Το παράδοξο του πετρελαίου: Πώς αποφεύχθηκε η έκρηξη στις τιμές παρά τον τρίμηνο αποκλεισμό στα Στενά του Ορμούζ
Αγορά πετρελαίου και Στενά του Ορμούζ βρίσκονται στο επίκεντρο ενός από τα πιο παράδοξα φαινόμενα της παγκόσμιας οικονομίας. Παρά το πρωτοφανές σοκ προσφοράς που προκάλεσε ο πόλεμος με το Ιράν, η διεθνής αγορά πετρελαίου παραμένει εντυπωσιακά ήρεμη, γεγονός που προβληματίζει αναλυτές και επενδυτές.
Για τρίτο συνεχόμενο μήνα, η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ έχει σχεδόν παραλύσει, ωστόσο οι τιμές δεν έχουν εκτιναχθεί όπως πολλοί προέβλεπαν. Σύμφωνα με την JPMorgan, η ορατή ναυτιλιακή δραστηριότητα στην περιοχή περιορίζεται μόλις στο 15% των επιπέδων πριν από τον πόλεμο, χωρίς όμως να έχει σημειωθεί η αναμενόμενη έκρηξη στις τιμές των συμβολαίων πετρελαίου.
Μία πιθανή εξήγηση είναι η ύπαρξη των λεγόμενων «κρυφών ροών» (clandestine flows), μέσω των οποίων ποσότητες αργού πετρελαίου φαίνεται να διαφεύγουν από τον διπλό αποκλεισμό. Ειδικοί που μίλησαν στο CNN αναφέρουν ότι δεξαμενόπλοια απενεργοποιούν τους αναμεταδότες εντοπισμού (transponders) για να αποφύγουν την ανίχνευση.
Η JPMorgan υπολογίζει ότι οι ροές αυτές ανήλθαν στα 2,1 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως στα τέλη Μαΐου, έναντι 15,6 εκατομμυρίων πριν από τον πόλεμο. «Παρά τον συνεχιζόμενο ναυτικό αποκλεισμό και τη δραματική μείωση της εμπορικής ναυσιπλοΐας, φαίνεται ότι απροσδόκητα μεγάλες ποσότητες αργού εξακολουθούν να διέρχονται», ανέφερε σε ενημερωτικό σημείωμα η Νατάσα Κανέβα, επικεφαλής στρατηγικής παγκόσμιων εμπορευμάτων της JPMorgan.
Διελεύσεις «φαντασμάτων» και κρυφές ροές
Ο Μπομπ ΜακΝάλι, ιδρυτής και πρόεδρος της Rapidan Energy Group, δήλωσε στο CNN ότι οι κρυφές ροές ενδέχεται να καθυστερούν ή να μετριάζουν την κρίση. «Υποθέτουμε ότι η κίνηση στα Στενά του Ορμούζ κυμαίνεται από 0% έως 10% των προπολεμικών ροών, αλλά με αυτή τη διαρροή μπορεί να είναι λίγο υψηλότερη», σημείωσε.
Αντίστοιχα, ο Τζαν Στιούαρτ, παγκόσμιος οικονομολόγος ενέργειας και στρατηγικός αναλυτής στην Piper Sandler, εκτιμά ότι περίπου 2,9 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως πέρασαν από τα Στενά τον Μάιο, εκ των οποίων 900.000 μέσω «φαντασμάτων» πλοίων χωρίς ενεργούς αναμεταδότες. «Τα φαντάσματα, ή οι κρυφές ροές, βοηθούν», δήλωσε, προσθέτοντας ότι η μετρίαση της κρίσης είναι καλύτερη απ’ ό,τι αναμενόταν.
Η στάση της Κίνας και οι διεθνείς τιμές
Το Brent, το διεθνές σημείο αναφοράς, υποχώρησε στα 93 δολάρια το βαρέλι, παραμένοντας πάνω από τα προπολεμικά 70 δολάρια, αλλά κάτω από το πρόσφατο ρεκόρ των 114. Ωστόσο, οι κρυφές ροές δεν αποτελούν τον μοναδικό λόγο για τη σχετική σταθερότητα.
Η Piper Sandler υπολογίζει ότι 4,5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως εξέρχονται από τον Περσικό Κόλπο μέσω εναλλακτικών οδών, κυρίως από τον αγωγό Ανατολής–Δύσης της Σαουδικής Αραβίας προς την Ερυθρά Θάλασσα. Παράλληλα, η Κίνα έχει μειώσει αισθητά τις εισαγωγές αργού, αντλώντας από τα μεγάλα αποθέματά της, γεγονός που έχει περιορίσει τη ζήτηση και συνεπώς την πίεση στις τιμές.
Η Κανέβα επισημαίνει ότι η ηρεμία της αγοράς οφείλεται επίσης σε μεγαλύτερες απώλειες ζήτησης και υψηλότερα αποθέματα απ’ ό,τι αναγνωρίζεται επισήμως. «Οι τιμές γύρω στα 100 δολάρια δεν σημαίνουν ότι η διαταραχή είναι μικρή», έγραψε. «Αντιθέτως, δείχνουν ότι η αγορά έχει βρει τρόπους — αν και δαπανηρούς — να την απορροφήσει.»
Ανησυχίες για νέα άνοδο στις τιμές
Παρά τη συγκρατημένη εικόνα, έμπειροι αναλυτές προειδοποιούν ότι η αγορά ίσως υποεκτιμά τον πραγματικό αντίκτυπο. Τα εμπορικά αποθέματα πετρελαίου έχουν μειωθεί σημαντικά από την έναρξη του πολέμου, ενώ η Στρατηγική Πετρελαϊκή Εφεδρεία των ΗΠΑ κινείται προς τα χαμηλότερα επίπεδα από τη δεκαετία του 1980.
«Τα πράγματα πρόκειται να χειροτερέψουν», δήλωσε ο Στιούαρτ της Piper Sandler, προβλέποντας ότι το Brent θα φτάσει κατά μέσο όρο τα 130 δολάρια το βαρέλι τον Ιούλιο και τον Αύγουστο. Αν επαληθευτεί, οι τιμές της βενζίνης στις ΗΠΑ θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τα 5 δολάρια ανά γαλόνι, από περίπου 4,20 σήμερα.
Ο Στιούαρτ εκτιμά ότι οι υψηλότερες τιμές θα χρειαστούν για να ενθαρρύνουν τις εκλύσεις εκτάκτου ανάγκης και να περιορίσουν την κατανάλωση. «Θα χρειαστεί να πείσετε τους ανθρώπους. Αυτό είναι πολύ πιο εύκολο όταν οι τιμές είναι υψηλές», τόνισε.