Σαν σήμερα: Ο Ελένιο Ερέρα, ο… μάγος του «catenaccio» και η Μεγάλη Ίντερ
Επιβλητικά γήπεδα, διαφημίσεις, πακτωλός χρημάτων και εκατομμύρια άνθρωποι στις οθόνες τους εν αναμονή εξελίξεων για το αγαπημένο τους άθλημα. Πόσο άλλαξαν οι καιροί; Κάποτε μία αλάνα στη γειτονιά, μια δερμάτινη μπάλα και 22 άτομα αρκούσαν για να νιώσει κάποιος τον χτύπο της καρδιάς του ποδοσφαίρου. Όταν δε, υπήρχε και ψιλόβροχο, η οσμή της νωπής λάσπης πάνω στα πόδια των αγωνιζόμενων ευωδίαζε όπως ένα ακριβό, σαγηνευτικό άρωμα. Άλλες εποχές.
Τι και αν κάποτε λεγόταν παιχνίδι και όχι αγώνας, υπάρχουν αρκετά κοινά στοιχεία ανάμεσα στο τότε και στο τώρα. Το κυριότερο; Η προετοιμασία μιας ομάδας πριν από μία αναμέτρηση. Πλέον, οι ποικίλες τακτικές αποτελούν μέρος της διαδικασίας. Ποιος είπε όμως, ότι τα παλαιά χρόνια δεν γινόταν κάτι αντίστοιχο; Ναι, το «Tiki Taka» το εφάρμοσε ο Πεπ Γκουαρδιόλα. Αλλά, αν ο Ρίνους Μίχελς και αργότερα ο Γιόχαν Κρόιφ δεν είχαν προηγουμένως προβάλει το «Total Football», θα μαθαίναμε το απόλυτο παιχνίδι της Μπαρτσελόνα και της Εθνικής Ισπανίας; Αλήθεια, το «Catenaccio» πότε συστήθηκε στον κόσμο;
Πάμε ακόμα πιο πίσω. Τόσο πίσω, στη δεκαετία του 1960, για να βρούμε κάποιον που ήταν τόσο μπροστά για την εποχή του. Τον Ελένιο Ερέρα. Ο Αργεντινός τεχνικός, σαν σήμερα, 9/11/1997, άφησε την τελευταία του πνοή. Το «catenaccio», ο «Il Mago» και η Μεγάλη Ίντερ.
Από πού προήλθε το Catenaccio
Καρλ Ράπαν και Νερέο Ρόκο, δύο ονόματα, δύο προπονητές πριν φτάσουμε στον Il Mago. Αμφότεροι έθεσαν τα θεμέλια του περίφημου «catenaccio». Ο Αυστριακός, μόλις τη δεκαετία του 1930, εισήγαγε μία καινοτομία στο ποδόσφαιρο. Ποια; Την προσθήκη της θέσης του λίμπερο, του παίκτη που βρίσκεται ακριβώς μπροστά από τον τερματοφύλακα και πίσω από την τελευταία αμυντική γραμμή. Βέβαια, αν και το σύστημά του ήταν αμυντικό, αναφερόταν αλλιώς: «verrou».
Στην Ιταλία, από τη δεκαετία του ’50 και έπειτα, η εν λόγω τακτική ερχόταν ολοένα και περισσότερο στο προσκήνιο. Ο Ιταλός τεχνικός ήταν ο πρώιμος εκφραστής της. Αφού πρώτα διέγραψε εκπληκτικές πορείες τόσο με την Τριεστίνα όσο και με την Πάντοβα, κατέκτησε το Σκουντέτο αργότερα, στην πρώτη του σεζόν στη Μίλαν, και στη δεύτερη το Κύπελλο Πρωταθλητριών. Ωστόσο, εκείνος που έμαθε σε όλο τον κόσμο πώς αμύνεται μία ομάδα ήταν άλλος. Ο Ελένιο Ερέρα. Όχι μόνο τελειοποίησε αυτόν τον τρόπο παιχνιδιού, αλλά τον έκανε μη αντιμετωπίσιμο. Και δημιούργησε τη… Μεγάλη Ίντερ.
Το έργο τέχνης του Ερέρα
«Catenaccio» ή αλλιώς Ελένιο Ερέρα. Ο Αργεντινός προπονητής, κατά την οκταετή παρουσία του στον πάγκο της Ίντερ (1960-68), παρέθετε στον αγωνιστικό χώρο μία καλοκουρδισμένη μπάντα, η οποία έπαιζε υπό τον δικό του μαεστρικό ρυθμό. Ήθελε να μιλά και οι παίκτες να τον ακούν. Και πράγματι αυτό συνέβη.Γιατί για να εφαρμοστεί αυτό το εναλλακτικό, για εκείνη την εποχή, σύστημα, χρειαζόταν πειθαρχία από όλους τους αγωνιζόμενους.
Πρώτο μέλημα, λοιπόν, του τεχνικού των ιντερίστι ήταν το man-to-man. Κάθε παίκτης αναλάμβανε το μαρκάρισμα κάποιου συγκεκριμένου αντιπάλου. Εκτός από έναν. Τον Πίκι, ο οποίος ήταν λίμπερο. Ήταν ο μοναδικός που έμενε ελεύθερος από την προσωπική επιτήρηση. Εντούτοις, η δουλειά του ήταν άλλη. Έσπευδε να βοηθήσει τους συμπαίκτες του, αλλά και να ανακόψει τους αντιπάλους πριν βρεθούν απέναντι από τον Σάρτι, τον τερματοφύλακα της ομάδας. Άλλωστε, ήταν ο τελευταίος της αμυντικής ζώνης, πίσω από την αμυντική γραμμή, στην οποία ξεχώριζαν ο Αριστίντε Γκουανέρι και ο Ταρτσίσιο Μπουργκνίχ.
Άλλο ένα χαρακτηριστικό της τότε ομάδας του Μιλάνου ήταν η επιθετική ανάπτυξη. Μπορεί πλέον να θεωρείται αυτονόητο, αλλά μέχρι τότε η συμμετοχή των ακραίων μπακ στην προώθηση της μπάλας στον αντίπαλο τρίτο θεωρούνταν πρωτόγνωρη. Παρ’ όλα αυτά, ο Τζιατσίντο Φακέτι από τα αριστερά υπηρέτησε ευλαβικά το πλάνο του προπονητή του, δίνοντας επιθετική διάσταση στον ρόλο του ακραίου αμυντικού. Στα δεξιά, ο Ταρτσίσιο Μπουργκνίχ είχε κυρίως αμυντικά καθήκοντα, ενώ ο Βραζιλιάνος Ζαΐρ ντα Κόστα έδινε ταχύτητα και πλάτος.
Στη μεσαία γραμμή οι οδηγίες ήταν απλές. Ο Μπεντίν έκοβε και έτρεχε, ενώ ο Λουίς Σουάρες μοίραζε το παιχνίδι. Στο αριστερό φτερό ο Μάριο Κόρσο φερόταν να είναι εκείνος που… ξεκλείδωνε τις αντίπαλες άμυνες με τις ενέργειές του, ενώ ο Χοακίν Πιερό απασχολούσε τους αντιπάλους ως κεντρικός επιθετικός, δημιουργώντας χώρους για τις κινήσεις του αρχισκόρερ της Μεγάλης Ίντερ, Σάντρο Ματσόλα. Όλα αυτά και ακόμα περισσότερα περιείχε το ραβδί του «Il Mago». Του ανθρώπου που μεταμόρφωσε τους «νερατζούρι».
Η αυτοκρατορία της Μεγάλης Ίντερ και η προσωπικότητα του Il Mago
Ο Ελένιο Ερέρα αποκτήθηκε το 1960 από τον τότε πρόεδρο της Ίντερ, Άντζελο Μοράτι, με στόχο την επαναφορά των «νερατζούρι» στις διακρίσεις. Ο Αργεντινός προπονητής όχι μόνο ανταπεξήλθε στις απαιτήσεις του ισχυρού άνδρα του συλλόγου του Μιλάνου, αλλά επί εποχής του το κλαμπ χαρακτηρίστηκε στην Ιταλία ως: Grande Inter. Προσωνύμιο ανάλογο της πορείας της. Ο «Il Mago» έγινε Μίδας και έγραψε το όνομά του με χρυσά γράμματα στην ιστορία της ομάδας. Κατέκτησε επτά τίτλους, εκ των οποίων τρία πρωταθλήματα (1963, 1965 και 1966), δύο Κύπελλα Πρωταθλητριών (1964, 1965) και ισάριθμα Διηπειρωτικά.
Ήταν ένα από τα μεγαλύτερα ποδοσφαιρικά μυαλά που κάθισαν στην άκρη του πάγκου, ωστόσο δεν διακρινόταν μόνο γι΄αυτό. Πηγαίο του ταλέντο ήταν η εμψύχωση των παικτών του. Παρότι αυστηρός, πάντα βρισκόταν κοντά τους. Όχι, δεν πήγαινε για καφέ μαζί τους ή οτιδήποτε παρόμοιο. Απλώς, με τον δικό του μοναδικό τρόπο, τους μετέδιδε τη στόφα του πρωταθλητή, του νικητή. Όχι μόνο σε προφορικό λόγο, αλλά και σε γραπτό. Ούτως ειπείν; Είχε γραμμένες πάνω σε καρφιτσωμένους πίνακες εντός των αποδυτηρίων τις εξής ατάκες: «Όποιος δεν τα δίνει όλα, δεν δίνει τίποτα», «Κλάση + Προετοιμασία + Αθλητισμός + Νοημοσύνη = Σκουντέτο», «Πάλη ή παιχνίδι; Πάλη και παιχνίδι!», «Όλοι πρέπει να νιώθουν υπεύθυνοι για την ομάδα».
Μετά πώς να μην γίνει σπουδαίος; Όλοι τον παραδέχθηκαν. Πόσω μάλλον αυτοί που ευεργετήθηκαν από εκείνον. Ο Σάντρο Ματσολά μάλιστα, μετά από χρόνια δήλωσε: «Ήταν έτη φωτός μπροστά. Συνήθιζε να γυμνάζει το μυαλό μας πριν από τα πόδια μας».
Σαν σήμερα, στις 9 Νοεμβρίου 1997, στο νοσοκομείο της Βενετίας, ο Ελένιο Ερέρα έφυγε από τη ζωή. Η καριέρα του λαμπρή. Η παρακαταθήκη του τεράστια. Απλά, ΜΑΓΟΣ. Το ξόρκι του; Catenaccio.