Η διαφάνεια του VAR
Η UEFA επιχειρεί να ανοίξει ένα παράθυρο διαφάνειας σε έναν από τους πιο αμφιλεγόμενους και δυσνόητους μηχανισμούς του σύγχρονου ποδοσφαίρου. Το Clear Line, το νέο ψηφιακό αρχείο διαιτητικών αποφάσεων, συγκεντρώνει περισσότερες από 150 χαρακτηριστικές περιπτώσεις από οκτώ χρόνια αγώνων, με βίντεο και αναλυτικές εξηγήσεις για πέναλτι, χέρια, αποβολές, λανθασμένη ταυτοποίηση παικτών και παρεμβάσεις του VAR.
Στόχος είναι να δημιουργηθεί μια κοινή γραμμή ερμηνείας των κανονισμών σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η πρωτοβουλία είναι αναγκαία, επειδή η τεχνολογία όχι μόνο δεν εξαφάνισε τις αντιπαραθέσεις, αλλά σε αρκετές περιπτώσεις τις πολλαπλασίασε.
Οι φίλαθλοι παρακολουθούν μια φάση από πολλές διαφορετικές γωνίες, βλέπουν γραμμές να χαράσσονται στην οθόνη και περιμένουν επί μακρόν μια απόφαση, χωρίς πάντοτε να καταλαβαίνουν με ποιο σκεπτικό ελήφθη. Οταν μάλιστα παρόμοιες περιπτώσεις αντιμετωπίζονται διαφορετικά από χώρα σε χώρα ή ακόμη και από αγώνα σε αγώνα, γεννιέται αναπόφευκτα η καχυποψία.
Το βασικό πρόβλημα του VAR δεν ήταν ποτέ μόνο τεχνικό. Ηταν κυρίως θεσμικό και επικοινωνιακό. Η τεχνολογία διαθέτει δυνατότητες, αλλά η αξιοπιστία της εξαρτάται από τους ανθρώπους που τη χρησιμοποιούν, από τη σαφήνεια των κανόνων και από τη συνέπεια στην εφαρμογή τους.
Η UEFA υπενθυμίζει ότι η ανασκόπηση μιας φάσης πρέπει να γίνεται μόνο στην περίπτωση «ξεκάθαρου και προφανούς λάθους». Πρόκειται, ωστόσο, για μια διατύπωση που αφήνει περιθώρια υποκειμενικής κρίσης. Πότε ένα λάθος είναι πραγματικά προφανές και πότε πρόκειται απλώς για διαφορετική ερμηνεία; Το Clear Line μπορεί να περιορίσει αυτή την γκρίζα ζώνη, εφόσον δεν λειτουργήσει ως ένα στατικό αρχείο που θα συμβουλεύονται μόνο οι ειδικοί, αλλά ως μια ζωντανή βάση δεδομένων που θα ανανεώνεται και θα εξηγεί με απλό τρόπο τις αποφάσεις.
Η δημοσιοποίηση των κριτηρίων είναι πάντως ένα πρώτο σοβαρό βήμα. Στη δημόσια ζωή, όπως και στο ποδόσφαιρο, η εμπιστοσύνη δεν επιβάλλεται· κατακτάται μέσα από τη λογοδοσία, την ισονομία και την πρόσβαση των πολιτών στην πληροφορία.
Ενας φίλαθλος μπορεί να διαφωνήσει με μια απόφαση, αλλά δικαιούται να γνωρίζει τη λογική που την υποστηρίζει. Η UEFA ορθώς επιχειρεί να μετατρέψει τη διαιτησία από κλειστό σύστημα εξουσίας σε πεδίο δημόσιας γνώσης. Το δύσκολο τώρα είναι να αποδείξει ότι η «καθαρή γραμμή» δεν θα υπάρχει μόνο στην οθόνη, αλλά και μέσα στα γήπεδα.