Κι αν θέλω να αφαιρέσω το τατουάζ μου;
Σε ανερχόμενη τάση εξελίσσεται στη χώρα μας η αφαίρεση τατουάζ, με την υψηλή ζήτηση να είναι αποτέλεσμα και της διάδοσης της δερματοστιξίας στον γενικό πληθυσμό τα τελευταία χρόνια – η οποία, αργά ή γρήγορα, ήταν βέβαιο ότι θα οδηγούσε και στην αντίθετη τάση. Προσοχή, όμως. Διότι η διαδικασία της αφαίρεσης – σε αντίθεση με εκείνη της δημιουργίας ενός τατουάζ – θεωρείται επισήμως ιατρική πράξη, κάτι που σημαίνει πως πρέπει να γίνεται από δερματολόγο ή πλαστικό χειρούργο, με συγκεκριμένο πρωτόκολλο.
Σε αυτό το φόντο, «ΤΑ ΝΕΑ» παρουσιάζουν, μέσα από πέντε ερωτήσεις και απαντήσεις, τη διαδικασία που (πρέπει να) ακολουθείται με τη χρήση λέιζερ, την «ανθρωπογεωγραφία» των ενδιαφερομένων και του χώρου, τους πιθανούς κινδύνους που υπάρχουν, αλλά και την «γκρίζα ζώνη» γύρω από την αφαίρεση – κάτι ιδιαίτερα επίκαιρο, με αφορμή και όσα έχουν αποκαλυφθεί σε ένα άλλο μέτωπο, με αφορμή τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη.
1. Ποια είναι η διαδικασία;
Σύμφωνα με τον Σωτήρη Θεοχάρη, δερματολόγο – αφροδισιολόγο και πρόεδρο της Ελληνικής Δερματολογικής και Αφροδισιολογικής Εταιρείας (ΕΔΑΕ), η πιο σύγχρονη προσέγγιση βασίζεται στη χρήση Q-switched και των σύγχρονων picosecond λέιζερ.
«Η αφαίρεση τατουάζ είναι μια διαδικασία κατά την οποία επιδιώκουμε τη σταδιακή απομάκρυνση εξωγενούς χρωστικής που έχει εναποτεθεί στο χόριο. Το laser δεν “καίει” ούτε εξαφανίζει άμεσα το μελάνι. Με πολύ σύντομους παλμούς υψηλής ισχύος, προκαλεί κυρίως φωτομηχανικό και φωτοακουστικό κατακερματισμό των σωματιδίων της χρωστικής σε μικρότερα θραύσματα. Στη συνέχεια, τα θραύσματα αυτά απομακρύνονται σταδιακά από τους κυτταρικούς και λεμφικούς μηχανισμούς του οργανισμού», λέει.
Αυτός είναι και ο λόγος που συνήθως χρειάζονται πολλαπλές συνεδρίες και μεσοδιαστήματα, ώστε να δοθεί ο απαραίτητος χρόνος για την επούλωση του δέρματος και την απομάκρυνση της χρωστικής.
Την εξέλιξη των λέιζερ που χρησιμοποιούνται εξηγεί και ο Κώστας Δρακούλας – ευρύτερα γνωστός με το καλλιτεχνικό του όνομα: «Θηρίο» -, ο οποίος δραστηριοποιείται ως επιχειρηματίας στον κλάδο της αφαίρεσης τατουάζ τα τελευταία 15 χρόνια και, όπως λέει, είναι ο πρώτος που έφερε εξειδικευμένα μηχανήματα στη χώρα.
«Τα παλιότερα λέιζερ δούλευαν φωτοθερμικά. Δηλαδή ο παλμός του λέιζερ παρήγε θερμότητα. Εδώ και μερικά χρόνια, τα καινούργια λέιζερ δεν τραυματίζουν. Κάποια λέιζερ, όπως το δικό μου, δεν μπορούν και να θέλεις να τραυματίσουν, δουλεύουν φωτοακουστικά. Δεν παράγουν καθόλου θερμότητα και η μόνη ζέστη που νιώθεις στο δέρμα την ώρα που κάνεις αφαίρεση τατουάζ είναι από το ίδιο το μελάνι που διασπάται και όχι από το λέιζερ. Να ξεκαθαρίσουμε εδώ ότι ένα αυθεντικό λέιζερ όπου και να σε χτυπήσει, αν δεν έχεις τατουάζ δεν νιώθεις τίποτα. Είναι σαν να μη δουλεύει. Με το που αναγνωρίζει μελάνι και μάλιστα το χρώμα που του έχεις ρυθμίσει εσύ, εκπέμπει την αντίστοιχη δέσμη».
Oπως προσθέτει ο ίδιος, ο αριθμός των συνεδριών που θα χρειαστεί δεν μπορεί να προβλεφθεί με βεβαιότητα. «Υπάρχει τατουάζ που φεύγει σε δύο συνεδρίες και τατουάζ που φεύγει σε είκοσι δύο συνεδρίες. Αυτό εξαρτάται από το πώς έχει χτυπηθεί. Το βάθος πάνω από όλα, την παλαιότητα και το σημείο». Στην πράξη, υπολογίζεται ότι κατά μέσο όρο χρειάζονται από τρεις έως έξι ή μέχρι και οκτώ συνεδρίες.
2. Είναι αποτελεσματικό;
Ο Σ. Θεοχάρης διευκρινίζει ότι παρ’ όλο που η αφαίρεση του τατουάζ με λέιζερ μπορεί να οδηγήσει σε πολύ σημαντική, ακόμα και πλήρη, κάθαρση της χρωστικής, δεν είναι επιστημονικά ορθό να υποσχόμαστε ολική εξαφάνιση σε κάθε περίπτωση. Η αποτελεσματικότητα επηρεάζεται από μια σειρά παραγόντων, όπως το χρώμα, το βάθος, η ποιότητα και η ηλικία του τατουάζ, μεταξύ άλλων. «Στην πράξη, υπάρχουν τρία διαφορετικά αποτελέσματα», λέει. «100% αόρατο: το δέρμα μοιάζει ουσιαστικά όπως πριν. Αυτό είναι δυνατό σε ορισμένα τατουάζ, αλλά δεν μπορεί να υποσχεθεί κανείς ότι θα συμβεί. Πολύ μεγάλο ξεθώριασμα: μπορεί να παραμένει μια πολύ αχνή σκιά ή μικρή ποσότητα χρωστικής, ορατή κυρίως από κοντά. Ατελής αφαίρεση: παραμένουν εμφανή τμήματα του σχεδίου, κάτι που είναι συχνότερο σε δύσκολα χρώματα ή πολύ πυκνά ή βαθιά τατουάζ. Τα πιο δύσκολα χρώματα στην αφαίρεση με λέιζερ είναι συνήθως το πράσινο, το μπλε/τιρκουάζ, το κίτρινο, το λευκό, το πορτοκαλί και το ροζ».
3. Ποιοι είναι οι κίνδυνοι;
Oπως συμβαίνει σε κάθε ιατρική θεραπεία, έτσι και στην αφαίρεση τατουάζ υπάρχουν ενδεχόμενες ανεπιθύμητες επιπλοκές. Παλαιότερες μέθοδοι αφαίρεσης τατουάζ, όπως η δερμοαπόξεση, η χειρουργική εκτομή, το τρίψιμο της περιοχής με αλάτι έπειτα από τραυματισμό της επιφάνειας του δέρματος, οι χημικές μέθοδοι με την εφαρμογή οξέων ή άλλων καυστικών και η θερμική καταστροφή είχαν φυσικά πολύ μεγαλύτερο κίνδυνο δημιουργίας ουλών και δυσχρωμιών.
Το λέιζερ, που θεωρείται σήμερα η πρότυπη πρακτική, έχει σαφώς λιγότερους κινδύνους. «Οι συχνότερες άμεσες αντιδράσεις είναι ερύθημα, οίδημα, αίσθημα καύσου ή πόνος, μικροαιμορραγίες, φυσαλίδες και σχηματισμός κρούστας. Συνήθως είναι παροδικές», σημειώνει ο πρόεδρος της ΕΔΑΕ. «Μεταξύ των σημαντικότερων επιπλοκών περιλαμβάνονται η υπερμελάγχρωση ή υπομελάγχρωση, εγκαύματα, μεταβολές της υφής και, σπανιότερα, ουλοποίηση, υπερτροφικές ουλές, χηλοειδή, λοιμώξεις ή αλλεργικές αντιδράσεις», προσθέτει.
Οι επιπλοκές αυτές είναι μάλιστα συχνότερες σε ορισμένες ομάδες, υψηλότερου κινδύνου. «Σε αυτές συγκαταλέγονται άτομα με πιο σκούρο φωτότυπο δέρματος (αυξάνεται ο κίνδυνος υπερμελάγχρωσης ή υπομελάγχρωσης), άτομα με τάση για χηλοειδή ή υπερτροφικές ουλές, άτομα με ιστορικό διαταραχών μελάγχρωσης, σε ορισμένες δερματολογικές παθήσεις ή ενεργή φλεγμονή στην περιοχή, αν υπάρχει πρόσφατη έκθεση στον ήλιο/μαύρισμα (μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εγκαύματος ή αλλαγών στο χρώμα του δέρματος)», εξηγεί ο πρόεδρος της ΕΔΑΕ, ενώ ξεκαθαρίζει ότι το «υψηλότερου κινδύνου δεν σημαίνει ότι η αφαίρεση απαγορεύεται, αλλά ότι χρειάζεται πιο προσεκτική επιλογή των ρυθμίσεων του λέιζερ και αξιολόγηση από δερματολόγο».
4. Ποιοι το επιλέγουν;
Ο Κώστας Δρακούλας γνωρίζει πολύ καλά τη σκηνή του τατουάζ στη χώρα και έχει ζήσει από πρώτο χέρι την άνοδο της αφαίρεσης, την οποία θεωρεί την «επόμενη μεγάλη τάση». Κάτι που βέβαια επιβεβαιώνεται και από μελέτες που θέλουν περίπου έναν στους πέντε ανθρώπους που κάνουν τατουάζ να το μετανιώνει για κάποιον λόγο και να θέλει να το αφαιρέσει.
Πίσω από το γραφείο του στο ιατρείο πλαστικής χειρουργικής του στη Λεωφόρο Συγγρού, αναφέρει ότι αυτό που ακούει από τους περισσότερους πελάτες είναι ότι έκαναν το τατουάζ σε μια φάση ζωής στην οποία δεν βρίσκονται πια. «Οι περισσότεροι μου λένε ότι το μετάνιωσαν ή ότι δεν τους αρέσει πια. Θα ήταν ελκυστικό να λέγαμε ότι πρόκειται μόνο για αυτούς που βγάζουν τα ονόματα των πρώην, αλλά δεν είναι έτσι», λέει. Ο ίδιος είναι γεμάτος τατουάζ – έχει μελάνι μέχρι και στο πρόσωπό του. Προσθέτει πως οι άνθρωποι που μπαίνουν στην επιχείρησή του για να αφαιρέσουν τα παλιά τους τατουάζ προέρχονται από όλα τα επαγγελματικά και κοινωνικά προφίλ. «Eχω από μεγαλοδικηγόρους, σκηνοθέτες, ηθοποιούς μέχρι καθαρίστρια που είναι μετανάστρια, που έχει απλά τατουάζ στα φρύδια ή ένα τατουάζ παλιό».
5. Υπάρχουν «γκρίζες ζώνες»;
Πίσω από την άνοδο στη ζήτηση για την αφαίρεση τατουάζ, ωστόσο, κρύβεται και μια «γκρίζα ζώνη», με χώρους που εφαρμόζουν τεχνικές λέιζερ, χωρίς την παρουσία ή επίβλεψη εξειδικευμένου γιατρού, δερματολόγου ή πλαστικού χειρουργού. Τέτοιες περιπτώσεις μπορεί να είναι χώροι τατουάζ που για να κάνουν και αφαίρεση έχουν δηλωμένους – μόνο στα χαρτιά – γιατρούς, οι οποίοι όμως δεν είναι ποτέ παρόντες ή ακόμα και χώροι αισθητικής, παραδείγματος χάριν για αφαίρεση τατουάζ φρυδιών, που συνήθως γίνεται με μικρά λέιζερ αγορασμένα από την Κίνα.
«Η αφαίρεση τατουάζ δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μια υπηρεσία αισθητικής περιποίησης. Tο κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο ποιος χειρίζεται τεχνικά μια συσκευή λέιζερ, αλλά ποιος έχει την επιστημονική και νομική ευθύνη για την αξιολόγηση του ασθενούς, την επιλογή της θεραπείας, την ενημέρωση και τη διαχείριση πιθανών επιπλοκών. Η επιστημονικά ορθή προσέγγιση είναι: σωστή διάγνωση, κατάλληλη επιλογή τεχνολογίας και παραμέτρων, ενημερωμένη συναίνεση, επαρκή μεσοδιαστήματα μεταξύ των συνεδριών και ιατρική παρακολούθηση. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό καθώς η αύξηση της ζήτησης δεν πρέπει να συνοδευτεί από υποχώρηση των κανόνων ασφάλειας», καταλήγει ο Σ. Θεοχάρης.
Το νομικό πλαίσιο
Σε απάντησή της στα «ΝΕΑ», η Εθνική Αρχή Διαφάνειας (ΕΑΔ) ξεκαθαρίζει το ισχύον νομικό πλαίσιο στο συγκεκριμένο θέμα: «Η αφαίρεση δερματοστιξίας θεωρείται ιατρική πράξη και διενεργείται με τη χρήση μηχανημάτων λέιζερ από δερματολόγους και πλαστικούς χειρουργούς. Οι εν λόγω ιατρικές πράξεις διενεργούνται σε ιδιωτικά δερματολογικά ιατρεία, ιατρεία πλαστικής χειρουργικής, πολυιατρεία, δερματολογικά κέντρα και κλινικές, καθώς και Μονάδες Ημερήσιας Νοσηλείας (ΜΗΝ) που διαθέτουν άδεια ίδρυσης και λειτουργίας η οποία εκδίδεται από τον οικείο Ιατρικό Σύλλογο», γράφει.
Τέλος, η Αρχή κάνει ιδιαίτερη αναφορά στα στούντιο όπου γίνεται το τατουάζ: «Ο δερματοστικτοποιός δεν διενεργεί ιατρικές πράξεις, ούτε με υπόδειξη, ή καθοδήγηση, ή με συνεργασία ιατρού οποιασδήποτε ειδικότητας και δεν προβαίνει, καθ’ οιονδήποτε τρόπο, σε αφαίρεση της δερματοστιξίας».