Самит во Самарканд - нова ера во односите меѓу ЕУ и Централна Азија

Европската унија (ЕУ) соопшти дека влегува во „нова ера“ во односите со државите од Централна Азија по самитот во градот Самарканд чија цел беше да се направи продор во регионот во кој доминираат Русија и Кина.

Говорејќи на последниот ден од самитот, одржан во дребниот град на Патот на свилата во Узбекистан, претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен рече дека поплавата од глобални царини наметнати од американскиот претседател Доналд Трамп на 3 април ја покажаа важноста за градењето односи во новата ера.

„Се наоѓаме на уште една пресвртница. Се појавуваат нови глобални бариери, инвестициите се пренасочуваат, силите ширум светот сечат нови сфери на влијание“, нагласи Фон дер Лајен во говорот на 4 април.

„Никогаш не било поважно да се има сигурни партнери. Сакаме да истражуваме нови патишта“, рече претседателката на Европската комисија.

Дводневниот самит на кој учествуваа лидерите на Казахстан, Киргистан, Таџикистан, Туркменистан и Узбекистан доаѓа во време кога традиционалниот сојузник Русија и соседна Кина се борат за влијание во овој регион кој сака да ги продлабочи врските и со Западот.

Централна Азија е заинтересирана за напредната индустриска технологија во Европа - која Русија и Кина се борат да ја обезбедат, додека Брисел се интересира за скапоцените природни ресурси со кои располага регионот.

Фон дер Лајен ја потврди инвестицијата на ЕУ од 10 милијарди евра во Транскасписката меѓународна транспортна рута (ТИТР), проект кој потенцијално би можел да го преполови времето на патување меѓу Европа и Централна Азија, а истовремено да ја заобиколи Русија.

Фон дер Лајен, исто така, најави дополнителна инвестиција од 12 милијарди евра во Global Gateway со цел да се започне нов проект за дигитален и инфраструктурен развој.

Инвестицијата е насочена кон зајакнување на поврзаноста и трговијата, поврзување на петте земји од Централна Азија поблиску до европските пазари и отворање на патот за пристап до богатството на регионот со критични суровини како што се ураниум, бакар, јаглен, цинк, титаниум, манган, литиум, графит.

„Сакаме да бидеме партнери не само во експлоатацијата, туку и во градењето на локалната индустрија“, рече Фон дер Лејен.

Централноазиските лидери се обидуваат да одржат рамнотежа со Москва и Пекинг додека развиваат врски со Европа. Тие исто така се обидоа и да ги отворат границите меѓу себе по децении неразвиени односи.

„Пред седум-осум години беа затворени границите меѓу земјите. Немаше трговија, транзит, работа... Односите беа замрзнати“, изјави узбекистанскиот претседател Шавкат Мирзијоев, кој претседаваше со самитот.

„Никој не можеше да замисли дека можеме да се обединиме за да го претставуваме регионот во преговорите со европските лидери“, рече тој.

Мирзијоев го отвори Узбекистан откако дојде на власт во 2016 година по децении изолација во време на владеење на неговиот претходник Ислам Каримов.