Ρομπότ – μοναχοί στους δρόμους της Σεούλ: Όταν η AI συναντά τον Βούδα

Μια εικόνα που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θα έμοιαζε βγαλμένη από κινηματογραφική ταινία επιστημονικής φαντασίας έκανε τον γύρο του κόσμου από τους δρόμους της Σεούλ. Τέσσερα ανθρωποειδή ρομπότ ντυμένα με παραδοσιακές βουδιστικές στολές συμμετείχαν στο μεγάλο φεστιβάλ φαναριών της Νότιας Κορέας, λίγες ημέρες πριν από τον εορτασμό των γενεθλίων του Βούδα, προκαλώντας εντυπωσιασμό αλλά και έντονο προβληματισμό για το μέλλον της σχέσης ανθρώπου, θρησκείας και τεχνητής νοημοσύνης.

Τα ρομπότ περπάτησαν ανάμεσα σε μοναχούς, πιστούς και χιλιάδες φωτισμένα φαναράκια, σε μία από τις πιο ιστορικές και συμβολικές θρησκευτικές εκδηλώσεις της χώρας. Η συμμετοχή εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια του βουδιστικού τάγματος Jogye να εκσυγχρονίσει την εικόνα του βουδισμού και να προσεγγίσει τις νεότερες γενιές, οι οποίες μεγαλώνουν μέσα σε έναν κόσμο ψηφιακής τεχνολογίας και τεχνητής νοημοσύνης.

Το πιο γνωστό από τα ρομπότ, η Γκάμπι, είχε ήδη προκαλέσει αίσθηση όταν συμμετείχε σε τελετή βουδιστικής χειροτονίας σε ναό της Σεούλ. Οι μοναχοί τής πέρασαν κομποσκοίνι, ενώ το ρομπότ «υποσχέθηκε» να ακολουθεί τις αρχές του βουδισμού. Το γεγονός αυτό άνοιξε αμέσως μια μεγάλη διεθνή συζήτηση. Mπορεί μια μηχανή να συνδεθεί με την πνευματικότητα ή πρόκειται απλώς για μια εντυπωσιακή τεχνολογική επίδειξη;

Η Νότια Κορέα αποτελεί μία από τις πιο προηγμένες τεχνολογικά κοινωνίες στον κόσμο και ταυτόχρονα μια χώρα με ισχυρές θρησκευτικές και πολιτιστικές παραδόσεις. Η εικόνα ρομπότ να συμμετέχουν σε βουδιστικές τελετές συμβολίζει ακριβώς αυτή τη σύγκρουση αλλά και τη συνύπαρξη ανάμεσα στην παράδοση και στο μέλλον.

Οι υποστηρικτές της πρωτοβουλίας θεωρούν ότι τέτοιες κινήσεις μπορούν να βοηθήσουν τις θρησκείες να παραμείνουν ζωντανές και κοντά στις νεότερες γενιές. Υποστηρίζουν ότι η τεχνολογία δεν είναι απαραίτητα αντίπαλος της πνευματικότητας, αλλά μπορεί να λειτουργήσει, ως εργαλείο επικοινωνίας και εκπαίδευσης, σε μια εποχή όπου οι νέοι απομακρύνονται όλο και περισσότερο από τους παραδοσιακούς θρησκευτικούς θεσμούς.

Υπάρχουν ωστόσο και έντονες αντιδράσεις. Πολλοί θεωρούν ότι ένα ρομπότ δεν μπορεί να κατανοήσει έννοιες όπως ο διαλογισμός, η πνευματική αναζήτηση, ο ανθρώπινος πόνος ή η πίστη. Κατά συνέπεια, η συμμετοχή του σε θρησκευτικές τελετές κινδυνεύει να μετατρέψει την πίστη σε τεχνολογικό θέαμα και να αλλοιώσει βαθιά συμβολικά στοιχεία της θρησκείας.

Πίσω όμως από τη συζήτηση για τα ρομπότ – μοναχούς κρύβεται ένα πολύ μεγαλύτερο ερώτημα: πόσο βαθιά θα εισχωρήσει η τεχνητή νοημοσύνη στην ανθρώπινη ζωή τα επόμενα χρόνια; Μέχρι σήμερα η συζήτηση αφορούσε κυρίως την εργασία, την εκπαίδευση ή την οικονομία. Πλέον όμως η τεχνολογία αρχίζει να αγγίζει ακόμη και τους πιο προσωπικούς και πνευματικούς τομείς της ανθρώπινης ύπαρξης.