Από τη διασκέδαση στα επείγοντα – Το επικίνδυνο παιχνίδι των ανηλίκων με το αλκοόλ

Διαδοχικά περιστατικά μέθης ανηλίκων στην Κρήτη μέσα στον Αύγουστο επαναφέρουν με ένταση τη συζήτηση για τη σχέση των εφήβων με το αλκοόλ. Η εικόνα των τελευταίων ημερών είναι ανησυχητική, αλλά απαιτεί ακρίβεια· τα περιστατικά από μόνα τους δεν αρκούν, για να αποδείξουν μια γενικευμένη «έξαρση». Τα στοιχεία της ESPAD 2024, ωστόσο, καταγράφουν αύξηση στην υπερβολική κατανάλωση και στη μέθη σε σχέση με το 2019, ενώ η πρόσβαση στο αλκοόλ παραμένει εξαιρετικά εύκολη.

Μέσα σε λίγες ημέρες, διαφορετικές περιοχές της Κρήτης κατέγραψαν διακομιδές ανηλίκων σε νοσοκομεία και κέντρα υγείας έπειτα από κατανάλωση αλκοόλ.

Στις 17 Αυγούστου, 14χρονη τουρίστρια από τη Σουηδία μεταφέρθηκε στο Νοσοκομείο Ρεθύμνου, αφού αισθάνθηκε αδιαθεσία έπειτα από κατανάλωση αλκοόλ σε κατάστημα. Μετά την παροχή ιατρικής φροντίδας αποχώρησε. Για την υπόθεση συνελήφθησαν η 26χρονη αδελφή της, η οποία βρισκόταν μαζί της, και ο ιδιοκτήτης του καταστήματος. Μία ημέρα νωρίτερα, στις 16 Αυγούστου, 17χρονος γάλλος τουρίστας μεταφέρθηκε επίσης στο Νοσοκομείο Ρεθύμνου με έντονα συμπτώματα μέθης. Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, είχε αγοράσει μπουκάλι ρακή από κατάστημα της πόλης. Ο καταστηματάρχης συνελήφθη.

Στα Χανιά, το βράδυ της 14ης Αυγούστου, τρεις ανήλικοι μεταφέρθηκαν στο Νοσοκομείο Χανίων σε κατάσταση μέθης, σε δύο διαφορετικά περιστατικά. Συνελήφθησαν τρεις κηδεμόνες, δύο άνδρες ηλικίας 45 και 54 ετών και μία γυναίκα 51 ετών. Στο Ρέθυμνο, στις 16 Αυγούστου, 15χρονος κατανάλωσε αλκοόλ σε κοινωνική εκδήλωση σε περιοχή του Δήμου Μυλοποτάμου και μεταφέρθηκε σε κέντρο υγείας. Συνελήφθη 24χρονος υπεύθυνος της διοργάνωσης. Στις 15 Αυγούστου, στο Αμάρι, 14χρονος που φιλοξενούνταν σε οικία κατανάλωσε αλκοόλ και μεταφέρθηκε επίσης σε κέντρο υγείας, ενώ συνελήφθη η κηδεμόνας του.

Είχε προηγηθεί, στις 9 Αυγούστου, περιστατικό σε κοινωνική εκδήλωση στον Δήμο Σητείας. Ανήλικος περιήλθε σε κατάσταση μέθης και μεταφέρθηκε στο Νοσοκομείο Αγίου Νικολάου. Στο πλαίσιο της αστυνομικής έρευνας συνελήφθησαν μία 42χρονη κηδεμόνας και μία 21χρονη υπεύθυνη διοργάνωσης. Ανάλογη υπόθεση καταγράφηκε και εκτός Κρήτης. Στη Ροδόπη, υπάλληλος καταστήματος συνελήφθη στις 7 Αυγούστου, καθώς, σύμφωνα με την ανακοίνωση της αστυνομίας, την προηγούμενη ημέρα είχε προμηθεύσει αλκοολούχο ποτό σε ανήλικο, ο οποίος διακομίστηκε στο Νοσοκομείο Κομοτηνής. Η προσεκτική αποτίμηση είναι απαραίτητη εκτός των άλλων, καθώς σύμφωνα με το ρεπορτάζ υπολογίζεται ότι για το διάστημα 10-17 Αυγούστου τουλάχιστον εννέα διαφορετικά συμβάντα και τουλάχιστον δέκα άτομα χρειάστηκαν ιατρική βοήθεια – στην πλειονότητά τους ανήλικοι.

Η «εύκολη» πρόσβαση

Η πανελλαδική έρευνα ESPAD 2024 του Ερευνητικού Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου Ψυχικής Υγιεινής (ΕΠΙΨΥ) πραγματοποιήθηκε σε 6.810 μαθητές από 488 σχολεία και αφορά 16χρονους μαθητές. Η συνολική κατανάλωση αλκοόλ εμφανίζει μακροχρόνια υποχώρηση: το 86,5% δήλωσε ότι έχει καταναλώσει αλκοόλ έστω μία φορά στη ζωή του και το 59,1% μέσα στις τελευταίες 30 ημέρες. Το ίδιο το ΕΠΙΨΥ, όμως, επισημαίνει ότι το 2024 καταγράφεται αύξηση στην υπερβολική κατανάλωση και στη μέθη. Η ESPAD έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, επειδή δεν αποτελεί απλή συλλογή δημοσιευμάτων. Το δείγμα είναι πανελλαδικό και αντιπροσωπευτικό, ενώ η ίδια η έκθεση σημειώνει ότι το 86,5% για κατανάλωση έστω μία φορά στη ζωή είναι το χαμηλότερο ποσοστό που έχει καταγραφεί από το 1984. Την ίδια στιγμή καταγράφει σαφή άνοδο από το 2019 στους δείκτες υπερβολικής κατανάλωσης. Το 36,6% των 16χρονων ανέφερε ότι είχε καταναλώσει πέντε ή περισσότερα ποτά στην ίδια περίσταση τουλάχιστον μία φορά μέσα στις προηγούμενες 30 ημέρες, από 31,5% το 2019. Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι το εύρημα της πρόσβασης: το 92% θεωρεί «εύκολη» την πρόσβαση στο αλκοόλ.

Ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Εργαζομένων Δημόσιων Νοσοκομείων (ΠΟΕΔΗΝ), Μιχάλης Γιαννάκος, μεταφέρει την εικόνα που, όπως λέει, καταγράφεται στα νοσοκομεία. «Πάνω από χίλια παιδιά τον χρόνο, ανήλικα έως 16 ετών, μεταφέρονται στα παιδιατρικά νοσοκομεία της χώρας και στις παιδιατρικές κλινικές με οξεία μέθη από χρήση αλκοόλ, νοθευμένου ή μη». Ο ίδιος αναφέρει ότι 400 από αυτά αφορούν τα δύο μεγάλα παιδιατρικά νοσοκομεία της Αθήνας και δηλώνει: «Τετρακόσια εξ αυτών, που είναι και τα πιο σοβαρά περιστατικά, διακομίζονται στα παιδιατρικά νοσοκομεία “Αγλαΐα Κυριακού” και Παίδων “Η Αγία Σοφία”. Εχει χρειαστεί παιδιά να νοσηλευτούν ακόμη και σε ΜΕΘ, ενώ έχουμε και θανάτους».

Τα επίσημα δεδομένα

Ο Κ. Γιαννάκος, την ίδια στιγμή, αναφέρει ότι οι προσελεύσεις στο πρώτο εξάμηνο του 2026 είχαν ήδη ξεπεράσει τις 600. Πρόκειται για στοιχεία που επικαλούνται ο ίδιος και η ΠΟΕΔΗΝ, και όχι για δημοσιευμένη ενιαία καταγραφή εθνικού μητρώου. «Επειδή, μάλιστα, τα στοιχεία για το πρώτο εξάμηνο του έτους δείχνουν αυξημένη προσέλευση στα νοσοκομεία, θα πρέπει επιτέλους να ενσκήψουν στο ζήτημα οι οικογένειες, τα σχολεία και οι ελεγκτικοί μηχανισμοί, προκειμένου να αντιμετωπιστεί αυτό το μείζον κοινωνικό πρόβλημα».

Ο πρόεδρος της ΠΟΕΔΗΝ ζητά αυστηρότερους ελέγχους στην πώληση αλκοόλ και μεγαλύτερη πρόληψη στα σχολεία, αναφέροντας ότι έχουν υπάρξει ακόμη και περιστατικά κατανάλωσης κατά τη διάρκεια του σχολικού ωραρίου.

Ο Γιώργος Μπέας, διοικητής του Γενικού Νοσοκομείου Χανίων «Ο Αγιος Γεώργιος», θέτει μια κρίσιμη επιστημονική επιφύλαξη στη συζήτηση. «Το τελευταίο διάστημα πράγματι παρατηρούμε περιστατικά κατανάλωσης αλκοόλ από ανηλίκους που προκαλούν εύλογη ανησυχία. Θα ήθελα, όμως, να είμαι απολύτως ακριβής· για να μιλήσουμε επιστημονικά για πραγματική αύξηση του φαινομένου, πρέπει να συγκρίνουμε τα επίσημα στοιχεία του νοσοκομείου σε βάθος χρόνου, και όχι να βασιστούμε μόνο στα περιστατικά που βλέπουν το φως της δημοσιότητας».

Παράλληλα, στρέφει την προσοχή στις πολύ μικρές ηλικίες: «Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι ότι το πρόβλημα αφορά και πολύ μικρές ηλικίες. Οταν παιδιά 13, 14 ή 15 ετών χρειάζονται ιατρική φροντίδα εξαιτίας κατανάλωσης αλκοόλ, δεν μπορούμε να το αντιμετωπίζουμε ως ένα απλό περιστατικό νεανικής απερισκεψίας. Είναι ζήτημα δημόσιας υγείας και πρόληψης». Ο ίδιος επισημαίνει ότι η οξεία μέθη μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρό επείγον περιστατικό και βάζει το βάρος στην πρόληψη: «Δεν αρκεί, όμως, να αντιμετωπίζουμε το παιδί όταν φτάσει μεθυσμένο στο Τμήμα Επειγόντων. Πρέπει να εμποδίσουμε να φτάσει εκεί»· και καταλήγει: «Το πρόβλημα δεν λύνεται μόνο με απαγορεύσεις, ελέγχους και πρόστιμα. Χρειάζεται να μιλήσουμε στα ίδια τα παιδιά, στη γλώσσα τους, πριν το αλκοόλ τα οδηγήσει στα Επείγοντα»· «Η πρόληψη αρχίζει μέσα στο σπίτι».