Кўрфаз мамлакатлари хавотирда: АҚШ ҳимояси ҳақидаги афсоналар якунланди
Яқин Шарқдаги геосиёсий ўйинлар янги ва хавотирли паллага кирди. АҚШ ва Эрон ўртасида эълон қилинган ўт очишни тўхтатиш режими Кўрфаз мамлакатлари учун нафақат тинчлик, балки «аччиқ ҳақиқатлар» даврини бошлаб берди. Zamin.uz минтақадаги бой араб давлатларини қийнаётган янги воқелик таҳлилини тақдим этади.
Хавфсизлик кафолатларининг инқирози
Йиллар давомида Дубай, Доҳа ва Ар-Риёд каби мегаполислар ўзларини минтақавий можаролардан холи, хавфсиз воҳа деб биларди. Бироқ АҚШ ва Исроилнинг Эрон билан тўқнашуви бу ишончни чил-чил қилди. Кўрфаз тадқиқотлари маркази раиси Абдулазиз Сағир таъкидлаганидек, Вашингтон билан мавжуд келишувлар энди араб дунёси учун етарли қалқон бўла олмайди. Нефт конлари, сувни чучуклаштириш иншоотлари ва аэропортларнинг нақадар заиф экани уруш давомида яққол кўриниб қолди.
Эрон билан юзма-юз: «Лат еган аммо дадиллашган» қўшни
Сулҳ эълон қилинганига қарамай, араб монархияларини битта қўрқув таъқиб қилмоқда: АҚШ минтақадан чиқиб кетса, улар ғазабнок ва ҳарбий салоҳиятини синовдан ўтказган Теҳрон билан ёлғиз қоладилар. Bloomberg таҳлилчиларига кўра, «калтакланган, лекин дадиллашган Эрон» ғояси Кўрфаз пойтахтларида ҳақиқий саросимани келтириб чиқармоқда.
Ҳўрмуз бўғози: Иқтисодий қарамлик хавфи
Глобал иқтисодиётнинг «шоҳтомири» бўлмиш Ҳўрмуз бўғози тақдири ҳануз ноаниқ. Эрон томонидан кемалар қатнови учун жорий этилган амалдаги «бож тизими» Кўрфаз давлатларининг экспорт тушумларини Теҳрон назоратига ўтказиб қўйиши мумкин. Қатар Ташқи ишлар вазирлиги мулозими Мажид ал-Ансорийнинг фикрича, бу уруш минтақавий хавфсизлик ҳақидаги барча аксиомаларни парчалаб ташлади.
Сулҳдан кейинги «аччиқ» тонг
Расмий сулҳ эълон қилинганидан бир неча соат ўтгач ҳам, Баҳрайн ва Қувайт осмонида дронлар ҳужуми тўхтамади. Қувайт армияси 28 та учувчисиз аппарат тутиб олинганини маълум қилиб, «Эрон ҳужумларининг шиддатли тўлқини» ҳақида огоҳлантирди. Бу эса эришилган тинчлик нақадар мўрт эканидан далолат беради.
Ишончнинг синиши ва келажакдаги рақобат
Араб етакчилари Трамп маъмурияти урушни улар билан маслаҳатлашмай бошлаганидан норози. «Биз бу урушнинг оқибатлари ҳақида огоҳлантирган эдик, лекин бизни эшитишмади», — дейди мутахассислар. Эндиликда Саудия Арабистони ва БАА нафақат Эрон билан муносабатларни, балки ўз ички рақобатларини ҳам қайта кўриб чиқишларига тўғри келади.
Бир нарса аниқ: Кўрфаз минтақаси энди аввалгидек бўлмайди. Синган ишончни тиклаш ва янги хавфсизлик тизимини яратиш учун ўнлаб йиллар керак бўлиши мумкин.
Азиз муштарийлар, сизнингча, Кўрфаз давлатлари АҚШсиз ўз хавфсизлигини таъминлай оладими? Минтақадаги тинчлик барқарор бўлишига ишонасизми?