NASA: Επιστρέφει μετά από 22 χρόνια ο δορυφόρος Swift – Θα πέσουν τα συντρίμμια του στη Γη

Έπειτα από σχεδόν 22 χρόνια σε τροχιά γύρω από τη Γη, το διαστημικό παρατηρητήριο Neil Gehrels Swift της NASA αναμένεται να εισέλθει ξανά στην ατμόσφαιρα τις πρώτες πρωινές ώρες της Τετάρτης, ολοκληρώνοντας την αποστολή του. Το μεγαλύτερο μέρος του σκάφους, που έχει βάρος περίπου 1.450 κιλά, αναμένεται να καταστραφεί από τις υψηλές θερμοκρασίες κατά την επανείσοδό του στην ατμόσφαιρα. Ωστόσο, η NASA εκτιμά ότι ορισμένα τμήματά του ενδέχεται να φτάσουν στην επιφάνεια της Γης.

Η πιθανότητα να προκληθεί τραυματισμός ή να κινδυνεύσει κάποιος άνθρωπος χαρακτηρίζεται μικρή. Σύμφωνα με ανακοίνωση της NASA τη Δευτέρα, ο κίνδυνος υπολογίζεται περίπου σε μία πιθανότητα στις 2.100.

We’re tracking the upcoming reentry of the Swift space telescope

The NASA Neil Gehrels Swift Observatory, launched in 2004 to study space objects and events, is now on its return to Earth.

Aerospace’s Center for Orbital and Reentry Debris Studies has just released an updated prediction for its reentry time. Aerospace predicts reentry to occur on Nov 4, 2026 at 09:11 UTC ± 12 hours.

Follow our updates as we approach reentry time: https://t.co/VGMc2Xu0LT

— The Aerospace Corporation (@AerospaceCorp) November 2, 2026

Πού ενδέχεται να πέσουν τα συντρίμμια

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της αμερικανικής διαστημικής υπηρεσίας, τυχόν συντρίμμια θα μπορούσαν να καταλήξουν σε μια ευρεία ζώνη γύρω από τον Ισημερινό, μεταξύ 20,6 μοιρών βόρειου και 20,6 μοιρών νότιου γεωγραφικού πλάτους. Η περιοχή αυτή περιλαμβάνει μεγάλο μέρος της Κεντρικής και Νότιας Αμερικής, την Κεντρική Αφρική, τη νότια Ινδία, τη Νοτιοανατολική Ασία και τη βόρεια Αυστραλία, καθώς και εκτεταμένες θαλάσσιες περιοχές.

Η ακριβής ώρα επανεισόδου δεν μπορεί ακόμη να προσδιοριστεί με βεβαιότητα, καθώς τα σχετικά μοντέλα προβλέψεων έχουν περιθώριο απόκλισης τουλάχιστον μερικών ωρών. Η Aerospace Corporation εκτιμά ότι το παρατηρητήριο θα εισέλθει στην ατμόσφαιρα στις 5:19 το πρωί, ώρα Ανατολικής Ακτής των ΗΠΑ, με περιθώριο απόκλισης δύο ωρών. Νεότερη πρόβλεψη της Διαστημικής Δύναμης των ΗΠΑ τοποθετεί το γεγονός στις 7:42 το πρωί, επίσης με περιθώριο δύο ωρών.

As of Monday, the U.S. Space Force has predicted that NASA’s Neil Gehrels Swift Observatory will re-enter Earth’s atmosphere at approximately 3:30 a.m. EST on Wednesday, Nov. 4, 2026. NASA expects most of the spacecraft to burn up as it travels through the atmosphere, but some components are expected to survive re-entry. Re-entry locations of any surviving components can vary from hemisphere to hemisphere and depend on when it reenters. Due to Swift’s low inclination, re-entry locations of surviving fragments are limited between 20.6 degrees south latitude and 20.6 degrees north latitude. The risk of harm coming to anyone on Earth is unlikely, approximately 1 in 2,100. NASA and the Space Force will continue to monitor the re-entry and update predictions.

NASA’s Swift launched in 2004 to explore the universe’s most powerful explosions, called gamma-ray bursts. It was originally designed for a two-year prime mission. During nearly 22 years of science operations, Swift served as a multi-tool for exploring the universe – observing a wide range of light, rapidly pointing at short-lived outbursts, and sending alerts to other facilities to help coordinate follow-up observations. Swift has broadened our understanding of a wide variety of cosmic objects and events, from active galaxies powered by supermassive black holes and stars undergoing X-ray flares, to supernova explosions and comets and asteroids in our own solar system.

Monitor NASA’s Swift blog for updates on the predicted re-entry: https://t.co/xUjToU8Cew.

— NASA Watch (@NASAWatch) November 2, 2026

Το περιστατικό αναδεικνύει και τους κινδύνους που συνδέονται με την ανεξέλεγκτη επιστροφή παλαιών διαστημικών αντικειμένων στη Γη. Σύμφωνα με την Aerospace Corporation, οι σημερινές προδιαγραφές για τον περιορισμό των διαστημικών απορριμμάτων, οι οποίες επικαιροποιήθηκαν το 2019, προβλέπουν ότι η πιθανότητα πρόκλησης σοβαρού τραυματισμού ή θανάτου από μια ανεξέλεγκτη επανείσοδο πρέπει να είναι μικρότερη από μία στις 10.000. Το Swift είχε σχεδιαστεί και εκτοξευθεί πριν από την εφαρμογή αυστηρότερων κανόνων.

Η αποτυχημένη επιχείρηση διάσωσης

Η NASA γνώριζε εδώ και χρόνια ότι το Swift θα αντιμετώπιζε τελικά το ενδεχόμενο μιας ανεξέλεγκτης επιστροφής στην ατμόσφαιρα. Ωστόσο, τον Ιούλιο επιχείρησε να παρατείνει τη λειτουργία του μέσω μιας φιλόδοξης αποστολής διάσωσης. Στόχος ήταν ένα ειδικά σχεδιασμένο διαστημικό σκάφος να προσεγγίσει το παρατηρητήριο, να συνδεθεί μαζί του και να το οδηγήσει σε υψηλότερη, σταθερότερη τροχιά, παρατείνοντας ενδεχομένως τη λειτουργία του για μία δεκαετία ή και περισσότερο.

Η προσπάθεια ανατέθηκε στην αμερικανική εταιρεία Katalyst Space Technologies, η οποία κατασκεύασε σε διάστημα μόλις εννέα μηνών το σκάφος LINK. Ωστόσο, η αποστολή απέτυχε λίγες εβδομάδες μετά την εκτόξευσή του, τον Ιούλιο, όταν το LINK άρχισε να περιστρέφεται ανεξέλεγκτα στο Διάστημα, χωρίς να καταφέρει να προσεγγίσει το Swift.

Στο μεταξύ, η ηλιακή δραστηριότητα επιτάχυνε την πτώση του παρατηρητηρίου. Η αυξημένη δραστηριότητα του Ήλιου τα τελευταία χρόνια, καθώς ο 11ετής κύκλος του έφτασε στο μέγιστό του το 2024, προκάλεσε έντονες ηλιακές εκλάμψεις και εκτινάξεις στεμματικής μάζας. Τα φαινόμενα αυτά οδήγησαν σε διαστολή της ατμόσφαιρας της Γης, αυξάνοντας την ατμοσφαιρική αντίσταση που δεχόταν το διαστημικό σκάφος και επιταχύνοντας την απώλεια ύψους.

Το Swift είχε ήδη υποχωρήσει σε ύψος περίπου 275 χιλιομέτρων από την επιφάνεια της Γης, όταν σταμάτησε να συλλέγει επιστημονικά δεδομένα. Όπως ανακοίνωσε η NASA, το σκάφος δεν μπορούσε πλέον να αντισταθμίσει τις επιπτώσεις της αυξημένης ατμοσφαιρικής αντίστασης και πέρασε σε λειτουργία ασφαλείας. Στις 20 Οκτωβρίου, ερευνητική ομάδα του Πανεπιστημίου Penn State, το οποίο συνεργάζεται με τη NASA και φιλοξενεί το κέντρο επιχειρήσεων της αποστολής, έστειλε την τελική εντολή απενεργοποίησης.

Η επιστημονική παρακαταθήκη του Swift και το μέλλον του Hubble

Το διαστημικό παρατηρητήριο εκτοξεύθηκε στις 20 Νοεμβρίου 2004 από το Ακρωτήριο Κανάβεραλ της Φλόριδας, με πύραυλο Delta II. Σχεδιάστηκε κυρίως για τη μελέτη των εκρήξεων ακτίνων γάμμα (gamma-ray bursts), των ισχυρότερων εκρήξεων που έχουν παρατηρηθεί στο Σύμπαν. Χάρη στην ικανότητά του να στρέφεται γρήγορα προς διαφορετικές κατευθύνσεις, μπορούσε να εντοπίζει και να παρατηρεί εξαιρετικά σύντομα κοσμικά φαινόμενα, όπως εκλάμψεις από μαύρες τρύπες.

It’s time to say goodbye to Swift.

NASA tried to rescue the falling #Swift spacecraft by boosting it back into a higher orbit, but that mission failed in August. Swift will likely reenter Earth’s atmosphere tonight or early tomorrow:

https://t.co/tdRlfZew1c https://t.co/YlFZTllKZn

— EarthSky (@earthskyscience) November 3, 2026

Σχεδόν 22 χρόνια μετά την εκτόξευσή του, το Swift έχει συμβάλει σημαντικά στην αστροφυσική, παρατηρώντας όχι μόνο εκρήξεις ακτίνων γάμμα, αλλά και άλλα φαινόμενα, καθώς και αστεροειδείς και κομήτες. Η αποχώρησή του αφήνει ένα κενό στην επιστημονική έρευνα, καθώς δεν υπάρχει προς το παρόν κάποιο αντίστοιχο παρατηρητήριο έτοιμο να το αντικαταστήσει.

Παρά την αποτυχία της επιχείρησης διάσωσης του Swift, η NASA εξετάζει πλέον παρόμοιες πρωτοβουλίες για την παράταση της λειτουργίας άλλων σημαντικών διαστημικών οργάνων. Την περασμένη εβδομάδα απηύθυνε πρόσκληση σε ιδιωτικές εταιρείες, ζητώντας προτάσεις για την ανύψωση, τη συντήρηση ή την παράταση της λειτουργίας του διαστημικού τηλεσκοπίου Hubble.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στην πρόσκληση, η NASA εκτιμά ότι υπάρχει πιθανότητα 10% το Hubble να βγει από την τροχιά του έως το 2032, ενώ η πιθανότητα αυτή αυξάνεται στο 50% έως το 2033. Το τηλεσκόπιο, που εκτοξεύθηκε το 1990 και έχει προσφέρει μερικές από τις πιο χαρακτηριστικές εικόνες του Σύμπαντος, δεν αναμένεται να αποκτήσει αντικαταστάτη πριν από τη δεκαετία του 2040.