Αντίο Brexit με νόμο του 1539! Μάς έρχεται ξανά η Βρετανία;
Ένα ιδιαίτερα αμφιλεγόμενο σενάριο φέρεται να εξετάζεται στο Ηνωμένο Βασίλειο, σύμφωνα με αποκαλύψεις της The Guardian, που θέλουν την κυβέρνηση να διερευνά τρόπους ουσιαστικής επανασύνδεσης με την ευρωπαϊκή κοινή αγορά χωρίς την προσφυγή σε δημοψήφισμα ή ακόμη και χωρίς πλήρη κοινοβουλευτική διαδικασία.
Όπως αναφέρει η Repoublica , στην καρδιά της συζήτησης βρίσκονται οι λεγόμενες «εξουσίες του Ερρίκου Η΄ της Αγγλίας», ένας όρος που χρησιμοποιείται στη βρετανική νομική και πολιτική πρακτική για να περιγράψει τη δυνατότητα της εκτελεστικής εξουσίας να τροποποιεί ή να εισάγει νομοθεσία μέσω δευτερογενούς νομοθέτησης, παρακάμπτοντας σε κάποιο βαθμό τον πλήρη κοινοβουλευτικό έλεγχο. Η ονομασία προέρχεται από τον νόμο του 1539, που επέτρεπε στον μονάρχη να κυβερνά με διατάγματα.
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η πιθανή αυτή κίνηση εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική «δυναμικής επανατοποθέτησης» του Λονδίνου έναντι της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ιδίως σε τομείς που σχετίζονται με το εμπόριο και τα κανονιστικά πρότυπα. Στόχος θα ήταν η σταδιακή ευθυγράμμιση με τους κανόνες της ενιαίας αγοράς, κάτι που θα μπορούσε να διευκολύνει την πρόσβαση των βρετανικών επιχειρήσεων στην ευρωπαϊκή αγορά χωρίς τους υφιστάμενους φραγμούς.
Το οικονομικό επιχείρημα είναι ισχυρό: εκτιμάται ότι μια τέτοια προσέγγιση θα μπορούσε να αποφέρει δισεκατομμύρια λίρες στην οικονομία, μειώνοντας το κόστος εμπορίου και ενισχύοντας τις επενδύσεις. Από το Brexit και μετά, πολλές βρετανικές επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν αυξημένη γραφειοκρατία, καθυστερήσεις και επιπλέον κόστος στις συναλλαγές με την ΕΕ.
Ωστόσο, το πολιτικό και θεσμικό κόστος μιας τέτοιας επιλογής θα μπορούσε να είναι ιδιαίτερα υψηλό. Η χρήση αυτών των εκτελεστικών εξουσιών για ένα τόσο κρίσιμο ζήτημα ενδέχεται να προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, τόσο εντός του Κοινοβουλίου του Ηνωμένου Βασιλείου όσο και στην κοινή γνώμη. Πολλοί συνταγματολόγοι θεωρούν ότι, αν και νομικά εφικτή σε ορισμένα πλαίσια, μια τέτοια κίνηση θα δοκίμαζε τα όρια της δημοκρατικής λογοδοσίας.
Επιπλέον, παραμένει ασαφές κατά πόσο η Ευρωπαϊκή Ένωση θα αποδεχόταν μια τέτοια «μερική» ή έμμεση επανένταξη χωρίς πλήρη συμμόρφωση με τις θεσμικές και νομικές της απαιτήσεις. Η ενιαία αγορά βασίζεται σε σαφείς κανόνες, εποπτεία και δικαιοδοσίες, που δύσκολα μπορούν να εφαρμοστούν αποσπασματικά.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι το ζήτημα δεν είναι μόνο νομικό αλλά βαθιά πολιτικό. Η συζήτηση για επιστροφή —έστω και έμμεση— στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική αγγίζει τον πυρήνα της απόφασης του Brexit και επαναφέρει στο προσκήνιο τις διαιρέσεις που εξακολουθούν να χαρακτηρίζουν τη βρετανική κοινωνία.
Σε κάθε περίπτωση, πρόκειται για ένα σενάριο που, αν και παραμένει σε επίπεδο διερεύνησης, αποκαλύπτει την αυξανόμενη πίεση για επαναπροσέγγιση με την Ευρώπη, αλλά και τις δημιουργικές —και ενίοτε αμφιλεγόμενες— νομικές οδούς που εξετάζονται προς αυτή την κατεύθυνση.