ΟΟΣΑ: Προς νέο καθεστώς για τις απολύσεις – Περιορισμός προστασίας εργαζομένων για χάρη της «κινητικότητας»
Αλλαγές στον θεσμό των απολύσεων στον ιδιωτικό τομέα θέτει ο ΟΟΣΑ, ζητώντας να περιοριστεί η προστασία που παρέχουν τα σημερινά συστήματα προειδοποίησης και αποζημίωσης απόλυσης, τόσο όσο χρειάζεται για να ενισχυθεί η κινητικότητα των εργαζομένων. Με βάση τις προτάσεις του ΟΟΣΑ, οι χρόνοι προειδοποίησης για τις απολύσεις που προβλέπει η ελληνική νομοθεσία θα πρέπει να μειωθούν, ώστε να μειωθεί το κόστος των αποχωρήσεων για τις επιχειρήσεις, διευκολύνοντας με αυτόν τον τρόπο την κινητικότητα των εργαζομένων.
Στην πρόσφατη έκθεσή του για τις νέες «Προοπτικές Απασχόλησης 2026», ο ΟΟΣΑ υποστηρίζει ότι η νομοθεσία για τις απολύσεις πρέπει να προστατεύει τους εργαζομένους, χωρίς όμως να γίνεται τόσο αυστηρή ώστε να περιορίζει την κινητικότητα της αγοράς εργασίας.
Οι επικαιροποιημένοι δείκτες του ΟΟΣΑ για το 2025 αξιολογούν τέσσερις βασικούς άξονες της προστασίας των εργαζομένων: τις διαδικασίες που πρέπει να προηγούνται μιας απόλυσης, την περίοδο προειδοποίησης και την αποζημίωση, το θεσμικό πλαίσιο αντιμετώπισης των άδικων απολύσεων, καθώς και την εφαρμογή των σχετικών διατάξεων από τη Δικαιοσύνη.
Η συγκριτική εικόνα δείχνει ότι οι περισσότερες χώρες της Ευρώπης διαθέτουν αισθητά αυστηρότερο πλαίσιο προστασίας των εργαζομένων σε σχέση με τις χώρες του αγγλοσαξονικού δικαίου, όπου οι περιορισμοί στις απολύσεις είναι σημαντικά λιγότεροι.
Η προϋπηρεσία
Οσο αυξάνονται τα χρόνια εργασίας τόσο μεγαλώνουν η περίοδος προειδοποίησης και η αποζημίωση απόλυσης. Για εργαζόμενο με τέσσερα χρόνια υπηρεσίας, ο μέσος χρόνος προειδοποίησης στις χώρες του ΟΟΣΑ είναι περίπου 1,3 μήνες και η μέση αποζημίωση αντιστοιχεί σε 1,1 μηνιαίο μισθό. Για εργαζόμενο με 20 χρόνια εργασίας, τα αντίστοιχα μεγέθη είναι υπερδιπλάσια στην προειδοποίηση και υπερτριπλάσια στην αποζημίωση.
Στην Ελλάδα η προειδοποίηση απόλυσης είναι από 1 ως 4 μήνες ανάλογα με την προϋπηρεσία. Ακόμη αυστηρότερο είναι το πλαίσιο για τις ομαδικές απολύσεις. Στις 31 από τις 36 χώρες του ΟΟΣΑ – μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα – απαιτούνται πρόσθετες διαδικασίες σε σχέση με τις ομαδικές απολύσεις, όπως προηγούμενη διαβούλευση με εκπροσώπους εργαζομένων ή έγκριση από δημόσιες Αρχές. Οι διαδικασίες αυτές επιμηκύνουν σημαντικά τον χρόνο που μεσολαβεί πριν από την ολοκλήρωση μιας ομαδικής απόλυσης, καθώς ο μέσος χρόνος καθυστέρησης αυξάνεται από εννέα σε περίπου τριάντα ημέρες.
Στην Ελλάδα, για εργαζόμενους με σύμβαση αορίστου χρόνου, ο χρόνος προειδοποίησης και η αποζημίωση απόλυσης εξαρτώνται από τα έτη υπηρεσίας στον ίδιο εργοδότη. Οταν προηγείται έγγραφη προειδοποίηση απόλυσης από τον εργοδότη, καταβάλλεται η μισή αποζημίωση και ολόκληρη χωρίς προειδοποίηση.
Για προϋπηρεσία έως 2 έτη, ο χρόνος προειδοποίησης πριν από την απόλυση είναι 1 μήνας με αποζημίωση 1 αντί 2 μισθούς. Για προϋπηρεσία από 2 έως 5 έτη ο χρόνος προειδοποίησης είναι 2 μήνες με αποζημίωση 1,5 αντί 3 μισθούς. Για προϋπηρεσία από 5 έως 10 έτη ο χρόνος προειδοποίησης είναι 3 μήνες με αποζημίωση 1,5 έως 2,5 μισθούς αντί 3 έως 5 μισθούς. Για προϋπηρεσία από 10 έτη και άνω ο χρόνος προειδοποίησης απόλυσης είναι 4 μήνες και ο εργαζόμενος παίρνει 3 έως 6 μισθούς αντί 6 έως 12 που καταβάλλονται χωρίς προειδοποίηση.