Όσα είδα στο συνέδριο των Εργατικών στο Λίβερπουλ

Σ’ ένα από τα περίπτερα στο συνεδριακό κέντρο του Λίβερπουλ, ανάμεσα σε πανό των συνδικάτων και σωρούς φυλλαδίων που κανείς δεν πρόκειται να διαβάσει, στεκόταν ένας πάγκος αφιερωμένος στον πρώην Εργατικό πρωθυπουργό, Χάρολντ Ουίλσον: κούπες με τη φωτογραφία του, καρφίτσες, ακόμη και μία ρεπλίκα της περίφημης πίπας του. Η επέτειος των εξήντα ετών από την εκλογική νίκη του Ουίλσον το 1966 έφερε ξανά στο προσκήνιο τον πολιτικό που κέρδισε τέσσερις εκλογές για το κόμμα. Οι σύνεδροι των Εργατικών που κατέφθασαν ως σμήνος στην πόλη του Τζον Λένον αυτήν την εβδομάδα έψαχναν τις ρίζες του κόμματος πριν από τον Μπλερ και ο Ουίλσον τους πρόσφερε την πολιτική νοσταλγία που χρειάζονται.

Για τον Αντι Μπέρναμ το συνέδριο ήταν συναισθηματικά φορτισμένο, γυρνώντας στη γενέτειρά του ως πρωθυπουργός. Το Λίβερπουλ, άλλωστε, αποτελεί εμβληματική περίπτωση της ατζέντας του Μπέρναμ, μία πάλαι ποτέ ένδοξη πόλη του αγγλικού Βορρά, ένα ανθηρό λιμάνι του Ατλαντικού, με ακμάζουσα ναυπηγική βιομηχανία. Ομως οι τελευταίες δεκαετίες της αποβιομηχάνισης, όπως προδίδει το αστικό τοπίο των επιβλητικών νεοκλασικών κτιρίων πλάι σε φτηνές εργατικές κατοικίες, έχουν φτωχοποιήσει σημαντικά την πόλη.

Το ηθικό του συνεδρίου ήταν αναπτερωμένο: το κόμμα έχει ξαναπεράσει μπροστά στις δημοσκοπήσεις και τούτο προκάλεσε το ανανεωμένο ενδιαφέρον των εταιρειών και του επιχειρηματικού κόσμου – είδα περισσότερους λομπίστες από μέλη του κόμματος. Στις παμπ γύρω από το συνεδριακό κέντρο τα μέλη του κόμματος έπιναν ξανά με αισιοδοξία. «Ελπίδα», ήταν η λέξη-κλειδί και ο υπουργός Οικονομικών Τζον Χίλι φρόντισε να την επαναλάβει είκοσι μία φορές στην ομιλία του. Αντίθετα, δεν ανέφερε ούτε μία φορά την «ανάπτυξη».

Ο Χίλι εκφώνησε την πρώτη του ομιλία με φόντο νευρικές αγορές ομολόγων και τον πληθωρισμό να πλανάται σαν σύννεφο και υποσχέθηκε μια «νέα εποχή εκβιομηχάνισης». Ως πρώην υπουργός άμυνας φρόντισε να θέσει στον πυρήνα του σχεδίου του την αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 3,5% του ΑΕΠ – όχι όμως πριν από το 2035! Ανακοίνωσε επενδύσεις στη ναυπηγική βιομηχανία (τα ίδια έλεγε και ο Μπόρις Τζόνσον το 2019) αλλά και χρήματα για τη σκωτσέζικη βάση υποβρυχίων του Βασιλικού Ναυτικού. Η λογική είναι διαυγής και ταυτόχρονα ριψοκίνδυνη: θέσεις εργασίας στα εργοστάσια εξοπλισμών, ανάπτυξη από τα καταδρομικά. Ο Ουίλσον, υποθέτω, θα έγνεφε καταφατικά, η αριστερή πτέρυγα του κόμματος, μάλλον όχι.

Η ομιλία του Μπέρναμ την Τρίτη επιβεβαίωσε πως ο νέος πρωθυπουργός μάλλον ζει πολιτικά στο παρελθόν. Οι αναφορές στη Μάργκαρετ Θάτσερ και στον νεοφιλελευθερισμό ήταν συχνές. Η δική του αφήγηση για μια «κυβέρνηση κόστους ζωής» εστιασμένη στα βασικά: ενέργεια, περίθαλψη, μεταφορές, στέγη για τους νέους, με συνδετικό κρίκο ένα βαθιά ουιλσονικό μοτίβο, τον δημόσιο έλεγχο στο νερό, στην ενέργεια, στη στεγαστική πολιτική.

Η κεντρική εξαγγελία αφορούσε ένα εθνικό σύστημα δωρεάν πρόνοιας ηλικιωμένων, το οποίο ωστόσο θα χρηματοδοτηθεί από παράλληλες περικοπές στις συντάξεις των μεσαίων και υψηλών εισοδημάτων, μέσω της χαλάρωσης του συστήματος που τις θωρακίζει έναντι του πληθωρισμού. Ο Μπέρναμ ορκίστηκε ταυτόχρονα σεβασμό στους δημοσιονομικούς κανόνες ενώ αρνήθηκε να αγγίξει τα εξωφρενικά επιδόματα που στραγγίζουν το δημόσιο ταμείο – οξύμωρο.

Πλάι σ’ όλα αυτά, αναφέρθηκε για πρώτη φορά στην αλλαγή του εκλογικού νόμου μετά τις επόμενες εκλογές προς ένα αναλογικότερο σύστημα καθώς και στη σχέση με την Ευρωπαϊκή Ενωση – αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο επιστροφής της Βρετανίας στην ΕΕ.

Στο τρένο επιστροφής για το Λονδίνο σκεφτόμουν πως υπήρχε κάτι γνήσιο σ’ αυτό το συνέδριο, έστω και αν ένιωσα πως βρισκόμουν στο 1966. Το κόμμα του Στάρμερ ήταν άψυχο, ένα κόμμα λογιστών και δικηγόρων. Ο Μπέρναμ, με τη βορειοαγγλική του θέρμη έχει επαναφέρει ένα κάποιο αίσθημα αποστολής. Πόσο γρήγορα τελικά γυρίζει ο πολιτικός τροχός. Πριν από δώδεκα μήνες, οι ίδιοι άνθρωποι θρηνούσαν τον εκλογικό θάνατο του κόμματός τους. Αυτήν την εβδομάδα ανακοίνωσαν ένα δεκαετές πρόγραμμα εξουσίας. Sic transit gloria mundi*.

Ο Ιωάννης Χουντής ντε Φάμπρι είναι ιστορικός των ιδεών, συγγραφέας και σύμβουλος στη Βουλή των Λόρδων

* Ετσι παρέρχεται η δόξα του κόσμου