Vibes

Οι Αγγλοσάξονες χρησιμοποιούν τον όρο «vibe shift», τον οποίο επινόησε το 2021 ο Σον Μόναχαν για να περιγράψει μια θεμελιώδη αλλαγή στα «vibes», στην ατμόσφαιρα δηλαδή, στη συλλογική συνείδηση, στις αισθητικές και πολιτισμικές αξίες της εποχής. Το σημαντικότερο «vibe shift» του 2025 ήταν χωρίς αμφιβολία η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο. Για φέτος, γράφει ο Μάρτιν Σάντμπου στους «Financial Times», θέτει ισχυρή υποψηφιότητα για τον τίτλο αυτόν η αλλαγή των ισορροπιών μεταξύ της Ουκρανίας και της Ρωσίας.

Tέσσερα χρόνια, τέσσερις μήνες και τέσσερις ημέρες: τόσο διάστημα πέρασε από τότε που ο Βλαντίμιρ Πούτιν διέταξε τα ρωσικά στρατεύματα να εισβάλουν στην Ουκρανία, θεωρώντας ότι θα «καθάριζε» σε δύο εβδομάδες, μέχρι την περασμένη Κυριακή που παραδέχθηκε ότι η χώρα του παρουσιάζει έλλειψη καυσίμων. Μέχρι πρόσφατα, ακόμη και οι σύμμαχοι της Ουκρανίας, για να μη μιλήσουμε για τους λεγόμενους «ρεαλιστές», πίστευαν ότι το Κίεβο δεν θα τα καταφέρει, ότι η στρατιωτική υπεροχή της Μόσχας είναι συντριπτική και, κατά συνέπεια, ότι ο χρόνος λειτουργεί υπέρ της. Αλλά τελευταία τα πράγματα έχουν αλλάξει. Ανεξάρτητες εκτιμήσεις αναφέρουν ότι οι απώλειες της Ρωσίας στα πεδία των μαχών φτάνουν τους 30.000 – 40.000 άνδρες τον μήνα. Η κατάσταση στο μέτωπο είναι πρακτικά στάσιμη. Και η ζήτηση της ουκρανικής στρατιωτικής τεχνολογίας από χώρες της Μέσης Ανατολής δείχνει πόσο έχει προχωρήσει η στρατιωτική βιομηχανία αυτής της χώρας.

Οι αναλυτές λένε ότι ο Πούτιν έχει δύο τελευταίες επιλογές: να κηρύξει γενική επιστράτευση, διαψεύδοντας το παραμύθι της «ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης», και να χρησιμοποιήσει πυρηνικά όπλα, όπως τον συμβουλεύουν οι «σκληροί». Και οι δύο θα ήταν καταστροφικές.

Οσο για τη ρωσική οικονομία, στην οποία ο ίδιος αναφέρθηκε για να καθησυχάσει τους πολίτες, έκθεση του Ινστιτούτου του Κιέλου μιλά για «τέλος του παιχνιδιού». Οι υψηλές τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου στη διάρκεια του πολέμου στο Ιράν δεν βοήθησαν όσο αναμενόταν λόγω των ουκρανικών επιθέσεων στις ρωσικές ενεργειακές εγκαταστάσεις. Και οι συντονισμένες επιθέσεις στον σκιώδη στόλο της Μόσχας από το Κίεβο και την ΕΕ περιόρισαν την εισαγωγή στρατιωτικού εξοπλισμού στη Ρωσία. Ενα από τα παραλειπόμενα που θα καταγράψει η Ιστορία είναι το κοντράστ ανάμεσα στο αυστηρό διάβημα του ελληνικού υπουργείου Αμυνας για το χαμένο ουκρανικό drone κοντά στη Λευκάδα και τη δήλωση του εσθονού υπουργού Εξωτερικών ότι τα αδέσποτα ουκρανικά drones σε νατοϊκό έδαφος αποτελούν ένα τίμημα που αξίζει να πληρωθεί για την καταστροφή ρωσικών διυλιστηρίων και στρατιωτικών βάσεων.

Για πρώτη φορά, γράφει ο Σάντμπου στους «FT», όχι μόνο η Ουκρανία, αλλά ολόκληρη η Ευρώπη μπορεί να τολμήσει να ονειρευτεί τη νίκη. Ισως να είναι ακόμη νωρίς, ίσως να μην είναι ακριβώς ολόκληρη η Ευρώπη, αλλά τι όνειρο κι αυτό, ε;