Επέτειοι
Πήγε το χέρι να γράψει για την Αλίκη και τη μνήμη της απουσίας της, αλλά με πρόλαβαν τα 52 χρόνια από την κατάρρευση της Δικτατορίας, και τη διχοτόμηση της Κύπρου. Το ένα το έζησα από πρώτο χέρι, το άλλο από σπόντα.
Καλοκαίρι του ’74 είμαστε στο Αλσος με το Ελεύθερο Θέατρο «Μια ζωή Γκόλφω», αλλά εκείνες τις μέρες δεν παίζαμε, είχε κάνει επιστράτευση ο Ιωαννίδης και κλείσαμε τα θέατρα. Γινόταν της μουρλής. Κανείς δεν ήξερε πού πάει, από πού φεύγει, τι θα φορέσει, δεν υπήρχε άνθρωπος να τους πει, καμία οδηγία, μόνο κάτι χιλιάδες παπούτσια βρεθήκαν να ποδηθούν οι μέλλοντες φαντάροι κι αυτά μόνο τα αριστερά, έτσι για την ειρωνεία του πράγματος. Εν τω μεταξύ η Κύπρος να καίγεται.
Εκείνη την ημέρα αργία γαρ, είχαμε πάει όλος ο θίασος στο σπίτι του Γιώργου του Σαμπάνη γιατί τα παιδιά του η Μαργαρίτα κι ο Γιάννης μια σταλιά ανθρωπάκια, θέλανε να μας παίξουν την παράστασή μας σε baby edition. Είχαν μάθει όλο το κείμενο απέξω (κι ανακατωτά βεβαίως) και στο κάτω μέρος από το διώροφο κρεβατάκι τους είχαν κρεμάσει ένα σεντόνι για αυλαία το άνοιξαν και άρχισαν.
«Επείρε η μέρα κι η αυγή βαθίλεπθεν η πούλια κι η Γκόλφω η πεντάμορφη δε φάνηκεν ακόμη. Μα νάτην που κθανάντεψθεν. Καλή θου μέρα Γκόλφω».
«Καλή σου μέρα Τάσο».
Δεν πρόλαβαν και πολύ, χτυπάει το τηλέφωνο. «Οι Τούρκοι μπήκαν στη Λευκωσία». Παγώσαμε. Ολοι κοιτάξαμε τον Ντίνο τον Λύρα. Ηταν από την Κύπρο. Οι δικοί του στη Λευκωσία οι γονείς τ’ αδέρφια του.
Εγώ «λίγο νερό». Η Υβόνη «κάθισε, κάθισε». Ούτε νερό ήπιε. Ούτε κάθισε. Μόνο πήγε στο παράθυρο και κοίταγε έξω. Ακίνητος. Αμίλητος. Σαν απών. Δεν έχω δει ζωντανή την απόγνωση, να χτυπάει η συμφορά κι εσύ να μην έχεις τρόπο να τη σταματήσεις. Αρχίσαμε τα τηλέφωνα. Κανείς δεν ήξερε με σιγουριά να μας δώσει έστω και μισή πληροφορία. Κάπου, κάποια στιγμή αργότερα μάθαμε, ότι οι κάποιοι Ελληνες πρόλαβαν και πήγαν στην ελεύθερη μεριά. Ολο το βράδυ στην αγωνία. Το πρωί πια, βρήκαν έναν τρόπο και στείλαν μήνυμα «Τους πήραν το σπίτι. Τα πήραν όλα, αλλά οι ίδιοι σώθηκαν». Ανακούφιση.
Χρόνια μετά, πολλά, κατέβηκα στην Κύπρο με τον φίλο μου τον Θανάση τον Νιάρχο να παρουσιάσουμε το πρώτο βιβλία με τα κείμενα που γράφω σε αυτήν εδώ τη στήλη. Μετά την παρουσίαση μας είχε ένα κάτι σαν κοκτέιλ η οικογένεια Ζαβού. Η γυναίκα είχε το βιβλιοπωλείο και ο άνδρας μια εταιρία real estate με πλησίασε και…
– Μην κοιτάς την πισίνα. Νύχτα φύγαμε από την πόλη μας. Μόνο αυτά που φοράγαμε είχαμε. Αλλά τουλάχιστον εμείς ζήσαμε. Ομως ξέρεις το χειρότερο δεν ήταν ο διωγμός. Το χειρότερο ήταν όταν ήρθαμε εδώ. Να δεις πώς μας κοίταγαν. Οι πρόσφυγες. Οι πρόσφυγες.
Μια φορά περνάγαμε έξω από ένα σπίτι τα παράθυρα ανοιχτά. Είχαν βάλει να φάνε. Ξαφνικά σηκώνεται ένας νεαρός από το τραπέζι ορμάει και μας κλείνει τα παντζούρια στα μούτρα. Οχι να μας δώσουν μια μπουκιά. Ούτε να τη δούμε. Τότε μ’ έπιασε ένα πείσμα, μια λύσσα και είπα εγώ θα τη νικήσω την πουτάνα την Ιστορία. Ετσι μ αυτή τη λύσσα έφτιαξα αυτά που βλέπεις. Και την πισίνα δεν την έκανα για μένα, την έκανα για να τη βλέπουν αυτοί που μου έκλεισαν στα μούτρα τα παντζούρια.
Αργά ήρθε εκείνο το βράδυ κι ο Γιώργος ο Ηλιάδης. Ο δεύτερος άντρας της Αλίκης. Είχα να τον δω είκοσι χρόνια. Αγκαλιές φιλιά.
– Θα σου πω κάτι που δεν ξέρεις Σταμάτη. Παντρευτήκαμε με την Αλίκη. Μάλιστα το βράδυ εκείνο ήρθαμε και φάγαμε σπίτι σου με την Τζένη και τον Κώστα.
– Το ξέρω Κόκο μου (Κόκο τον λέγαμε τότε) μας πήρε η Αλίκη εμένα και τη Τζένη κι ανεβήκαμε στην κρεβατοκάμαρα και μας είπε. Σήμερα παντρεύτηκα τον Κόκο. Αλλά δεν το λέμε πουθενά. Τσιμουδιά.
Κι όπως κατεβαίναμε για το σαλόνι, μου ψιθυρίζει η Τζένη.
– Τώρα εσύ το πιστεύεις;
– Ναι γιατί; Εσύ;
– Εγώ το σκέφτομαι.
– Πάντως δεν το λέμε πουθενά.
– Τούτου δοθέντος.
Εμεινε ο Κόκος
– Ωστε το ήξερες, ε;
– Την ίδια μέρα.
Κι ύστερα, πιο σιγά να μην ακούσει ο οικοδεσπότης που πλησίαζε.
– Την αγάπησα πολύ την Αλίκη.
Τελειώνοντας η βραδιά ο νοικοκύρης του σπιτιού:
– Χάρηκα πολύ κύριε Σταμάτη. Κι όπως σου είπα. Την πισίνα δεν την έφτιαξα για μένα. Εγώ ούτε το δαχτυλάκι μου δεν έχω βρέξει εκεί μέσα. Την έφτιαξα για να τη βλέπουν αυτοί που μου έκλεισαν το παντζούρι στη μούρη.