ΔΝΤ: Φρένο στις οριζόντιες επιδοτήσεις – Οι 4 κινήσεις για τη συγκράτηση των χρεών

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο εφιστά την προσοχή στις κυβερνήσεις να προχωρούν σε στοχευμένες μόνο δημοσιονομικές δαπάνες για ευάλωτα νοικοκυριά και επιχειρήσεις σε περιόδους κρίσεων όπως η σημερινή που έχει επέλθει σοκ στις τιμές της ενέργειας και των τροφίμων λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Με τον τρόπο αυτό το ΔΝΤ επιχειρεί να προστατέψει χώρες, ειδικά όσες έχουν μεγαλύτερα χρέη, από το να αυξήσουν τα χρέη αυτά ακόμη περισσότερο.

Ειδικότερα, σε ανάρτηση στο ιστολόγιό του (blog) που υπογράφουν ο επικεφαλής Οικονομολόγος του Ταμείου Olivier Gourinchas και τα στελέχη Borja Gracia, Delphine Prady και Rodrigo ValdésMay, το ΔΝΤ προτείνει τέσσερις σημαντικές κινήσεις για τις κυβερνήσεις:

-Αφήστε τις εγχώριες τιμές ενέργειας να αντικατοπτρίζουν το διεθνές κόστος.

-Θωρακίστε τα ευάλωτα νοικοκυριά με στοχευμένη, προσωρινή υποστήριξη.

-Υποστηρίξτε βιώσιμες μικρές επιχειρήσεις με ρευστότητα, όχι με έλεγχο τιμών.

-Φυλάξτε γενικευμένες επιδοτήσεις και επιβολή ανώτατων ορίων τιμών για πραγματικά εξαιρετικά σοβαρές κρίσεις.

Σε περιόδους προκλήσεων όπως η σημερινή λόγω της κατάστασης στη Μέση Ανατολή, είναι σημαντικό να υπάρχει ένα κοινό σύνολο αρχών, ζητά το Ταμείο. Η ενεργειακή κρίση είναι ένα τυπικό αρνητικό σοκ προσφοράς — που ωθεί τις τιμές προς τα πάνω, επιβαρύνει τη δραστηριότητα και θέτει τις κεντρικές τράπεζες σε δύσκολη θέση. Τα δημοσιονομικά μέτρα έχουν να διαδραματίσουν κάποιο ρόλο, αλλά πρέπει να είναι προσωρινά, στοχευμένα, έγκαιρα και προσαρμοσμένα, προσθέτει.

Η διάρκεια του σοκ

Ένα από τα πιο σημαντικά ερωτήματα που θέτει το Ταμείο για την υιοθέτηση των κατάλληλων πολιτικών είναι πόσο διαρκεί το σοκ. Εάν βρίσκεται εντός ιστορικών ορίων, ακόμη και αν είναι μεγάλο, οι κυβερνήσεις θα πρέπει να αφήσουν τις εγχώριες τιμές να προσαρμοστούν στις συνθήκες της διεθνούς αγοράς, προτείνεται.

Η δημοσιονομική πολιτική θα πρέπει να βασίζεται κυρίως σε αυτόματους σταθεροποιητές, επισημαίνεται. Τα έσοδα θα δέχονται πλήγμα καθώς η δραστηριότητα μειώνεται, ενώ οι δαπάνες θα καλύπτουν την αυξημένη ανάγκη για υπάρχουσα κοινωνική βοήθεια. Για τις οικονομίες που βασίζονται στην εισαγόμενη ενέργεια, οι υψηλότερες τιμές εισαγωγών συνεπάγονται μείωση του πραγματικού εισοδήματος -έως και 2% έως 3% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος σε σύντομο χρονικό διάστημα υπό το τρέχον σοκ. Αυτό πρέπει να απορροφηθεί μέσω της χαμηλότερης εγχώριας ζήτησης, αναφέρεται.

Ο ρόλος των τιμών

Όταν οι κρίσεις στις τιμές είναι ασυνήθιστα μεγάλες ή ανατρεπτικές, αλλά πιθανόν να είναι προσωρινές, οι κυβερνήσεις μπορεί να έχουν λόγους να εφαρμόσουν πιο ενεργή δημοσιονομική πολιτική – αλλά μόνο εάν μπορούν να την αντέξουν τα δημόσια οικονομικά. Ακόμα και τότε, οποιαδήποτε παρέμβαση θα πρέπει να στοχεύει στην εξομάλυνση της προσαρμογής και όχι στην πρόληψή της, προειδοποιεί το ΔΝΤ.

Τα σήματα που υπάρχουν για την πορεία των τιμών διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην κατανομή των πόρων, την ενθάρρυνση της αποτελεσματικής χρήσης τους και στην πρόληψη των ελλείψεων. Ταυτόχρονα, οι υψηλότερες τιμές ενέργειας μπορούν να έχουν άμεσα σοβαρές επιπτώσεις, οι οποίες γίνονται αισθητές διαφορετικά από τα άτομα από όσο τις επιχειρήσεις. Αυτό σημαίνει ότι οι στόχοι της δημοσιονομικής στήριξης και τα εργαλεία για την υλοποίησή της θα πρέπει να αντικατοπτρίζουν αυτή τη διάκριση, προτείνει ακόμη το Ταμείο.

Οι πιο ευάλωτοι

Οι φτωχότερες οικογένειες συνήθως ξοδεύουν δύο ή τρεις φορές περισσότερο από το εισόδημά τους σε ενέργεια και τρόφιμα σε σύγκριση με τα πλουσιότερα νοικοκυριά, ενώ δεν έχουν τόσες πολλές αποταμιεύσεις. Η προστασία τους είναι σημαντική για τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής και την αποφυγή μιας αύξησης της φτώχειας, αναφέρεται

«Οι στοχευμένες μεταφορές μετρητών, ιδανικά μέσω των υφιστάμενων συστημάτων κοινωνικής πρόνοιας, είναι γενικά ο καλύτερος τρόπος για να επιτευχθεί αυτό, επειδή έτσι διατηρούνται τα σήματα (για την πορεία) των τιμών και περιορίζεται το δημοσιονομικό κόστος. Εάν η κάλυψη είναι ανεπαρκής, οι κυβερνήσεις μπορούν προσωρινά να συμπληρώσουν τις πληρωμές ή να διευρύνουν την επιλεξιμότητα, συμπεριλαμβανομένων των νοικοκυριών με χαμηλότερο και μεσαίο εισόδημα που κινδυνεύουν να περιέλθουν σε φτώχεια», αναφέρεται.

Για πολύ μεγάλα αλλά προσωρινά σοκ, πρόσθετα μέτρα μπορεί να περιλαμβάνουν εφάπαξ βοήθεια ή κατανομή των αυξήσεων των τιμών με την πάροδο του χρόνου, βοηθώντας τα νοικοκυριά να αντεπεξέλθουν –μέτρα που δεν παγώνουν εντελώς τις τιμές. Ως έσχατη λύση, εάν η επισιτιστική ασφάλεια διατρέχει κίνδυνο και τα δίχτυα ασφαλείας δεν είναι επαρκή, οι προσωρινές μειώσεις των φόρων ή της χορήγησης επιδοτήσεων για τρόφιμα μπορεί να είναι κατάλληλες εάν συνοδεύονται από ένα σαφές και αξιόπιστο χρονοδιάγραμμα για τον τερματισμό τους, εκτιμά το ΔΝΤ.