World News in Pashto

له ماشومانو د ملګرو ملتونو د ملاتړ وجهي صندوق (یونېسف) او دغه شان د یاد سازمان علمي، ښوونیز او کلتوري اداره (یونسکو) وایي افغانستان د نړۍ پر کچه د تعلیم او زده کړې له یو سخت ناورین سره مخامخ دی. یونیسف او یونسکو په یوه ګډ راپور کې اندېښنه ښودلې چې په دې هېواد کې کابو ۹۳ سلنه ماشومان د لومړني ښوونځي تر پایه ان ساده متن نه شي لوستلی. بله خوا ځینې افغانې کورنۍ په ځانګړي ډول نجونې وايي، د نجونو پر زده کړو د طالبانو حکومت بندیز دوی سختې خپه کړي او یو بې برخلیک حالت سره یې مخامخ دي. د کندهار ولایت اوسېدونکې... Читать дальше...

د ۲۰۲۶ز کال له پیلېدو سره سم که یو خوا د نړۍ په یوشمېر برخو کې پخوانۍ شخړې دوام لري، نو بل لوري ته یوشمېر نوي کړکېچونه هم زېږېدلي دي چې پکې د ګرینلینډ په اړه د امریکايي ولسمشر ډانلډ ټرمپ څرګندونې، په وېنېزوېلا کې د امریکايي ځواکونو کاروايي او د هغه هېواد د ولسمشر نیول او نیو یارک ته لېږدول او په ایران کې حکومت ضد مظاهرې شاملې دي. په دې اړه د رویټرز اژانس د ویډیوګانو پر اساس جوړ راپور وګورئ.

د اروپا د پارلمان غړې هانا نیومن د ایران له اعتراض کوونکو څخه خپل ملاتړ اعلان کړ. په ایران کې نن د اعتراضونو ۱۲مه ورځ ده. میرمن نیومن پر خپله ایکس پاڼه لیکلي " نن بیا خلک په ټول ایران کې سړکونو ته راوتلي، هغوی پوهیږي چې ممکن په ګولۍ وویشتل شي، خو ډېرو ته چوپتیا له زړورتیا څخه خطرناکه ده." هغې ویلي، د ایران رژیم د خپل مشروعیت وروستۍ نښې هم له منځه وړي دي. په ایران کې مظاهرې د بهرنیو اسعارو په وړاندې د تومانو د بې ساري ټیټېدو له کبله پيل شوې چې تراوسه یې ترڅ کې لسګونه کسان وژل او ټپیان شوي دي.

د اسپانیا د بهرنیو چارو وزارت د دغه وزارت په اډانه کې د افغان میرمنو او نجونو د ملاتړ یوه خونه رامنځته کړه. د دغې خونې موجودیت نن پنجشنبه ( د جدي ۱۸مه) په هغې غونډه کې اعلان شو چې د هسپانیا ډيپلوماتانو او د افغانستان د ښځو یوشمېر فعالانو په کې برخه اخیستې وه. د افغانستان لپاره د ښځو په نوم یوه سازمان پر خپله ایکس پاڼه لیکلي چې دغه نوښت د افغانستان د فعالو ښځو د دوامداره هڅو پر مټ شوی دی. که څه هم د دغې خونې د فعالیتونو په اړه ډېر جزییات نشته، خو اسپانیا په ۲۰۲۵ کال کې د افغان ښځو د عدالت غوښتنې د لږ تر لږه دوه غونډو کوربنه وه. Читать дальше...

متحده ایالاتو په شمالي اتلانتیک کې د روسیې بیرغ لرونکې د تیلو یوه بیړۍ نیولې ده. د امریکا اروپایي قومندانۍ (یوروکام) د چهارشنبې په ورځ، د جنوري په ۷مه په یوه بیان کې اعلان وکړ چې د مارینرا په نوم دغه ټانکري بیړۍ د آیسلنډ او انګلستان ترمنځ نیولې شوې. په بیان کې ویل شوي چې دا اقدام د متحده ایالاتو د فدرالي محکمې په امر ترسره شوی. د تېلو وړونکې دا بیړۍ له ۲۰۲۴ کال له اوړي راهیسې د متحده ایالتونو تر بندیزونو لاندې وه. دا اقدام د واشنګټن لخوا د وینزویلا د تیلو په غیرقانوني سوداګرۍ کې له ښکیلو بېړیو سره د مبارزې لپاره وروستی اقدام دی. Читать дальше...

په افغانستان کې یو شمېر ښځې وایي، تر تېرو درو کلونو په زیاته موده کې، یعني له هغه راهیسې چې ښځینه حمامونه یې پر وړاندې تړل شوي، له جدي او ورځ تر بلې زیاتېدونکو ستونزو سره مخامخ دي. د دوی په وینا، د ځان مینځلو د اسانتیاوو نشتوالی او ګرمو اوبو ته نه لاسرسی، په ځانګړي ډول د ژمي په موسم کې، د یخ له امله د رامنځته کېدونکو ناروغیو لکه زکام، د بندونو درد او جلدي ناروغیو د اخته کېدو امکان زیات کړی دی. ډېرې میندې وایي چې اړې دي ځان او خپل ماشومان په یخو تشنابونو کې ومینځي، یا هم په ورځو ورځو دا چاره وځنډوي. Читать дальше...

د پاکستان د کورنیو چارو وزیر وايي، د چینايي وګړو د خوندیتوب لپاره په اسلام اباد کې یو ځانګړی مرکز جوړوي.د کورنیو چارو وزارت د جنورۍ پر اوومه په یوه خبرپاڼه کې لیکلي دي چې محسن نقوي دا څرګندونې په بیجنګ کې د چین د عامه امنیت له وزیر وانګ ژانګ هونګ سره د لیدو پر مهال کړې دي. بیان وايي، دواړه چارواکي پر دې هم سلا شوي دي چې د "ترهګرۍ پر ضد د ګډو هڅو" لپاره یوه کړنلاره جوړه کړي چې پکې د دواړو هېوادونو د پولیسو روزنه هم شامله ده. له تېرې یوې لسیزې راهیسې ګڼ چینايي وګړي د چين - پاکستان اقتصادي راهدارۍ (سيپیک)... Читать дальше...

په پېښور کې مېشته افغانه زدکوونکې نوریه بازوان وايي، د افغاني جامو په پرلیکه یا انلاین کاروبار کې د نجونو لپاره یوشمېر موقعې شته. نوموړې وايي، که د پاکستان حکومت هېواد ته ستنه کړه نو هلته هم دې کاروبار ته دوام ورکول غواړي. له هغې سره د مرکې پر اساس جوړ شوی لنډ ویډیويي رپورټ وګورئ.

یو اتلس کلن افغان پرون چهارشنبه د بریتانیا په یوه محکمه کې هغه تورونه رد کړل چې ګواکې د لسګونه کډوالو ژوند یې خطر کې اچولی و. د امان ناصر په نوم دغه ځوان تورن دی چې د ۴۶ ناقانونه کډوالو یوه ربړي بیړۍ یې له فرانسې څخه د بریتانیا په لور بیولې ده. دغه افغان په محکمه کې ویلي، دی مجبور کړای شو و چې دغه بیړۍ له فرانسې بریتانیا خواته هدایت کړي. د هغه بله محکمه د راتلونکې فبرورۍ میاشتې په ۹مه جوړېږي. دا د مانش کانال له لارې لومړۍ ډله کډوال دي چې د ۲۰۲۶ کال په لومړیو کې بریتانیا ته رسیدلي دي. د بریتانیا حکومت... Читать дальше...

ایراني فعالان وايي، په هغه هېواد کې روانې مظاهرې د دې ښکارندويي کوي چې ایرانیان د ملایانو او مذهبي مشرانو ادارې یا اېسټیبلېشمنټ واکمني ختمېدل غواړي.هغوی البته د مشال راډیو له ایرانۍ څانګې راډیو فردا سره په مرکو کې ټینګار کړی چې په هېواد کې بدلون باید "داخلي وي او بهرنۍ مداخله و نه شي." دا په داسې حال کې ده چې د جنورۍ پر اتمه په ایران کې مظاهرې ۱۲مې ورځې ته داخلې شوې دي او په وروستیو کې امریکا ګواښ وکړ چې که ایرانیو چارواکو په ظالمانه ډول د مظاهرچیانو ځپلو ته دوام ورکړي نو پوځي مداخله به وکړي. په... Читать дальше...

په خوست کې د طب د نیمه لوړو زدکړو فارغان له نړیوالو بنسټونو او اړوندو ادارو د کاري زمینو برابرولو غوښتنه کوي. زدکړيالان زیاتوي، د نیمه لوړو طبي زدکړو ډېری فارغان هغه کسان دي، چې کمزوری اقتصاد لري او ټولنې ته پر خدمت سربېره د خپلو کورنیو د لګښتونو پوره کولو لپاره د معاش هيله لري. فارغانو یادې څرګندونې د جنورۍ پر شپږمه په خوست کې د طب له يوې شخصي ادارې څخه د ۲۵۸ ځوانانو په فراغت غونډه کې وکړې.

د افغانستان او پاکستان د خصوصي سیکتورونو مرکچي کېمېټې پرون (چهارشنبه) د دوو هیوادونو ترمنځ د ترانزیت او سوداګرۍ د لارو د پرانیستو په اړه غونډه وکړه. ټاکل شوې ده چې د دواړو خواوو کمېټې خپل وړاندیزونه له خپلو حکومتونو سره شریک کړي. تر دې وړاندې د پاکستان د سوداګرۍ او صنایعو خونو د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې ته د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګریزو او ترانزیتي ستونزو د حل په هدف، په ځانګړې توګه د لارو د پرانیستلو لپاره، د مذاکراتو وړاندیز کړی و. دا وړاندیز د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې... Читать дальше...

د طالبانو د حکومت د بهرنیو چارو وزیر، امیرخان متقي، د عمان له بهرنیو چارو وزیر بدر بن حمد البوسعیدي سره د افغانستان او عمان ترمنځ د دوه‌اړخیزو اړیکو او د سوداګریزو، ترانزیتي او ترانسپورتي همکاریو د پراختیا په اړه خبرې کړې دي. د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت تېره شپه (د جدي ۱۷مه) په خبرپاڼه کې ویلي چې ښاغلي متقي عمان ته خپل وروستی سفر ګټور بللی او دواړو لورو په وروستیو اوونیو کې د دوو هېوادونو ترمنځ د بېلابېلو همکاریو د پراخولو لپاره د پلاوو سفرونه مهم ارزولي دي. د خبرپاڼې له مخې، په دې ټیلیفوني خبرو... Читать дальше...

د خیبر پښتونخوا اعلی وزیر، سهیل افریدی وایي، د ناامنۍ د تلپاتې حل لپاره باید د خیبر پښتونخوا د امن جرګې سپارښتنې عملي شي، او داسې ونه شي چې یوازې په یو اړخیزو پرېکړو او یا مطبوعاتي کنفرانسونو تکیه وشي. تر دې وړاندې، د پاکستاني پوځ د عامه اړیکو ادارې (DG ISPR) مشر په یوه خبري کنفرانس کې په سیمه کې د پوځي عملیاتو په اړه د تحریک انصاف ګوند پر دریځ نیوکه کړې وه او ویلې یې و چې په خیبرپښتونخوا کې د تحریک انصاف ګوند حکومت په دې ایالت کې د پوځ د عملیاتو مخالفت کوي. سهیل افریدي پرون د جنرال شریف چوهدري د... Читать дальше...

په ایران کې پرون (چهارشنبې د جنوري ۷ مه) د اعتراضونو په یوولسمه ورځ د ډالر په وړاندې د ایران د تومان ارزښت یوه بل ریکارډ یعني ۱۴۸ زره تومانو ته ټیټ شو. په ایران کې وروستي اعتراضونه د بهرنیو اسعارو په وړاندې د ایران د پیسو د ارزښت د تیټېدو له کبله پیل شول چې لا هم دوام لري. پرون (چهارشنبې) د هرې یورو ارزښت ۱۷۳ زره او د هر بریتانیايي پونډ ارزښت ۲۰۰ زره تومانو ته لوړ شو. د ایران په اعتراضونو کې، چې د روانې جدې په اوومه پیل شوي، تراوسه لسګونه کسان وژل شوي یا ټپیان شوي دي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د کولمبیا ولسمشر ګوستاوو پیټرو سپینې ماڼۍ ته وروباله. دا بلنه د چهارشنبې په ورځ( جنوري ۷ مه) څو ورځې وروسته له دې شوې ده چې ولسمشر ټرمپ ښاغلی پیترو د نشه يي موادو د قاچاق د ادعاوو له امله ګواښلی و او ویلي یې و چې پوځي عملیات به پرې وکړي. وروسته تر دې چې امریکایي ځواکونو د جنوري په دریمه د وینزویلا ولسمشر نیکولاس مادرو له واکه لرې کړ او د امریکا متحد ایالتونو ته یې د محاکمې لپاره ولیږداوه، په همهغه ورځ ولسمشر ټرمپ د کولمبیا ولسمشر ته خبرداری ورکړی و چې «پام دې وي». د چهارشنبې... Читать дальше...

په افغانستان کې د اروپايي ټولنې استازولي وایي چې دا ټولنه به له XCEPT څېړنیز پروګرام سره یوه ګډه ناسته جوړه کړي، چې په افغانستان کې د اوبو د بحران موضوع وڅېړي.