Жерді сыйға тарту шарты: бұрынғы иесі учаскені қандай жағдайда сот арқылы қайтарып ала алады?
Сізге жер телімі сыйға тартылды ма? Қуануға асықпаңыз. Кейбір жағдайда бұрынғы иелері оны заңды түрде қайтарып ала алады. Мұндай іс кассациялық сотта қаралды.
Азаматтық істер жөніндегі кассациялық сотқа жер телімін сыйға тарту шартын жарамсыз деп тануды талап еткен қазақстандықтың ісі түсті. Ер адам 500 гектар жерді өзі қайтыс болғаннан кейін мүмкіндігі шектеулі ұлына қамқорлық жасауға уәде берген адамға сыйлаған. Бірақ, шамасы, ойдағыдай болмаған көрінеді.
"Бірнеше жылдан кейін ол сотқа жүгініп, мүлікті іс жүзінде өтеусіз беруге ниеттенбегенін көрсетті. Жер учаскесін өз бетінше пайдалануды жалғастырып, оны күтіп-ұстау шығындарын өзі көтерген және онда орналасқан нысандарды басқарған", - деп хабарлады сот өкілдері процесс қатысушыларының аты-жөні мен дау туындаған өңірді атамай.
Біз бұл істі сот кабинетінен таптық. Тараптардың дербес деректерін көрсетпейміз, тек даулы жердің Түркістан облысында орналасқанын, ал сыйға тарту шарты 2018 жылы рәсімделгенін ғана атап өтеміз.
Бірінші сатыдағы сот сыйға тарту шартын жарамсыз деп таныды. Алайда апелляциялық сот бұл шешімнің күшін екі себепке байланысты жойды:
талап қоюшы мәміленің жалғандығын дәлелдей алмады;
талап қою мерзімі өтіп кеткен.
Кассациялық саты апелляция қаулысының күшін жойып, бірінші сатыдағы соттың шешімін күшінде қалдыру арқылы бәрін қалпына келтірді.
"Сот шарттың рәсімделуінің өзі мүліктің нақты берілгенін білдірмейтінін атап өтті. Егер мәміле жасалғаннан кейін жер учаскесі іс жүзінде сыйға берушінің иелігінде және пайдалануында қалып, ал сый алушы оны қабылдамаса және оны күтіп-ұстау ауыртпалығын көтермесе, бұл тараптардың сыйға тарту шарты бойынша құқықтық салдар туғызуға ниеті болмағанын көрсетеді", - деп түсіндірді кассациялық сотта.
Сонымен қатар даулы учаскеде заңды түрде ешкімге берілмеген құрылыстар орналасқан. Ал жерге және ондағы жылжымайтын мүлік нысандарына құқықтар бір-бірімен тығыз байланысты.
"Жер телімі мен онда орналасқан жылжымайтын мүлік нысандары бір-бірінен бөлек иеліктен шығарылмайды", - дейді соттағылар.
Талап қою мерзімі қолданылмады, өйткені ол иеліктен айыруға байланысты еңбек құқықтарының бұзылуына қолданылмайды. Ал талап қоюшы өз учаскесінде жұмысын жалғастыра берген.