Софья Прокофьева «Маша һәм Ойка турында әкиятләр»

(Ахыры. Башы 34-36нчы саннарда)

Тәрбиясез тычкан

Яшә­гән, ди, ур­ман­да бер тәр­би­я­сез Тыч­кан Ба­ла­сы. Ул ир­тә бе­лән бер­кем­гә дә «Хә­ер­ле ир­тә!» те­лә­мә­гән, кич җит­кәч тә бе­рәү­гә дә «Хә­ер­ле төн!» дип әйт­мә­гән.
Ур­ман­да­гы бө­тен җән­лек­ләр­нең аңа ачу­ла­ры кил­гән. Аның бе­лән дус­ла­шыр­га, аның бе­лән уй­нар­га те­лә­ми­ләр, җи­ләк бе­лән дә сый­ла­мый­лар икән.
Тыч­кан Ба­ла­сы­на бик кү­ңел­сез бул­ган.
Ир­тән ир­түк Тыч­кан Ба­ла­сы Ма­ша яны­на кил­гән дә:
– Ма­ша, Ма­ша! Ми­ңа җән­лек­ләр бе­лән ни­чек дус­ла­шыр­га, өй­рәт­мәс­сең­ме? – ди­гән.
Ма­ша Тыч­кан Ба­ла­сы­на әйт­кән:
– Ир­тә бе­лән һәр­бер­се­нә «Хә­ер­ле ир­тә!» дип әйт. Ә кич­лә­рен ба­ры­сы­на да «Хә­ер­ле төн!» те­лә! Шул ча­гын­да ба­ры­сы да си­нең бе­лән дус бу­лыр­лар.
Тыч­кан Ба­ла­сы ку­ян­нар яны­на йө­гер­гән. Бар­лык ку­ян­нар­га: әти ку­ян­га да, әни ку­ян­га да, әби ку­ян­га да, ба­бай ку­ян­га да һәм иң кеч­ке­нә ку­ян­га да: «Хә­ер­ле ир­тә!» – дип дәш­кән. Ку­ян­нар ел­май­ган­нар һәм Тыч­кан Ба­ла­сын ки­шер бе­лән сый­ла­ган­нар.
Тыч­кан Ба­ла­сы ти­ен­нәр яны­на юл тот­кан. Бар­лык ти­ен­нәр­гә: әти ти­ен­гә дә, әни ти­ен­гә дә, әби ти­ен­гә дә, ба­бай ти­ен­гә дә һәм иң кеч­кен­гә ти­ен­гә дә: «Хә­ер­ле ир­тә!» дип сә­лам бир­гән. Ти­ен­нәр кө­леп җи­бәр­гән­нәр һәм Тыч­кан Ба­ла­сы­на мак­тау сүз­лә­ре яу­дыр­ган­нар.
Тыч­кан Ба­ла­сы ур­ман буй­лап бик озак йө­ге­реп йөр­гән. Ур­ман­да­гы бар­лык җән­лек­ләр­гә, зур­ла­ры­на да, кеч­ке­нә­лә­ре­нә дә: «Хә­ер­ле ир­тә», – дип ка­бат­ла­ган.
Тыч­кан Ба­ла­сы Ур­ман Ко­шы яны­на йө­ге­реп кил­гән. Ур­ман Ко­шы би­ек на­рат­ның иң очы­на оя кор­ган.
– Хә­ер­ле ир­тә! – дип сә­лам­лә­гән аны Тыч­кан Ба­ла­сы. Лә­кин Тыч­кан Ба­ла­сы­ның та­вы­шы неч­кә ге­нә, на­рат бик би­ек. Аны Ур­ман Ко­шы ишет­ми икән.
– Хә­ер­ле ир­тә! – дип бар кө­че­нә кыч­кыр­ган Тыч­кан Ба­ла­сы. Лә­кин Ур­ман Ко­шы аны ба­ры­бер ишет­мә­гән. Ниш­ләр­гә? Тыч­кан Ба­ла­сы на­рат буй­лап үр­мә­ләп ме­неп кит­кән. Аңа өс­кә ме­нү бик авыр бул­ган. Ул тә­пи­лә­ре бе­лән агач ка­е­ры­сы­на, бо­так­лар­га ябыш­кан. Аның янын­нан гы­на Ак Бо­лыт үтеп кит­кән.
– Хә­ер­ле ир­тә! – дип, Тыч­кан Ба­ла­сы Ак Бо­лыт­ка сә­лам бир­гән.
– Хә­ер­ле ир­тә! – дип, әк­рен ге­нә җа­вап бир­гән Ак Бо­лыт. Тыч­кан Ба­ла­сы та­гын да өс­кә­рәк үр­мә­лә­гән. Янын­нан гы­на са­мо­лет очып үт­кән.
– Хә­ер­ле ир­тә, Са­молёт! – дип аны да сә­лам­лә­гән Тыч­кан Ба­ла­сы.
– Хә­ер­ле ир­тә! – дип гү­лә­гән Са­молёт. Ни­һа­ять, Тыч­кан Ба­ла­сы агач ба­шы­на ме­неп җит­кән.
– Хә­ер­ле ир­тә, Ур­ман Ко­шы! – дип дәш­кән Тыч­кан Ба­ла­сы. – Ой-яй озак мен­дем мин си­нең ян­га! Ур­ман Ко­шы рә­хәт­лә­неп көл­гән.
– Ты­ныч йо­кы, Тыч­кан Ба­ла­сы! Ка­ра, ин­де нин­ди ка­раң­гы. Төн җит­те бит. Хә­зер ба­ры­сы­на да «Ты­ныч йо­кы!» те­ләр­гә ва­кыт.
Тыч­кан Ба­ла­сы ти­рә-ягы­на ка­ра­са – чын­лап та күк йө­зе бө­тен­ләй ка­раң­гы­лан­ган, ә ка­раң­гы күк йө­зен як­тыр­тып йол­дыз­лар бал­кып яна икән.
– Ярый алай­са, ты­ныч йо­кы, Ур­ман Ко­шы! – ди­гән Тыч­кан Ба­ла­сы.
Ур­ман Ко­шы Тыч­кан Ба­ла­сын ка­на­ты бе­лән сый­па­ган да:
– Нин­ди акыл­лы һәм тәр­би­я­ле икән­сең син, Тыч­кан Ба­ла­сы! Утыр ми­нем өс­те­мә, мин си­не әни­ең яны­на кай­та­рып ку­ям! – ди­гән.

Тычкан баласының бәлагә таруы

Нә­ни Тыч­кан ба­ла­сы ур­ман­га кит­кән. Агач бо­та­гын­да Ур­ман Ко­шы уты­ра икән.
– Әй, Тыч­кан Ба­ла­сы, ур­ман­ның эче­нә үк кер­мә, – ди­гән Ур­ман Ко­шы. – Ур­ман еш­лы­гын­да чо­кыр-ча­кыр­лар күп. Чо­кыр­га егы­лып тө­шәр­сең дә, чы­га ал­мас­сың.
Тыч­кан Ба­ла­сы аны тың­ла­ма­ган. Куе ур­ман­ның эче­нә үк кер­гән. Ан­да юл да, сук­мак та юк, ба­ры тик агач­лар гы­на то­таш сте­на ке­бек. Тыч­кан Ба­ла­сы бар­ган, бар­ган да зур һәм ка­раң­гы чо­кыр­га егы­лып төш­кән. Чо­кыр шун­дый ти­рән икән, Тыч­кан ба­ла­сы үз кө­че бе­лән мәң­ге чы­га ал­мас­лык, ди.
– Кот­ка­ры­гыз! Яр­дәм ите­гез! – дип кыч­кы­ра икән Тыч­кан ба­ла­сы.
Ур­ман Ко­шы аның неч­кә та­вы­шын ише­теп ал­ган да, Ма­ша яны­на очып кил­гән.
– Ма­ша, Ма­ша! Нә­ни Тыч­кан Ба­ла­сы ти­рән чо­кыр­га егы­лып төш­те!
Ма­ша Ой­ка-көй­сез­би­кә яны­на йө­ге­реп бар­ган.
– Ой­ка! Тыч­кан Ба­ла­сын кот­ка­рыр­га ки­рәк. Ул ти­рән чо­кыр­га егы­лып төш­кән. Ул ан­да ха­рап бу­ла­чак! – ди­гән.
– Ой, Ма­ша, син та­гы нәр­сә уй­лап чы­гар­дың ин­де? – ди­гән Ой­ка. – Ой, ин­де төн җит­кән. Ур­ман­да бү­ре­ләр улый. Ур­ман­да ка­раң­гы, кур­кы­ныч. Без ур­ман­да юл­ны тап­ма­я­чак­быз.
– Ме­нә тә­рә­зә­гә ка­ра әле! – ди­гән аңа Ма­ша. Ой­ка тә­рә­зә­гә күз сал­са, ка­ра ур­ман­да көн ур­та­сын­да­гы ке­бек як­ты икән. Чыр­шы бо­так­ла­рын­да шәм тот­кан ти­ен­нәр уты­ра­лар. Сук­мак буй­лап фо­нарь тот­кан ку­ян­нар йө­ге­ре­шә­ләр. Як­тырт­кыч бө­җәк­ләр үз­лә­ре­нең ут­ла­рын ка­быз­ган­нар.
Ур­ман ар­тын­нан тул­ган Ай ка­лык­кан.
– Ой­ка, си­ңа ни­чек оят тү­гел? Шул­ка­дәр кур­как бул­ма ин­де! – ди­гән Ай. – Мин сез­гә юл­ны да күр­сә­тер­мен, як­тыр­тыр­мын да.
Ой­ка авыр су­лап куй­ган да, Ма­ша бе­лән җи­тәк­лә­шеп, өй­дән чык­кан­нар.
Ай нур­ла­ры шун­дый як­ты, сук­мак кө­меш төс­кә ке­реп ял­ты­рый.
Ур­ман еш­лы­гын­да бү­ре­ләр улый, ә сук­мак­ка чы­гар­га кур­ка­лар. Алар­ны як­ты бу­лып ян­ган фо­нарь ут­ла­ры кур­кы­та икән. Кыз­лар ти­рән чо­кыр яны­на кил­гән­нәр. Ти­рә-як­та ку­ян­нар һәм ти­ен­нәр си­ке­ре­шә­ләр, Тыч­кан Ба­ла­сы­на ни­чек яр­дәм итәр­гә бел­ми­ләр. Тыч­кан ба­ла­сы чо­кыр тө­бен­дә ко­ла­гын сәл­пе­рәй­теп елый икән.
Ма­ша үзе­нең бил­бау­ын сал­ган, ә Ой­ка:
– Бил­бау­га ми­нем түф­ли­не бәй­лә. Ә мин бер ге­нә ая­гым­да ба­сып то­рыр­мын, – ди­гән.
Ма­ша бил­бау бе­лән бәй­лән­гән түф­ли­не чо­кыр­ның тө­бе­нә үк тө­шер­гән. Тыч­кан Ба­ла­сы түф­ли эче­нә ке­реп утыр­ган да, нык итеп түф­ли­нең бау­ла­ры­на то­тын­ган. Кыз­лар Тыч­кан Ба­ла­сын чо­кыр­дан тар­тып чы­гар­ган­нар.
– Рәх­мәт, Ма­ша! Рәх­мәт, Ой­ка! – ди­гән Тыч­кан Ба­ла­сы. – Мин сез бул­ма­са­гыз ха­рап бу­ла идем.
Ку­ян­нар да, ти­ен­нәр дә шат­ла­ныш­кан, ә тул­ган Ай күк­тән ка­рый һәм ел­мая икән.