Έκθεση ΕΚΤ: Το ευρώ ως «σανίδα σωτηρίας» στις κρίσεις του 2025 – Οι νέες απειλές και το ράλι του χρυσού

Το ευρώ λειτούργησε ως ασφαλές επενδυτικό καταφύγιο σε περιόδους έντονης αποστροφής κινδύνου κατά τη διάρκεια του 2025 και στις αρχές του 2026, ενισχυόμενο σημαντικά. Ωστόσο, η ανοδική αυτή πορεία αντιστράφηκε πρόσφατα, με το νόμισμα να υποχωρεί λόγω της εκτίναξης των τιμών του πετρελαίου μετά το ξέσπασμα του πολέμου στο Ιράν.

Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) για τον διεθνή ρόλο του ευρώ, το κοινό νόμισμα επέδειξε αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα έναντι παραδοσιακών ασφαλών καταφυγίων, όπως το ελβετικό φράγκο και το ιαπωνικό γεν.

Η αντίδραση των αγορών σε κρίσιμες γεωπολιτικές στιγμές

Χαρακτηριστική ήταν η 2α Απριλίου 2025, όταν η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ επέβαλε νέους δασμούς, προκαλώντας έντονη μεταβλητότητα στις διεθνείς αγορές. Τότε, το ευρώ ενισχύθηκε αισθητά, ενώ το αμερικανικό δολάριο υποτιμήθηκε και οι αποδόσεις των αμερικανικών κρατικών ομολόγων αυξήθηκαν — μια ασυνήθιστη συσχέτιση για περιόδους κρίσης.

Παρόμοιο σκηνικό επαναλήφθηκε στις αρχές του 2026, όταν το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ εξέδωσε κλητεύσεις εναντίον της Ομοσπονδιακής Τράπεζας (Fed), αλλά και κατά τη διάρκεια των αμερικανικών απειλών για αύξηση δασμών στα ευρωπαϊκά προϊόντα, με φόντο τις γεωπολιτικές εντάσεις γύρω από τη Γροιλανδία.

Η ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του ευρώ

Η διεθνής χρήση του ευρώ αυξήθηκε ήπια το 2025, φθάνοντας στο 20% της παγκόσμιας αγοράς. Η άνοδος αυτή συνεχίζει τη σταθερή πορεία που καταγράφεται από το 2014, όταν οι γεωπολιτικές ισορροπίες μεταβλήθηκαν μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Κριμαία.

Έκτοτε, το ευρώ εδραιώνεται ως το δεύτερο ισχυρότερο νόμισμα διεθνώς. Η πρόεδρος της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ τόνισε ότι το 2025 η διεθνής έκδοση χρέους σε ευρώ έφτασε σε ιστορικό υψηλό από τη δημιουργία του νομίσματος, σημειώνοντας αύξηση 30% σε σχέση με το 2024. Παράλληλα, το ευρώ αναδείχθηκε σε ηγετική δύναμη στην αγορά πράσινων και βιώσιμων ομολόγων.

Οι προειδοποιήσεις της Κριστίν Λαγκάρντ

Παρά τα θετικά στοιχεία και τις σημαντικές εισροές ξένων κεφαλαίων στην Ευρωζώνη, η Κριστίν Λαγκάρντ προειδοποίησε ότι δεν υπάρχει περιθώριο εφησυχασμού:

«Οι δυνάμεις του κατακερματισμού γίνονται όλο και πιο έντονες. Οι γεωπολιτικές εντάσεις συνεχίζουν να τροφοδοτούν την ισχυρή ζήτηση για χρυσό από την πλευρά των κεντρικών τραπεζών.»

Η επικεφαλής της ΕΚΤ επισήμανε ότι το διεθνές οικονομικό σκηνικό μεταβάλλεται ραγδαία, καθώς αρκετές χώρες αναπτύσσουν πλέον εναλλακτικά διασυνοριακά συστήματα πληρωμών βασισμένα σε ψηφιακές τεχνολογίες. Παράλληλα, ενισχύεται η χρήση μη παραδοσιακών νομισμάτων, όπως το κινεζικό ρενμίνμπι (γιουάν), για την τιμολόγηση και τη διενέργεια του διεθνούς εμπορίου.

Η εξέλιξη αυτή, σύμφωνα με την ΕΚΤ, καθιστά αναγκαία τη συνεχή εγρήγορση της Ευρωζώνης για τη διατήρηση της παγκόσμιας επιρροής του κοινού νομίσματος.