Μάης 3.0
Είναι ο νέος Μάης του ’68; Οι ομοιότητες αρκετές με τις μαθητικές κινητοποιήσεις στη Γαλλία. Αλλά μια ουσιαστική διαφορά: ο Μάης ήταν προϊόν μιας κοινωνίας αφθονίας, ο Οκτώβρης είναι προϊόν μιας κοινωνίας οργισμένης και φοβισμένης. Είναι η υγιής αντίδραση μιας γενιάς που συνειδητοποιεί ότι το μέλλον της μάλλον δεν θα είναι καλύτερο των γονιών της.
Για τη Γαλλία αυτές οι κινητοποιήσεις και όσες πιθανώς ακολουθήσουν θα κρίνουν τις προεδρικές εκλογές της άνοιξης. Ας μην ξεχνάμε πως η χώρα βρίσκεται σε κρίση για πολλά χρόνια. Τα Κίτρινα Γιλέκα εμφανίστηκαν για πρώτη φορά τον Νοέμβριο του 2018. Μπορεί να έχουμε αντιρρήσεις για τον λαϊκιστικό χαρακτήρα εκείνου του κινήματος αλλά ήταν η έκφραση της οργής μιας μεσαίας τάξης που δεν μπορούσε να τα βγάλει πέρα. Να θυμίσουμε ότι θρυαλλίδα ήταν η αύξηση της τιμής της βενζίνης για να συνειδητοποιήσουμε τι μπορεί να συμβεί φέτος.
Να συνειδητοποιήσουμε επίσης ότι η Γαλλία δεν είναι η μόνη ευρωπαϊκή χώρα σε κρίση. Στη Γερμανία, η πολιτική της παράδοση οδηγεί την ψήφο διαμαρτυρίας στην άκρα Δεξιά. Στη Γαλλία στην άκρα Αριστερά αν και το μαθητικό κίνημα δεν έχει ταυτιστεί με καμία πολιτική δύναμη παρά τη διάθεση της Αριστεράς να το «καπελώσει». Και στην Ισπανία; Αυτό το συγκλονιστικό κίνημα των ενοικίων που οδηγεί τη χώρα σε πρόωρες εκλογές τι ταυτότητα έχει;
Θα απαντήσουμε με μια φράση του Μαμντάνι που έχει κάνει αίσθηση στη Νέα Υόρκη τις τελευταίες μέρες. Είπε ο δήμαρχος της πόλης πως από την αρχή της θητείας του έχει κλείσει 229.000 λακούβες και το δικαιολόγησε με το επιχείρημα «αν δεν μπορώ να ασχοληθώ με τα πεζοδρόμια πώς θα με εμπιστευθούν οι πολίτες για να δώσω λύση σε κάτι πιο σημαντικό;»
Συνοψίζει ο χαρισματικός δήμαρχος την ουσία του προβλήματος, την απομάκρυνση της πολιτικής από τους καθημερινούς ανθρώπους. Και έτσι οδηγούμαστε και πάλι στην εποχή των άκρων. Την προηγούμενη φορά που συνέβη αυτό, η Ευρώπη το πλήρωσε πολύ ακριβά.
Σε πρόσφατη έρευνα του Eurasia Group, ενός από τους σημαντικότερους διεθνώς οίκους ανάλυσης πολιτικού κινδύνου, αναδείχθηκε η καταβύθιση του πολιτικού Κέντρου.
«Στη Γερμανία, αναφέρεται, το 1994 οι δύο βασικές πολιτικές δυνάμεις, χριστιανοδημοκράτες και σοσιαλδημοκράτες, συγκέντρωναν το 80% των ψήφων. Το 2025 η δύναμή τους έπεσε κάτω από 50%. Στη Γαλλία και τη Βρετανία, τα κεντρώα κόμματα έχασαν 30% το ίδιο διάστημα».
Γιατί συνέβη αυτό; Η ερμηνεία, ακόμη και αν οι εκπρόσωποι αυτών των δυνάμεων δεν την αποδέχονται, είναι καλώς ή κακώς απλή: η προσέγγισή τους στην οικονομική και κοινωνική πολιτική, η άρση των διαχωριστικών γραμμών. Η συναίνεση ήταν αναγκαία για την ευρωπαϊκή ενοποίηση σε συνθήκες παγκοσμιοποίησης. Δεν συνοδεύθηκε από τα αναγκαία μέτρα στήριξης των στρωμάτων που αυτή έπληξε ενώ ωφέλησε, στις περισσότερες περιπτώσεις εξόφθαλμα, τους προνομιούχους.
Οι δυνάμεις του Κέντρου δεν τόλμησαν ούτε τη φορολόγηση κατά 1% των διεθνών χρηματιστηριακών συναλλαγών, τη γενικευμένη υιοθέτηση του «φόρου Tobin». Και δεν προέβλεψαν οι ευρωπαϊκές ηγεσίες την αλματώδη ανάπτυξη της Κίνας, 10% ετησίως επί μια εικοσαετία.
Αυτά τα στρατηγικά λάθη και οι παραλείψεις ανέδειξαν το κίνημα Τραμπ στις ΗΠΑ και θα αναδείξουν τα αντίστοιχα ευρωπαϊκά όπως ήδη διαφαίνεται από τις εκλογικές αναμετρήσεις σε πολλές χώρες. Δυστυχώς, όλα εδώ πληρώνονται.
Η Ινώ Αφεντούλη είναι επικεφαλής του Παρατηρητηρίου Γεωπολιτικής και Διπλωματίας στο Ελληνικό Ιδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ)