Λάσλο Αντορ στα ΝΕΑ: «Η Ουγγαρία μεταρρυθμίζεται, δεν αναμορφώνεται»
Ο Λάσλο Αντορ είναι ούγγρος οικονομολόγος και πρώην επίτροπος Απασχόλησης, Κοινωνικών Υποθέσεων και Ενταξης της ΕΕ. Δεν αποτελεί απλώς μια ηχηρή φωνή της ουγγρικής αντιπολίτευσης· συμμετέχει ενεργά στον προοδευτικό ευρωπαϊκό διάλογο ως γενικός γραμματέας του Foundation for European Progressive Studies (FEPS), του δικτύου δεξαμενών σκέψης που συνδέεται με το Κόμμα Ευρωπαίων Σοσιαλιστών. Τον συναντούμε στη Βουδαπέστη, αμέσως μετά τις εκλογές που πολλοί χαρακτηρίζουν ιστορικές. Τον ρωτάμε τι αλλάζει, τι δεν αλλάζει και πόσο δύσκολη θα είναι η μετάβαση.
Ποια θα είναι η συστημική πρόκληση για τη νέα κυβέρνηση, δεδομένου ότι έπειτα από 16 χρόνια υπάρχουν άνθρωποι του Ορμπαν στα δικαστήρια, στη δημόσια διοίκηση και στα μέσα ενημέρωσης;
Το γεγονός ότι το νέο κυβερνών κόμμα, Tisza, διαθέτει πλειοψηφία δύο τρίτων (συνταγματική) στο κοινοβούλιο απομακρύνει τα εμπόδια μπροστά στη νέα κυρίαρχη δύναμη. Κάτι παρόμοιο ζήσαμε το 2010, όταν το Fidesz κατέκτησε πλειοψηφία δύο τρίτων και αναδιοργάνωσε το κράτος όπως το θεωρούσε σωστό. Αμέσως μετά την ανακοίνωση του εκλογικού αποτελέσματος, ο Πέτερ Μαγιάρ, αρχηγός του Tisza, ζήτησε την παραίτηση πολλών αξιωματούχων, μεταξύ των οποίων του αρχηγού του κράτους, του προέδρου του Συνταγματικού Δικαστηρίου, του επικεφαλής του Ελεγκτικού Συνεδρίου, της προέδρου του Συμβουλίου Μέσων Ενημέρωσης, του γενικού εισαγγελέα, της ανώτατης δικαστού κ.ά. Το νέο κοινοβούλιο θα έχει σαρωτικές εξουσίες που θα τους επιτρέψουν να απομακρύνουν τους ανθρώπους του Ορμπαν. Θα τις χρησιμοποιήσουν.
Για λόγους χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας δεν περιλαμβάνεται στη λίστα, αλλά αυτό εξαρτάται από το αν θα στηρίξει την κυβερνητική ατζέντα. Αυτό φυσικά σημαίνει ότι πολλοί δημόσιοι λειτουργοί θα μπορέσουν να συνεχίσουν να εργάζονται στις θέσεις τους, καθώς η νέα διοίκηση δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς αυτούς. Αλλά ο Μαγιάρ αποκαθιστά τους ελέγχους και τις ισορροπίες, επαναστελεχώνοντας τα κρατικά όργανα που πρέπει να ελέγχουν την εκτελεστική εξουσία.
Πού πρέπει να αναμένουμε συνέχεια ανάμεσα στην παλιά και τη νέα κυβέρνηση στη Βουδαπέστη;
Ο Πέτερ Μαγιάρ προέρχεται από το κόμμα του Ορμπαν, του οποίου ήταν μέλος μέχρι πρόσφατα, και υπήρξε στέλεχος του καθεστώτος Ορμπαν μέχρι πριν από δυόμισι χρόνια. Δεν έχει πρόβλημα με πολλές από τις πολιτικές του Fidesz. Εκεί όπου πραγματικά πρέπει να αλλάξει την κατάσταση είναι στη διαφάνεια και τη λογοδοσία, ιδίως όσον αφορά τη χρήση δημόσιων πόρων. Αυτό συνδέεται με την αιρεσιμότητα για την επανεκκίνηση της ροής των ευρωπαϊκών κονδυλίων, που αποτελεί κεντρική προεκλογική του δέσμευση.
Αν καταφέρει να ξεμπλοκάρει τα ευρωπαϊκά κονδύλια, οι επενδύσεις θα ξαναρχίσουν και θα δημιουργηθούν θέσεις εργασίας και ανάπτυξη. Παραμένει ερώτημα πώς μπορούν να αναπροσανατολιστούν τα ευρωπαϊκά κονδύλια ώστε να ανταποκριθούν στις προσδοκίες των ψηφοφόρων του Tisza. Ο Μαγιάρ δεν παρουσίασε αναπτυξιακές ιδέες ή συγκεκριμένες υποσχέσεις κατά την προεκλογική περίοδο. Ωστόσο, συνέχεια ή έστω ελάχιστη αλλαγή θα υπάρξει σε αρκετά ζητήματα. Οι περισσότεροι αναμένουν μικρές διαφοροποιήσεις στη μεταναστευτική και οικογενειακή πολιτική, όπου πιθανότατα θα παραμείνει εξίσου συντηρητικός με τον Ορμπαν. Στη φορολογία μπορεί να υπάρξουν αλλαγές, με την προσδοκία ότι θα κινηθεί προς μεγαλύτερη δικαιοσύνη – θα ήταν δύσκολο να φανταστεί κανείς το αντίθετο.
Πού βλέπετε τον μεγαλύτερο ευρωπαϊκό αντίκτυπο από την αλλαγή φρουράς στη Βουδαπέστη;
Ο Μαγιάρ έχει υποσχεθεί ότι η Ουγγαρία θα είναι πιστό μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης και του ΝΑΤΟ. Ταυτόχρονα, επιμένει ότι, παραμένοντας πιστό μέλος της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, το κράτος μπορεί να ακολουθεί το εθνικό του συμφέρον, όπως αυτό εντάσσεται στη γεωπολιτική και γεωοικονομική πραγματικότητα. Σε συνέντευξη Τύπου την επομένη των εκλογών, εξέφρασε άποψη για το ζήτημα του ρωσικού πετρελαίου. Κυριολεκτικά είπε ότι «δεν πρέπει να πυροβολήσουμε τα πόδια μας». Κατά τη γνώμη του, μόλις τελειώσει ο πόλεμος, οι κυρώσεις πρέπει να αρθούν και ο ενεργειακός εφοδιασμός να παραμείνει διαφοροποιημένος. Οπως πολλοί άλλοι στην Ευρώπη, ο Μαγιάρ πήρε θέση κατά μιας υποθετικής ταχείας ένταξης της Ουκρανίας στην ΕΕ.
Ενα σημαντικό αποτέλεσμα της πτώσης του Ορμπαν είναι ότι τα δίκτυα που είχε οικοδομήσει με ομοϊδεάτες αυταρχικούς και εθνικιστές θα αποδυναμωθούν. Εντός της ΕΕ υπήρξε σύμμαχος του Σαλβίνι, της Λεπέν, της Βάιντελ, του Κικλ – όλων πολύ επιδραστικών ακροδεξιών πολιτικών. Και είχε επίσης δίκτυα στα Βαλκάνια και αλλού. Αυτοί οι δεσμοί δεν θα κοπούν, αλλά δεν θα μπορεί στο μέλλον να τους στηρίζει με την ίδια ένταση όπως την τελευταία δεκαετία.