Турмуш ҳолати саратон хавфига таъсир қиладими?

АҚШда ўтказилган янги илмий изланиш турмуш ҳолати ва онкологик касалликлар ўртасида қизиқарли боғлиқлик борлигини кўрсатди. Майами университети олимлари томонидан олиб борилган тадқиқот натижалари “Cancer Research Communications” журналида эълон қилинган.

Тадқиқотда 2015–2022 йиллар оралиғида АҚШнинг 12 штатида 30 ёшдан катта аҳоли орасида қайд этилган 4 миллиондан ортиқ саратони ҳолати таҳлил қилинган. Натижаларга кўра, ҳеч қачон турмуш қурмаган эркакларда саратони билан касалланиш даражаси оилалиларга нисбатан 68 фоиз юқори бўлган. Аёлларда эса бу кўрсаткич янада юқори — 85 фоизгача етган.

Олимлар шунга алоҳида таъкидлайдики, бу ҳолат “никоҳ бевосита ҳимоя қилади” деган хулосани англатмайди. Бу ерда ҳаёт тарзи, стресс даражаси, зарарли одатлар (масалан, чекиш), шунингдек, тиббий кўриклардан ўтиш даражаси ҳам муҳим рол ўйнайди.

Энг катта фарқлар айрим саратони турларида кузатилган. Масалан, турмуш қурмаган эркакларда аналь канал саратони тахминан 5 баробар кўп аниқланган. Турмушга чиқмаган аёлларда эса бачадон бўйни саратони қарийб 3 баробар юқори бўлган. Бу касалликлар кўпинча инсон папиллома вируси (HPV) билан боғлиқ.

Шу билан бирга, кўкрак бези ёки простата саратони каби скрининг тизими яхши йўлга қўйилган турларда фарқ унчалик катта бўлмаган. Мутахассислар бу тадқиқот кузатув характерига эга эканини, яъни тўғридан-тўғри сабаб-оқибатни исботламаслигини ҳам таъкидлашган.

Хулоса шуки, оилавий ҳолат ўзи алоҳида хавфни белгиламайди, лекин у инсоннинг умумий турмуш тарзи ва тиббий назоратга муносабати билан боғлиқ бўлиши мумкин.

Олимлар оддий тавсияни такрорлайди: профилактика, ўз вақтида текширув ва соғлом одатлар — энг кучли “ҳимоя” бўлиб қолади.