ХВҚ жаһандық болжамды нашарлатты, бірақ Қазақстан үшін жақсы жаңалықты хабарлады
Халықаралық валюта қоры (ХВҚ) тоқсан сайынғы шолуында Қазақстанның ЖІӨ өсіміне қатысты болжамын ұсынды. Қордың бағалауынша, алдағы екі жылда елдің ЖІӨ өсу қарқыны әлемнің көптеген ірі экономикаларына қарағанда жоғары деңгейде сақталады, деп хабарлайды Tengrinews.kz.
Қазақстан экономикасының қандай өсімі болжанады?
Халықаралық валюта қорының (ХВҚ) шілдедегі шолуына сәйкес, 2026 жылы Қазақстан экономикасы 4,6 пайыз, ал 2027 жылы нақты мәнде, яғни инфляцияны ескергенде 4,4 пайыз өседі.
Айта кетейік, Қазақстан Орталық Азиядағы ХВҚ экономикалық болжамын жеке келтіретін жалғыз ел. 30 мемлекет арасында Қазақстан экономикасы алдағы екі жылда ЖІӨ 6,4 және 6,7 пайызға өседі деп күтілетін Үндістаннан, сондай-ақ көрсеткіші 5 және 5,1 пайызды құрайтын Индонезиядан кейін үшінші орында тұр.
Ең нашар болжам Иранға тиесілі, жалғасып жатқан әскери қақтығыс аясында ел экономикасы 2026 жылдың қорытындысы бойынша 5,4 пайыз қысқарады деп күтіледі. Ұсынылған 30 елдің қалғандарында ХВҚ болжамы бойынша нәтиже оң болады. Бұл ретте, Иран келесі жылы ЖІӨ 2,9 пайыздық өсімін көрсетеді.
ХВҚ болжамында не өзгерді?
Сәуірдегі нұсқамен салыстырғанда Қазақстанға арналған болжам өзгеріссіз қалды. Ал әлемдік экономика үшін биылғы жылы 3,1-ден 3 пайызға дейін нашарлағанымен, 2027 жылы 3,2-ден 3,4 пайызға дейін жақсарды. 2026 жылға жоспарланған баяулау АҚШ пен Иран арасындағы жалғасып жатқан соғыс салдарымен байланысты. Оның зардаптары жасанды интеллектінің дамуы есебінен жаһандық сұраныстың жеделдеуімен ішінара өтеледі.
Кімдер ұтады, кімдер ұтылады?
ХВҚ қақтығыс көптеген елге үлкен әсер ететіні сөзсіз екенін, бірақ оның салдары нақты мемлекеттің соғыс қимылдарына қаншалықты қатысуына және оның "жаһандық технологиялық тізбектегі" орнына байланысты әртүрлі болатынын атап өтті. Мұнай бағасының өсуіне байланысты негізгі бенефициарлардың бірі оны экспорттаушылар болады (Парсы шығанағы елдерін қоспағанда).
Технологияларды дамытуға үлкен көңіл бөлетін елдер жоғары экономикалық белсенділік көрсетіп жатыр, бұл да жыл қорытындысы бойынша ЖІӨ өсіміне оң әсер етеді. Бұл көктемде қымбаттаған энергия ресурстарын белсенді сатып алғандарға да қатысты. Жаһандық технологиялық құн тізбегіне қатысуы шектеулі мұнай мен газ импорттаушылары қазірдің өзінде белсенділік пен экономикалық өсімнің баяулауына тап болып жатыр және бұл үрдіс алдағы 1,5 жылда сақталады.
Әлемдік экономика жағдайына жаһандық инфляция да әсер етеді, ол желтоқсанның аяғына қарай былтырғы 4,1-ден 4,7 пайызға дейін жеделдейді, бірақ келесі жылы 3,9 пайызға дейін баяулайды деп күтіледі.
АҚШ, Қытай және Ресейге қатысты болжам қандай?
АҚШ экономикасы алдағы екі жылда 2,3 және 2,2 пайыз өседі - бұл былтырғы 2,1 пайыз және 2024 жылғы 2,8 пайызбен салыстырғандағы көрсеткіш. Ақ үйдің көктемде бензиннің күрт қымбаттауына байланысты алаңдаушылығы (бұл тасымалдау құнына және көптеген тауар мен қызметтердің түпкілікті бағасына әсер етеді) Иранмен жасалған, бірақ қазір бұзылған бітімге келудің бір себебі болды деп есептеледі.
ХВҚ болжамы бойынша, Ресейдің ЖІӨ-сі биыл да, келесі жылы да 1,1 пайыз өседі. Мұнайдың қымбаттауы жыл басында экономиканың құлдырауына әкелген ішкі мәселелерді реттеуге мүмкіндік береді. Қытайдың нәтижесі 2024 және 2025 жылдардағы қатарынан бес пайыздық өсімнен кейін 4,6 және 4,1 пайыз болды. Екінші тоқсанда Қытай экономикасы кейінгі 3,5 жылдағы өсім бойынша ең нашар нәтижені көрсетті.
ХВҚ шолуында Қазақстан ЖІӨ өсіміне әсер ететін факторлар келтірілмеген. Үкімет есебі бойынша, бірінші жартыжылдықта экономика былтырғы қаңтар-маусыммен салыстырғанда нақты мәнде 4,1 пайыз өсті. 2025 жылы ЖІӨ-нің жылдық өсімі 6,5 пайыз болды.