Κόκκινος Οκτώβρης: Κλιμάκωση της κρίσης με τη «Γαλάζια Πατρίδα» – Ο τουρκικός νόμος και το καλώδιο

Για φθινόπωρο στο… κόκκινο στα ελληνοτουρκικά προετοιμάζεται πλέον η Αθήνα. Κρίσιμος μήνας για περαιτέρω κλιμάκωση της έντασης θεωρείται ο Οκτώβριος, καθώς τότε αναμένεται η προώθηση από την Αγκυρα του νομοσχεδίου της αναθεωρητικής «Γαλάζιας Πατρίδας», ενώ σχεδόν προεξοφλείται ότι και η πόντιση του καλωδίου για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ δεν θα αποτελέσει απλώς μια διπλωματική δοκιμασία.

Η διπλή τουρκική πρόκληση με τα θαλάσσια πάρκα σε Βόρειο Αιγαίο και στην περιοχή του Καστελλόριζου αποτελεί για διπλωματικούς και στρατιωτικούς παράγοντες μια επιβεβαίωση ότι η σχετική ύφεση και το παρατεταμένο κλίμα των «ήρεμων νερών» δίνουν πλέον τη θέση τους σε μια περίοδο έντονης κινητικότητας, διπλωματικών πιέσεων και δυνητικών στρατιωτικών προκλήσεων. Οι βαθύτερες αιτίες πίσω από αυτή την επικίνδυνη κλιμάκωση δεν συνδέονται μόνον με τα  διμερή ζητήματα. Αποτελούν το άμεσο αποτέλεσμα ενός περίπλοκου πλέγματος εγχώριων πολιτικών σκοπιμοτήτων, ενεργειακών ανταγωνισμών και ανακατατάξεων στη διεθνή γεωπολιτική σκακιέρα, διαμορφώνοντας ένα νέο σκηνικό, μέσα στο οποίο θα μπορούσαν να αλλάζουν και οι εκλογικοί σχεδιασμοί.

Από τη ρητορική στην πράξη

Πρώτος και κύριος καταλύτης της διαφαινόμενης έντασης είναι η πρόθεση της Αγκυρας να περάσει από τη ρητορική στην πράξη. Μέχρι τον Οκτώβριο, είναι εξαιρετικά πιθανό η Τουρκία να προχωρήσει στην επίσημη νομοθέτηση του αναθεωρητικού δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας», ενσωματώνοντας τις παράνομες διεκδικήσεις της στο εσωτερικό της δίκαιο. Ο τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, αντιμέτωπος και με εσωτερικά προβλήματα, πρωτίστως από τις πληθωριστικές πιέσεις στο οικονομικό πεδίο, φαίνεται να ποντάρει σε μια ισχυρή ένεση εθνικισμού. Με τη νομική κατοχύρωση της «Γαλάζιας Πατρίδας», η Αγκυρα θα αμφισβητεί πλέον θεσμικά την ελληνική κυριαρχία. Για τον τούρκο πρόεδρο, η δημιουργία μιας ελεγχόμενης κρίσης αποτελεί ένα πρόσχημα για να συσπειρώσει το ακροατήριό του.

Την ίδια ακριβώς περίοδο, η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ εισέρχεται στην πιο κρίσιμη φάση της. Η Αθήνα εμφανίζεται αποφασισμένη να προχωρήσει στην πόντιση του υποβρύχιου καλωδίου, ένα έργο μεγάλης γεωστρατηγικής και ενεργειακής σημασίας που σπάει την ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου. Το γεγονός αυτό αποτελεί διαχρονικά «κόκκινο πανί» για την Αγκυρα, η οποία θεωρεί ότι οι εργασίες παραβιάζουν τη δική της δυνητική υφαλοκρηπίδα. Η σύμπτωση της πόντισης του καλωδίου με τη νομοθέτηση της «Γαλάζιας Πατρίδας» θα μπορούσε να δημιουργήσει έντονες αναταράξεις, επισφραγίζοντας το τέλος των «ήρεμων νερών». Η Τουρκία ενδέχεται να χρησιμοποιήσει το νέο νομικό της πλαίσιο ως πρόσχημα για την αποστολή πολεμικών πλοίων με σκοπό την παρεμπόδιση των εργασιών, προκαλώντας μια άμεση κρίση πεδίου.

Πολιτικές ισορροπίες

Αυτή η διαφαινόμενη κρίση στο πεδίο αναμένεται να δοκιμάσει σκληρά τις πολιτικές ισορροπίες και στην Ελλάδα. Η διαχείριση μιας τέτοιας εθνικής πρόκλησης προσθέτει νέα διλήμματα στην κυβέρνηση και γενικότερα στην εσωτερική πολιτική σκηνή. Από τη μία πλευρά, η ανάγκη για προάσπιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων απαιτεί αποφασιστικότητα. Από την άλλη, ο κίνδυνος μιας στρατιωτικής εμπλοκής επιβάλλει προσεκτικούς χειρισμούς. Αν η πίεση της Αγκυρας οδηγήσει σε αδιέξοδο ή αν η εσωτερική πολιτική αντιπαράθεση για τους χειρισμούς στα ελληνοτουρκικά οξυνθεί πέρα από τα όρια, τα εκλογικά σενάρια θα επανέλθουν στο τραπέζι με νέο χρονοδιάγραμμα. Μια προσφυγή στις κάλπες θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί είτε ως αίτημα για ανανέωση της λαϊκής εντολής εν μέσω εθνικής κρίσης, είτε ως αποτέλεσμα εσωκομματικών τριγμών γύρω από την εξωτερική πολιτική.