Οι ευκαιριακές προσεγγίσεις των ΗΠΑ και η Νότια Κορέα

Παραδοσιακές  συμμαχίες και πάγιες προτεραιότητες της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ βρίσκονται σε μια συνεχή κατάσταση αμφισβήτησης από τον τρόπο με τον οποίο τόσο ο ίδιος ο πρόεδρος Τραμπ όσο και γενικότερα το οικοσύστημα της διακυβέρνησής του λειτουργούν στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής. Το τελευταίο περιστατικό που προκαλεί προβληματισμό είναι η απόφασή του να περιορίσει τη συμμετοχή και την υποστήριξη των ΗΠΑ στη σημαντική άσκηση με τη Νότια Κορέα. Μεγαλύτερη ανησυχία στην τελευταία δεν προκαλεί τόσο η αναφορά στους λόγους κόστους και διαθέσιμων μέσων – πυρομαχικών, όσο ο τρόπος με τον οποίο ο πρόεδρος εξέφρασε μια διαφορετική θέση για το καθεστώς της Βόρειας Κορέας.

Δεν είναι όμως αυτό το πρώτο επεισόδιο. Η δεύτερη προεδρία Τραμπ ξεκίνησε ακριβώς με αυτόν τον τρόπο, αλλά από το μέτωπο της Ουκρανίας. Με την πίεση και τις απειλές προς το Κίεβο, ώστε να συμμετάσχει στις πρωτοβουλίες των ΗΠΑ, αλλά και το άνοιγμα προς τη Ρωσία, με χαρακτηριστικότερη περίπτωση τη συνάντηση με τον Βλαντίμιρ Πούτιν στην Αλάσκα.

Από αυτή την προβληματική συνθήκη δεν μπορούμε να εξαιρέσουμε τη Διατλαντική Σχέση και τα σύννεφα, αλλά κυρίως τις ορατές διαφοροποιήσεις, μεταξύ ΗΠΑ και ΕΕ σε σειρά ζητημάτων. Μια κατάσταση που επηρεάζει εμφανώς και το ΝΑΤΟ, τον αμυντικό βραχίονα της Διατλαντικής Σχέσης.

Η διαφοροποίηση των ΗΠΑ δεν περιορίζεται όμως μόνο στο ΝΑΤΟ, αλλά και σε δεκάδες άλλους οργανισμούς και περιφερειακά και διεθνή καθεστώτα.

Ο πρόεδρος Τραμπ είχε ως κεντρική του προεκλογική εξαγγελία την προτεραιότητα στις ΗΠΑ που πρέπει να γίνουν ξανά μεγάλες (MAGA). Συνθήκη που στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής μεταφραζόταν σε μια υποχώρηση των ΗΠΑ από διάφορα σημεία της γης, τον τερματισμό των πολέμων και κυρίως της Ουκρανίας και την επανεξέταση της συμμετοχής των ΗΠΑ σε διεθνείς και περιφερειακούς οργανισμούς. Σε επίπεδο ανταγωνισμού, η προτεραιότητα ήταν στην Κίνα και στο πεδίο του Ειρηνικού.

Αυτή η προσέγγιση του προέδρου Τραμπ δίνει έμφαση στις πολιτικές ισχύος, έναντι του διεθνούς δικαίου και των διεθνών θεσμών.

Σήμερα όμως οι ΗΠΑ αλλά και η Δύση γενικότερα βρίσκονται σε μια μεταβατική, αλλά και κρίσιμη γενικότερα καμπή.

Οι ΗΠΑ αφήνουν πίσω τους μακροχρόνιες συμμαχίες και προτεραιότητες και δίνουν έμφαση σε ευκαιριακές προσεγγίσεις προσδοκώντας βραχυχρόνια οφέλη. Χαρακτηριστικότερη περίπτωση, ο πόλεμος στην Ουκρανία. Αυτή όμως η προσέγγιση δεν φέρνει αποτελέσματα. Αντίθετα, προκαλεί σημαντικές επιπτώσεις τόσο στη συνοχή της Δύσης όσο και στη διεθνή οργάνωση. Στο σύστημα πάνω στο οποίο δομήθηκε ο μεταπολεμικός μας κόσμος.

Το αδιέξοδο στο Ιράν, το οποίο δημιουργήθηκε κυρίως από τον τρόπο με τον οποίο ο ίδιος ο πρόεδρος Τραμπ διαχειρίζεται το παίγνιο ισχύος, στο οποίο μετεξελίχθηκε η στρατιωτική επιχείρηση ΗΠΑ – Ισραήλ, πλήττει την αξιοπιστία και την υπεροχή των ΗΠΑ.

Το μεγαλύτερο μάθημα από την κρίση στο Ιράν είναι πως στις πολιτικές ισχύος δεν μπορείς ποτέ να είσαι σίγουρος πως θα επικρατήσεις, ακόμη και αν είσαι ο ισχυρότερος. Ζούμε άλλωστε στην εποχή της ασυμμετρίας.

Το σημαντικότερο όμως είναι το γεγονός πως σε μια συνθήκη όπου σταδιακά διαμορφώνεται ένας, χαλαρός ακόμη, πόλος από αντιφιλελεύθερα ή αυταρχικά καθεστώτα που θεωρούν πως η διεθνής οργάνωση και η φιλελεύθερη δημοκρατία έχουν ξεπεραστεί, καθώς είχαν δημιουργηθεί για να εξυπηρετούν τα συμφέροντα της Δύσης, οι ΗΠΑ δημιουργούν εντονότερους κραδασμούς στη Δύση αλλά και στο σύστημα των διεθνών θεσμών.

Ας ελπίσουμε να μην πληρώσει η Νότια Κορέα το κόστος της κρίσης στο Ιράν.

Ο Τριαντάφυλλος Καρατράντος είναι δρ Ευρωπαϊκής Ασφάλειας και Νέων Απειλών, επιστημονικός συνεργάτης στο Ελληνικό Ιδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ)