Σε ισχύ το Σύμφωνο Μετανάστευσης της ΕΕ: Τι αλλάζει σε ελέγχους, άσυλο και επιστροφές

Σε εφαρμογή τίθεται από αύριο, 12 Ιουνίου 2026, το Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο σε όλα τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το Σύμφωνο, που εγκρίθηκε τον Μάιο του 2024, αποτελεί πλέον τον βασικό πυλώνα της νέας ευρωπαϊκής προσέγγισης στο μεταναστευτικό. Για πρώτη φορά, η ΕΕ διαθέτει ένα ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης της μετανάστευσης και του ασύλου, με ισχυρή προστασία των εξωτερικών συνόρων, αυστηρούς κανόνες ασύλου και ισορροπία μεταξύ αλληλεγγύης και ευθύνης. Πιο συγκεκριμένα:

Ασφαλέστερα εξωτερικά σύνορα

• Υποχρεωτική καταγραφή και ενδελεχείς έλεγχοι ασφαλείας για όλους τους παράτυπους μετανάστες που εισέρχονται παράνομα στην ΕΕ.

• Ταχείες συνοριακές διαδικασίες για όσους θεωρείται ότι δεν χρήζουν διεθνούς προστασίας, αποτελούν κίνδυνο για την ασφάλεια ή παραπλανούν τις αρχές.

• Άμεσες επιστροφές χωρίς να επιτρέπεται η είσοδος στο έδαφος της ΕΕ.

Πιο αυστηρές και δίκαιες διαδικασίες ασύλου

• Συντομότερες προθεσμίες εξέτασης αιτήσεων.

• Αυστηρότεροι κανόνες για καταχρηστικές ή επαναλαμβανόμενες αιτήσεις.

• Μέτρα για τον περιορισμό των δευτερογενών μετακινήσεων μεταξύ κρατών-μελών.

Ενιαία πρότυπα υποδοχής

• Αξιοπρεπείς συνθήκες φιλοξενίας σε όλη την ΕΕ.

• Μείωση των κινήτρων μετακίνησης προς άλλα κράτη-μέλη.

• Ταχύτερη πρόσβαση των αιτούντων άσυλο στην αγορά εργασίας, ήδη μετά από έξι μήνες.

Ισορροπία αλληλεγγύης και ευθύνης

• Μόνιμος υποχρεωτικός μηχανισμός αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών-μελών.

• Δυνατότητα ευέλικτης συνεισφοράς ανάλογα με τις δυνατότητες και τις ανάγκες κάθε χώρας.

• Σαφέστεροι κανόνες για το ποιο κράτος είναι υπεύθυνο για την εξέταση μιας αίτησης ασύλου.

• Ταχύτερες διαδικασίες μεταφοράς αιτούντων στο αρμόδιο κράτος-μέλος.

Ενισχυμένες εγγυήσεις προστασίας δικαιωμάτων

• Ανεξάρτητος μηχανισμός παρακολούθησης κατά τη διαδικασία ελέγχου και τις συνοριακές διαδικασίες ασύλου.

• Διασφάλιση της συμμόρφωσης με τα θεμελιώδη δικαιώματα.

Από τις 12 Ιουνίου τα νέα μέτρα θα εφαρμόζονται πλήρως και τα κράτη-μέλη θα μπορούν να τα θέσουν σε πρακτική λειτουργία.

Παρότι οι βασικοί πυλώνες του νέου συστήματος έχουν πλέον τεθεί σε ισχύ, η εφαρμογή αυτού του σύνθετου πλαισίου μεταρρυθμίσεων απαιτεί σημαντική νομική και επιχειρησιακή προσαρμογή.

Τα κράτη-μέλη θα συνεχίσουν τους επόμενους μήνες να προσαρμόζουν και να βελτιώνουν τις νέες διαδικασίες, με τη συνεχή υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των ευρωπαϊκών οργανισμών.

Παράλληλα, η Επιτροπή και τα κράτη-μέλη θα ενισχύσουν περαιτέρω τα εργαλεία μεταναστευτικής διπλωματίας και τη συνεργασία με χώρες προέλευσης και διέλευσης μεταναστών, ενώ θα συνεχίσουν να διαμορφώνουν ένα πλαίσιο που θα επιτρέπει στην Ευρώπη να προσελκύει τις δεξιότητες που χρειάζεται για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των οικονομιών της.