Η Κούβα κάνει την ανατροπή – Ανοίγει την «πόρτα» στον καπιταλισμό της «γρήγορης εστίασης»
Σε μια ιστορική καμπή για το οικονομικό μοντέλο της Κούβας, η κυβέρνηση της χώρας ανακοίνωσε ένα ευρύ και ρηξικέλευθο πακέτο μεταρρυθμίσεων που περιλαμβάνει την έγκριση λειτουργίας ιδιωτικών αλυσίδων εστίασης, καφετεριών και καταστημάτων γρήγορου φαγητού με τη συμμετοχή ξένων επενδύσεων.
Ο πρωθυπουργός της Κούβας, Μανουέλ Μαρέρο, παρουσίασε επίσημα την πρόθεση της Αβάνας να προσκαλέσει μεγάλες διεθνείς φίρμες και franchise ελαφρού φαγητού να επενδύσουν και να επεκτείνουν τα δίκτυά τους στην επικράτεια της νησιωτικής χώρας. Η κίνηση αυτή, η οποία συζητάται στην Ανώτατη Αρχή του Λαϊκού Κράτους, αποτελεί μία από τις πιο ριζικές ανατροπές στην οικονομική πολιτική του νησιού από την επανάσταση του 1959, σηματοδοτώντας μια σαφή στροφή προς τους μηχανισμούς της ελεύθερης αγοράς.
Η ηγεσία του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κούβας διευκρίνισε ότι οι μεταρρυθμίσεις αυτές αποσκοπούν στον εκσυγχρονισμό της οικονομίας και στην ενίσχυση των παρεχόμενων υπηρεσιών προς τους πολίτες, χωρίς ωστόσο να αλλοιώνεται ο σοσιαλιστικός χαρακτήρας του συστήματος ή να υποχωρεί η κοινωνική ευθύνη του κράτους. Πέρα από την εστίαση, το νέο πλαίσιο προβλέπει μεγαλύτερη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα, κίνητρα για ξένες επενδύσεις, αλλαγές στο real estate, στο εξωτερικό εμπόριο και την αγροτική παραγωγή, καθώς και αυξημένη αυτονομία για τις κρατικές επιχειρήσεις. Ο πρόεδρος της χώρας, Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ, υπεραμύνθηκε των αλλαγών τονίζοντας την ανάγκη να απελευθερωθούν οι παραγωγικές δυνάμεις και να αυξηθεί η προσφορά, καθώς ο κρατικός έλεγχος χωρίς επάρκεια αγαθών απλώς διογκώνει τη μαύρη αγορά.
Η στροφή αυτή της Αβάνας δεν γίνεται σε ουδέτερο χρόνο, αλλά αποτελεί μια απάντηση απελπισίας απέναντι σε μια βαθιά εσωτερική κρίση και τις ασφυκτικές πιέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών. Η Κούβα βρίσκεται σε δεινή οικονομική θέση, έχοντας χάσει τις προμήθειες πετρελαίου από τη Βενεζουέλα μετά τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο από τις αμερικανικές αρχές, ενώ παράλληλα διακόπηκαν οι ροές από χώρες όπως το Μεξικό, λόγω των απειλών της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ για επιβολή επιπλέον δασμών. Η δραματική έλλειψη καυσίμων έχει προκαλέσει πολύωρα και συνεχή μπλακ άουτ σε μια ήδη γερασμένη ηλεκτρική υποδομή, παραλύοντας τις δημόσιες υπηρεσίες, τις μεταφορές και τη διανομή τροφίμων, γεγονός που τροφοδοτεί την έντονη λαϊκή δυσαρέσκεια.
Το σκηνικό της κρίσης συμπληρώνεται από το νέο κύμα προσωπικών και οικονομικών κυρώσεων που επέβαλε η Ουάσιγκτον. Οι πρόσφατες αμερικανικές αποφάσεις στρέφονται ευθέως κατά του προέδρου Ντίας-Κανέλ, του στενού του περιβάλλοντος, της οικογένειας του Ραούλ Κάστρο, καθώς και του GAESA, του πανίσχυρου επιχειρηματικού ομίλου της Κούβας που ελέγχεται από τον στρατό. Σε συνδυασμό με την επίσημη απαγγελία κατηγοριών κατά του Ραούλ Κάστρο για την κατάρριψη αεροσκαφών της οργάνωσης εξορίστων το 1996, η Ουάσιγκτον σφίγγει την τανάλια γύρω από το καθεστώς. Μέσα σε αυτό το εχθρικό περιβάλλον και με την αποχώρηση ξένων ξενοδοχειακών ομίλων από τον τουρισμό, η Κούβα αναγκάζεται να θυσιάσει μέρος της ιδεολογικής της ορθοδοξίας, ελπίζοντας ότι το ξένο κεφάλαιο και οι διεθνείς αλυσίδες θα δώσουν μια απαραίτητη ανάσα επιβίωσης στην καταρρέουσα οικονομία της.