ζέρβας

Παίζουν οι ηθοποιοί Δημήτρης Πιατάς, Χρύσα Ρώπα, Ελένη Κοκκίδου, Δημήτρης Μακαλιάς, Γιούλη Τσαγκαράκη, Ζερόμ Καλούτα, Σύρμω Κεκέ, Μαρία Διακοπαναγιώτου, Αλέξης Βιδαλάκης, Θανάσης Ισιδώρου

Δημοτικό Θέατρο Λυκαβηττού, 23 Ιουνίου, 21:00

Εισιτήρια https://www.more.com/gr-el/tickets/theater/ego-tha-sas-ta-po-epitheorisi/