Η ανατροπή και η αισιοδοξία

Οι αμερικανοί πολίτες στις ενδιάμεσες εκλογές πάντα επιδοκιμάζουν ή αποδοκιμάζουν την κεντρική κυβέρνηση με κριτήριο την εσωτερική πολιτική και οικονομική ζωή. Σε αυτές τις εκλογές ο ίδιος ο Τραμπ έκανε μια επιλογή που αποδείχτηκε λανθασμένη (δεν ήταν η πρώτη!), δίνοντάς τους δημοψηφισματικό χαρακτήρα.

Βεβαίως ήξερε πως έχει τη μοναδική «ικανότητα», αν χάσει να δηλώσει πως οι υποψήφιοι του κόμματός του δεν τα κατάφεραν. Κι αν δεν έχαναν να δηλώσει πως εκείνος «κέρδισε». Το επιβεβαίωσε με την πρώτη δήλωσή του μετά την ήττα του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος.

Σε τηλεφωνική του επικοινωνία με το Fox News, δήλωσε «λίγο έκπληκτος» για το αποτέλεσμα. «Πίστευα ότι θα τα πάνε καλύτερα», ανέφερε για τους υποψηφίους των Ρεπουμπλικανών.

Ο Τραμπ, που κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας καλούσε τους ψηφοφόρους να ψηφίσουν σαν να είναι ο ίδιος υποψήφιος, μετά το εξαιρετικά αρνητικά για τους Ρεπουμπλικανούς αποτελέσματα, άρχισε να επιρρίπτει ευθύνες για την ήττα στους υποψηφίους.

«Αν ήμουν υποψήφιος θα κερδίζαμε», ήταν η σταθερή του τοποθέτηση σε διάφορα μέσα το πρωί της Τετάρτης, και σημείωνε, πως θα γίνει «πολιτικός σχολιαστής, τόσο για τα θετικά όσο και για τα αρνητικά, εξηγώντας τους λόγους για τους οποίους αυτοί οι υποψήφιοι κέρδισαν ή έχασαν!».

Τη νέα σύνθεση του Κογκρέσου καθόρισαν η οργή των ψηφοφόρων για την άνοδο  του κόστους ζωής και η ολιγωρία του Τραμπ να αντιμετωπίσει το πρόβλημα. Σε όλες τις συγκεντρώσεις που έκανε προεκλογικά παρουσίαζε την οικονομία ως εύρωστη και το επενδυτικό τοπίο ως ανθηρό.

Η δυσαρέσκεια για την οικονομία, τον πόλεμο στο Ιράν και η συμπεριφορά του Τραμπ ενίσχυσαν όλους τους Δημοκρατικούς υποψήφιους, με αποτέλεσμα να έχουμε αναδιαμόρφωση  των πλειοψηφιών στα δύο σώματα του αμερικανικού  Κογκρέσου, αλλά και των συσχετισμών ισχύος  για το υπόλοιπο της θητείας Τραμπ, καθώς θα αισθανθεί τον ρόλο των θεσμικών αντιβάρων.

Οι Δημοκρατικοί πήραν τον έλεγχο σε Γερουσία και Βουλή των Αντιπροσώπων για το υπόλοιπο της προεδρικής θητείας του Ντόναλντ Τραμπ και αναμένεται  να ελέγξουν  εξονυχιστικά κάθε συμφωνία του Τραμπ με την Κίνα, στους τομείς της τεχνολογίας, της ΑΙ, του εμπορίου και αλλού. Θα ψάξει τρόπους να αγνοήσει το Κογκρέσο, όπως έχει κάνει  σχεδόν σε κάθε μεγάλη  απόφαση της τελευταίας διετίας;  Θα παραμείνει στον κόσμο του;

Δεν θα είναι εύκολο. Μπροστά του έχει μια εκλογική συντριβή του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, την οποία οι περισσότεροι Δημοκρατικοί δεν θα μπορούσαν ούτε να φανταστούν πριν από λίγους μόλις μήνες.

Οι Δημοκρατικοί πέτυχαν σειρά από ιστορικές ανατροπές για να έχουν αυτό το εντυπωσιακό αποτέλεσμα.

Οι Δημοκρατικοί έχουν μπροστά τους μια μεγάλη πρόκληση – ευκαιρία τα επόμενα δύο χρόνια. Να προσεγγίσουν τα σωστά ζητήματα με σαφή και πειστικό τρόπο και κυρίως  να κάνουν αυτό που έλεγε πρόσφατα στο Bloomberg ο νομπελίστας οικονομίας Ντάρον Ατζέμογλου, «να είναι ριζοσπάστες στον τρόπο  που σκέφτονται  τις οικονομικές λύσεις και να διευρύνουν την οικονομική βάση».

Για την Ευρώπη (άρα και για την Ελλάδα), έχει μεγάλη σημασία το αμερικανικό εκκρεμές της διεθνούς πολιτικής να επανέλθει στη λειτουργική διεθνή πολυμέρεια των αρχών και των κανόνων. Ισως οι ενδιάμεσες εκλογές να αποδειχτούν καθοριστικές.

Ο  Σωτήρης Ντάλης είναι καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ενοποίησης, πρόεδρος του τμήματος Μεσογειακών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αιγαίου.