Санъаткорлар солиқ бўйича баҳсларни авж олдирмоқда: вазир изоҳ берди
Ўзбекистон маданият соҳасида яна бир муҳим масала кун тартибига чиқди. 21 апрель куни бўлиб ўтган очиқ мулоқотда Маданият вазири Озодбек Назарбеков санъаткорларни солиққа тортиш бўйича янги тартиб юзасидан ўз муносабатини билдирди. Унинг сўзлари нафақат ижод аҳлини, балки кенг жамоатчиликни ҳам ўйлантириб қўйди.
Вазир таъкидлаганидек, бугунги кунда хонандалар ва концерт фаолияти билан шуғулланувчи ижрочилар амалда солиқ тўлаб келмоқда. Аммо муаммо шундаки, айрим санъаткорлар бу жараёндан бехабар. Яъни, улар турли манбалар орқали тўловларни амалга ошираётган бўлса-да, буни солиқ сифатида қабул қилмаяпти ёки тушунмаяпти.
«Бу ҳали тасдиқланган қарор эмас, фақат лойиҳа. Муҳокама жараёнида айрим санъаткорлар ўзларининг солиқ бўйича саводсизлигини намоён қилди. Аслида барча тўлаяпти — тўйдан ҳам, концертдан ҳам. Фақат масала — бу солиқ тизими қанчалик тўғри ва адолатлими, шу ҳақда», — дея изоҳ берди вазир.
Шу билан бирга, у солиқ тўлашдан бош тортиш тушунчасини кескин танқид қилди. Унинг фикрича, бу масала муҳокама эмас, балки бурч сифатида қаралиши керак. Чунки айнан солиқлар орқали мамлакатда тинчлик, таълим ва иқтисодий барқарорлик таъминланмоқда.
«Бу ерда солиқ тўлаймизми ёки тўламаймизми, деган масала муҳокама бўлмаслиги керак. Ҳамма тўлайди, солиқ тўламайдиган одам йўқ. «Солиқ тўламайман» дейишга ор қилиш керак. Бугун солиқлар орқасидан тинч ухлаяпсиз, болаларингиз мактабга боряпти, хотиржам бизнес қиляпсиз», — дея изоҳ берди Назарбеков.
Маълум қилинишича, Адлия вазирлиги томонидан ишлаб чиқилган янги тартибга кўра, 2026 йил 1 сентябрдан бошлаб барча концерт-томоша хизматлари “Soliq” мобил иловаси орқали расмий рўйхатга олинади. Янги тизим “бир хизмат — бир тўлов” тамойили асосида ишлайди.
Ушбу механизмга мувофиқ, ижрочиларнинг даромад солиғи қатъий белгиланган миқдорда бўлиб, уларнинг рейтингига қараб ҳисобланади. Солиқ миқдори БҲМнинг 0,25 барваридан 3 бараваригача етиши мумкин. Қоидаларга амал қилинмаса, жиддий жарималар қўлланилиши кўзда тутилган.
Албатта, бу янгиликлар барча томондан бирдек қабул қилинмаяпти. Айрим санъаткорлар ўз эътирозларини билдиришмоқда. Жумладан, халқ артисти Юлдуз Усмонова ҳам бу масала юзасидан кескин фикр билдириб, жамоатчиликда қизғин муҳокамаларга сабаб бўлди.
Статистик маълумотларга кўра, 2025 йилда 728 нафар хонанда ўз даромадлари бўйича солиқ декларациясини тақдим этган. Уларнинг умумий даромади 3 миллиард 728 миллион сўмдан ошган бўлиб, шундан 437 миллион сўмдан ортиқ солиқ ҳисобланган.
Кўриниб турибдики, соҳада тартибни янада шаффоф қилиш ва тизимни соддалаштиришга эҳтиёж бор. Янги қоидалар айнан шу мақсадга қаратилган. Энди энг муҳим савол — бу ислоҳотлар санъаткорлар учун ҳақиқатан ҳам қулай ва адолатли бўладими? Вақт бу саволга жавоб беради.