Ελαιοπαραγωγοί σε απόγνωση – Η έλλειψη εποχικών εργατών γης στη χώρα υπολογίζεται σήμερα σε περίπου 70.000 άτομα
Λιγότερα εργατικά χέρια, υψηλότερα ημερομίσθια και αυξημένο κόστος παραγωγής διαμορφώνουν ένα πιεστικό τοπίο για τη φετινή συγκομιδή της ελιάς στη χώρα. Οι εργάτες γης από τα Βαλκάνια στρέφονται πλέον προς άλλα ευρωπαϊκά κράτη, όπου μπορούν να εξασφαλίσουν υψηλότερες αμοιβές, ενώ στην Ελλάδα μεγάλο τμήμα του διαθέσιμου εργατικού δυναμικού προτιμά την απασχόληση στον τουριστικό κλάδο αντί για την αγροτική παραγωγή. Την ίδια στιγμή, οι ελιές ωριμάζουν στα δέντρα και παραμένει άγνωστο αν θα βρεθούν εργάτες για να τις μαζέψουν εγκαίρως ή αν μέρος του καρπού θα μείνει στα χωράφια.
Παραγωγοί που μιλούν στα «ΝΕΑ» επισημαίνουν ότι η έλλειψη εργατικών χεριών αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της φετινής περιόδου, καθώς αυξάνει σημαντικά το κόστος συγκομιδής σε μια ήδη δύσκολη οικονομική συγκυρία. Φέτος, μάλιστα, η πίεση είναι διπλή: την ώρα που το ημερομίσθιο για τη συγκομιδή έχει εκτοξευτεί σε αρκετές περιοχές στα 70 ή ακόμη και στα 80 ευρώ, οι τιμές στις οποίες πωλούν οι παραγωγοί την πράσινη επιτραπέζια ελιά αλλά και το ελαιόλαδο έχουν υποχωρήσει αισθητά.
Η εικόνα αυτή δεν αφορά μόνο την ελιά. Οπως επισημαίνει στα «ΝΕΑ» ο γενικός διευθυντής της ΕΘΕΑΣ, Μόσχος Κορασίδης, η συνολική έλλειψη εποχικών εργατών γης στη χώρα υπολογίζεται σήμερα σε περίπου 70.000 άτομα. «Το θέμα της έλλειψης εργατικών χεριών οξύνεται, δεν έχει αμβλυνθεί», σημειώνει, εξηγώντας ότι η ανάγκη είναι ιδιαίτερα έντονη στις καλλιέργειες που απαιτούν εποχική και μαζική συγκομιδή, όπως οι ελιές.
«Κάποιοι δεν θα συλλέξουν ελιές»
Σύμφωνα με τον ίδιο, η έλλειψη εργατών οδηγεί ήδη σε διαφορετικές αποφάσεις τους παραγωγούς. «Κάποιοι δεν θα συλλέξουν ελιές επειδή δεν βρίσκουν διαθέσιμο προσωπικό, ενώ κάποιοι άλλοι, λόγω της χαμηλής τιμής διάθεσης του ελαιολάδου και της επιτραπέζιας ελιάς, σε συνδυασμό με το αυξημένο κόστος εργασίας εξαιτίας της έλλειψης εργατικών χεριών, θα περιορίσουν τη συγκομιδή στα πιο παραγωγικά αγροκτήματα, ενώ όσα είναι οριακά θα εγκαταλειφθούν. Υπάρχει πρόβλημα με την έλλειψη εργατικών χεριών για τη συγκομιδή ελιάς σε ολόκληρη τη χώρα, στην Πελοπόννησο, στην Κρήτη, στη Βόρεια Ελλάδα, παντού».
Στη Χαλκιδική, όπου η επιτραπέζια ελιά αποτελεί βασική παραγωγή, η κατάσταση είναι ιδιαίτερα δύσκολη. Η μεγάλη κατηγορία της πράσινης ελιάς, έως 110 τεμάχια το κιλό, φέτος κινείται στα 1,20 ευρώ το κιλό, έναντι 1,80 ευρώ πέρυσι. Πρόκειται για μείωση 60 λεπτών το κιλό, περίπου 33%, την ώρα που το κόστος παραγωγής έχει αυξηθεί σημαντικά.
«Είναι τεράστιο το πρόβλημα και φέτος», λέει στα «ΝΕΑ» ο πρόεδρος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Αγίου Μάμαντος, Νίκος Ανοιξάς. Οπως σημειώνει, «οι ανάγκες είναι εποχικές και οι περισσότεροι παραγωγοί χρειάζονται εργάτες για περίπου δύο μήνες, με αποτέλεσμα οι συμφωνίες που έχουν γίνει με την Αίγυπτο και το Μπανγκλαντές για μετάκληση εργατών να μη μας εξυπηρετούν. Στις συμφωνίες αυτές προβλέπεται εξάμηνη ή εννιάμηνη απασχόληση. Εγώ αυτή τη στιγμή χρειάζομαι 22 άτομα για τη συγκομιδή, όμως μέσα στον χειμώνα χρειάζομαι μόνο δύο».
Το πρόβλημα στην περιοχή γίνεται ακόμη πιο σύνθετο λόγω της φύσης της επιτραπέζιας ελιάς. «Η συγκομιδή πρέπει να γίνει στο κατάλληλο στάδιο ωρίμασης, καθώς, αν καθυστερήσει, ο καρπός μπορεί να χάσει την καταλληλότητά του για επιτραπέζια χρήση. Αν δεν καταφέρουμε να τις μαζέψουμε εγκαίρως, θα οδηγηθούν στα ελαιοτριβεία για να γίνουν λάδι. Ομως το κόστος παραγωγής για την επιτραπέζια ελιά είναι σημαντικά υψηλότερο από εκείνο μιας καλλιέργειας που προορίζεται αποκλειστικά για ελαιοποίηση, οπότε είναι οικονομικά ασύμφορο. Την ίδια στιγμή, λόγω της παγκόσμιας κατάστασης, το κόστος έχει αυξηθεί πάρα πολύ, τόσο για την άρδευση και την ηλεκτρική ενέργεια όσο και για τα λιπάσματα, τα φυτοφάρμακα και τα καύσιμα», λέει ο Νίκος Ανοιξάς.
Επιπλέον δυσκολίες προκαλεί και η στέγαση των εργατών. Σύμφωνα με τον Θανάση Μπαλτά, γενικό διευθυντή της Εθνικής Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Επιτραπέζιας Ελιάς, πολλοί παραγωγοί δεν διαθέτουν κατάλληλους χώρους για να φιλοξενήσουν προσωπικό, ενώ τα χωράφια βρίσκονται συχνά αρκετά μακριά από τις πόλεις. Ετσι, το κόστος μετακίνησης προστίθεται στο ήδη αυξημένο κόστος των ημερομισθίων.
«Υπάρχει σοβαρό πρόβλημα», λέει στα «ΝΕΑ». «Ενώ σε ολόκληρη την Ευρώπη δίνεται ειδική άδεια για οικίσκους, όπου κατοικούν οι εποχικοί εργάτες γης, στην Ελλάδα το νομικό πλαίσιο δεν προβλέπει κάτι τέτοιο και δεν ορίζει σαφείς προδιαγραφές. Οπως έχουν σήμερα τα πράγματα, οι άνθρωποι αυτοί δεν μπορούν να βρουν ξενοδοχεία ή σπίτια για να μείνουν και έτσι το πρόβλημα διογκώνεται».
Παράλληλα, η διαδικασία μετάκλησης και εισόδου εργατών παραμένει δύσκολη, σύμφωνα με τους εκπροσώπους του κλάδου. Οι παραγωγοί αντιμετωπίζουν καθυστερήσεις και προβλήματα που σχετίζονται με την ψηφιακή πλατφόρμα για τις μετακλήσεις από τρίτες χώρες, τις διαδικασίες εισόδου, τις άδειες παραμονής και τη μετακίνηση των εργατών γης. Οι παραγωγοί ζητούν λύσεις ενώ εξετάζονται δυνατότητες προσέλκυσης εργατών και από χώρες της Απω Ανατολής, όπως η Ταϊλάνδη και το Βιετνάμ. «Ο πόλεμος και οι αυξημένες τιμές στα καύσιμα έχουν δυσκολέψει τα πάντα», καταλήγει ο Μόσχος Κορασίδης.