Куянның ирене нигә ярык?

(Эстон халык әкияте)

Көн­нәр­дән бер көн­не ку­ян­нар карт на­рат тө­бе­нә җы­ел­ган­нар да тор­мыш авыр­лы­гын­нан зар­ла­ны­ша баш­ла­ган­нар. Иң карт ку­ян бо­лар­ны тың­лап-тың­лап тор­ган да, ал­га чы­гып, бо­лай ди­гән:
– Ка­дер­ле ту­ган­на­рым ми­нем! Мес­кен ку­ян­нар­га җир­дә­ я­шәү бик авыр. Ку­ак­лык­та бе­рәр җән­лек кыш­тыр­дап куй­са, ку­ян дер-дер ки­лә, агач­тан яф­рак өзе­леп төш­сә, ку­ян­ның ко­ты­ о­ча. Үзе­без бө­тен нәр­сә­дән кур­ка­быз, ә без­гә хәт­та чер­ки­нең дә исе кит­ми. Бо­лай яшәү туй­дыр­ды, әй­дә­гез, диң­гез­гә ба­ра­быз да бө­те­не­без шун­да ба­тып үлә­без. Ир­тә­ме-соң­мы, ба­ры­бер үлә­се бит.
Ку­ян­нар өл­кән ту­ган­на­ры­ның сү­зе­нә кар­шы кил­мә­гән­нәр. Уй­лап-ни­теп тор­мый­ча, ба­ры­сы дәр­рәү диң­гез­гә та­ба юл тот­кан­нар. Ә диң­гез бу­ен­да­гы бо­лын­да са­рык кө­түе ут­лап йө­ри икән. Бер са­рык, шул хәт­ле ку­ян ки­лү­ен күр­гәч, кур­ку­дан бәэл­дәп куй­ган һәм ча­бып кит­кән. Аның ар­тын­нан бө­тен кө­тү ияр­гән. Ча­ба­лар, ди, са­рык­лар, ә үз­лә­ре кая чап­кан­на­рын да, ни­гә чап­кан­на­рын да бел­ми­ләр, ди.
Ә са­рык­лар ар­тын­нан, шарт­лар­га җи­теп өрә-өрә, эт­ләр куа икән. Кө­тү­че­ләр кыч­кы­ры­ша, та­як бол­гый... Ти­рә-юнь­дә ыгы-зы­гы, шау-шу!
Ку­ян­нар­га бик көл­ке то­ел­ган бу. Шун­нан алар арт­кы тә­пи­лә­ре­нә утыр­ган­нар да кө­ләр­гә то­тын­ган­нар. Шул­хәт­ле шар­кыл­дап көл­гән бо­лар – хәт­та ирен­нә­ре ярыл­ган.
– Юк, ку­ян­нар­ның тор­мы­шы ул ка­дәр на­чар тү­гел икән! Бер­гә чак­та – без дә көч­ле! – дип уй­ла­ган алар.
Һәм диң­гез­дә ба­тып үл­мәс­кә ка­рар кыл­ган­нар. Лә­кин, шул көн­нән баш­лап, бар ку­янн­нар­ның өс­ке ирен­нә­ре ярык бу­лып кал­ган.