Ο κλώνος που με εκπαίδευσε
Πριν από ένα χρόνο αγόρασα συνδρομή σε μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης. Και νομίζω ότι το ίδιο έχουν κάνει οι περισσότεροι συνάδελφοί μου. Αν ακούσεις δημοσιογράφο να σου λέει ότι δεν χρησιμοποιεί ΑΙ, είναι σαν να έχεις μπροστά σου έναν σφριγηλό εραστή 70 ετών που ισχυρίζεται ότι δεν παίρνει viagra.
Οφείλω να παραδεχθώ ότι με κατέτρωγε μία μύχια, σχεδόν ανομολόγητη, σκέψη, εμποτισμένη με δολιότητα. Θα το εκπαίδευα σαν κλώνο του εαυτού μου. Θα το μπούκωνα με γραπτά μου. Και έπειτα από μερικούς μήνες απλώς θα έδινα το περίγραμμα ενός κομματιού και αυτό θα έκανε τη δουλειά μέσα σε δευτερόλεπτα. Το πολύ να το περνούσα με μία στρώση προσωπικού ύφους, καμιά εξυπνάδα, κάτι τέτοιο. Αυτό, μέχρι στιγμής, δεν λειτουργεί.
Γράφει, φυσικά, πολύ καλά, αλλά όχι ανθρώπινα. Ο άνθρωπος, όταν γράφει, είναι σαν να σκαλίζει πάνω στο ξύλο. Το ΑΙ δουλεύει με μέταλλο. Θα σου δώσει κάτι στιβαρό, άρτιο ορθογραφικά και πραγματολογικά, πλην όμως θα είναι άψυχο, παγωμένο σαν αλουμίνιο. Οχι πως δεν βοηθάει. Κάθε άλλο. Θα σου βρει στοιχεία και πληροφορίες. Και αν στήσεις μία αντιπαράθεση επιχειρημάτων μπορεί να σταθεί και από τις δύο πλευρές για να τα ζυγίσει.
Ωστόσο, αν του προτείνεις να σου βελτιώσει, υφολογικά, το κομμάτι, θα στο στρογγυλέψει τόσο πολύ, ώστε θα αφαιρέσει κάθε γωνία. Ομως, ένα κομμάτι χωρίς γωνίες ή και ατέλειες, μπορεί να είναι άρτιο και συνάμα αδιάφορο. Παρεμπιπτόντως, μια και πιάσαμε του επαγγέλματος, καλό είναι να γνωρίζετε ότι, πολύ συχνά, καταναλώνετε προϊόν ΑΙ όταν διαβάζετε διεθνείς ειδήσεις στους ενημερωτικούς ιστότοπους. Δίνουμε την πρωτογενή πηγή στο μοντέλο μας, αυτό μεταφράζει, κάνουμε μερικές μικρές παρεμβάσεις και είμαστε έτοιμοι να αναδείξουμε την επόμενη είδηση για τις διακοπές μιας διασημότητας.
Ενα χαρακτηριστικό παράδειγμα που εντόπισα σε αρκετά sites: ρεπορτάζ με θέμα την Πορτογαλία ανέφεραν τον πρωθυπουργό Μοντενέγκρο ως «Λουίς Μαυροβούνιο»… Ας είναι. Ούτως ή άλλως αυτά, ακόμα και αν δεν τα παρατηρείτε, τα υποψιάζεστε. Το θέμα μου είναι άλλο. Προσπαθώ να αποτιμήσω την επίδραση της τεχνητής νοημοσύνης στην καθημερινότητά μου. Φυσικά και την έκανε πιο εύκολη. Μου κέρδισε χρόνο από αναζητήσεις στο Google και με διευκολύνει καθημερινά σε ένα πλήθος θεμάτων. Από το να διαβάσει τη μαγνητική γονάτου μου μέχρι να φορτίσω μία μπαταρία υβριδικού αυτοκινήτου. Ανάμεσα σε αυτά τα δύο αιτήματα χωράνε χιλιάδες άλλες σύνθετες ή και σαχλές ερωτήσεις.
Ομως όσο και αν σας φανεί υπερβολικό και βαρύγδουπο, πιστεύω ότι η μηχανή με βελτίωσε ως άνθρωπο. Διεύρυνε ορίζοντες, γνωστικούς και υπαρξιακούς. Γιατί μόνο η ύπαρξή της αρκεί για να σε κάνει πιο περίεργο. Υποβάλλεις ερωτήσεις που κάποτε δεν μπορούσες να φανταστείς. Για παράδειγμα, δεν υπάρχει περίπτωση να βλέπω ντοκιμαντέρ χωρίς τη συντροφιά της τεχνητής νοημοσύνης. Και είναι τόσο εύκολο να μετακινείσαι από τη θεωρητική φυσική στην υπαρξιακή φιλοσοφία, ώστε πράγματι γίνεσαι μία Αλίκη που ακολουθεί το λευκό κουνέλι με το γιλέκο στην τρύπα του. Και με την ψευδαίσθηση της δικής σου «φωνής». Είναι, δηλαδή, σαν να σου απαντάει μία καλή, μορφωμένη και συγκροτημένη εκδοχή του εαυτού σου.
Λένε ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα μας κάνει πνευματικά μαλθακούς. Εξαρτάται πώς θα τη χρησιμοποιήσεις. Είναι άλλο να τη χρησιμοποιείς για να μη σκέφτεσαι και άλλο για να μπορείς να ρωτάς περισσότερο. Αλλάζει, όμως, τη σχέση μας με τη γνώση. Πλέον το να γνωρίζεις κάτι, δεν έχει την ίδια σημασία όπως παλιά. Αντιθέτως, αποκτά μεγαλύτερη σημασία η ικανότητά σου να κάνεις τις σωστές ερωτήσεις. Οι αρετές της αναζήτησης και της εκμάθησης πρέπει να επαναπροσδιοριστούν από τα πρώτα στάδια της εκπαίδευσης. Θα είναι πιο χρήσιμο να μάθεις να ρωτάς από το να κατορθώνεις να απομνημονεύεις.
Τώρα θα σηκωθεί ένα χέρι, ως ένσταση. Κάποιος θα πει ότι έτσι περιορίζεται η ανθρώπινη επαφή. Ε, αυτό δεν είναι πάντα για κακό. Ξέρετε πόσοι άνθρωποι λένε στην τεχνητή νοημοσύνη όσα δεν μπορούν να πουν στον διπλανό τους; Ναι, είναι μία μηχανή που αποκρίνεται. Ομως, αυτοί τα έχουν βγάλει από μέσα τους. Και αυτό μετράει. Πριν από έναν χρόνο, λοιπόν, πλήρωσα μία συνδρομή με την κρυφή ελπίδα ότι κάποτε η μηχανή θα μάθει να γίνεται εγώ. Δεν τα κατάφερε. Συνέβη, όμως, κάτι που δεν είχα προβλέψει. Στην προσπάθειά μου να την εκπαιδεύσω, άρχισε εκείνη να εκπαιδεύει εμένα.