Трамп Эрон билан музокаралар илгарилаганини айтди
АҚШ президенти Доналд Трамп Вашингтон Эрон вакиллари билан ўзи таърифлаганидек, “жуда самарали” музокаралар ўтказганини айтди ва томонлар асосий масалаларнинг аксариятида яқинлашув нуқталарини топганини билдирди. Журналистлар билан гаплашган Трамп муҳокамалар муҳим саволлар бўйича кенг мосликни юзага келтирганини айтди, бироқ натижа ҳануз ноаниқ эканидан огоҳлантирди. Унинг изоҳлари минтақада кескинлик кучайган бир паллада янгради, бу вақтда дипломатия ва ҳарбий ҳаракат таҳдиди ёнма-ён ривожланаётгандек кўринмоқда.
Трампга кўра, мулоқотларда Америка томони таркибида унинг куёви Жаред Кушнер ва махсус вакил Стив Уиткофф бўлган. У эронлик иштирокчиларни номма-ном айтмади ва фақат Теҳрон “жуда ҳурматга сазовор юқори мартабали етакчи”ни юборганини билдирди. Трамп, шунингдек, музокаралар ташаббуси Эрондан чиққанини даъво қилди ва бу алоқаларни Теҳрон кейинги кескинлашувдан қочиш ҳамда Вашингтон билан ўзаро тушунувга эришишни истаётганининг белгиси сифатида талқин қилди.
Трамп баёнотларининг энг муҳим қисмларидан бири Эроннинг ядро дастурига тааллуқли бўлди. У Эрон келишувни истаётганини ва Қўшма Штатлар ҳам бунга тайёр эканини айтди, бироқ Теҳрон ҳеч қачон ядро қуролига эга бўлмаслиги кераклиги ҳақидаги АҚШнинг узоқ йиллик позициясини яна такрорлади. Трамп бундан ҳам илгарилаб, Эрон томони бу тамойилга рози бўлганини айтди. Агар бу тасдиқланса, бундай баёнот муҳим имконият очилишини англатади, чунки ядро масаласи икки мамлакат ўртасидаги муносабатларни қайта йўлга қўйишга қаратилган ҳар қандай уринишдаги асосий тўсиқ бўлиб қолмоқда.
Бироқ, хабар қилинаётган музокараларнинг ҳам шакли, ҳам мазмуни борасида ҳануз сезиларли ноаниқлик сақланиб турибди. Эрон расмийлари Қўшма Штатлар билан тўғридан тўғри музокаралар кетаётганини очиқ тасдиқламади. Аксинча, Теҳрон Вашингтон муҳим инфратузилмага ҳужум қилишдан ортга чекинганини, бунга Эроннинг ҳарбий таҳдидлари ишончлироқ тус олгани сабаб бўлганини таъкидлаб келмоқда. Баёнотлардаги бу тафовут шуни кўрсатадики, алоқалар ҳақиқатан ҳам давом этаётган бўлса ҳам, ҳар икки ҳукумат ички ва минтақавий аудиториялар учун нарративни эҳтиёткорлик билан шакллантирмоқда.
ОАВ хабарлари манзарага яна бир қатлам қўшди. Axios манбаларга таяниб, Туркия, Миср ва Покистон Вашингтон билан Теҳрон ўртасида воситачи бўлиб келаётганини хабар қилди. Ўша маълумотга кўра, бу уч давлат ташқи ишлар вазирлари икки кун давомида алоҳида равишда Стив Уиткофф ва Эрон ташқи ишлар вазири Аббос Ароғчи билан музокаралар ўтказган. Бундай воситачилик формати АҚШ ва Эрон ўртасидаги билвосита мулоқотнинг узоқ йиллик услубига мос келади, бунда учинчи давлатлар таклифларни етказиш ва тўғридан тўғри алоқа сиёсий жиҳатдан нозик бўлган пайтда келишмовчиликларни қисқартиришга ёрдам беради.
The Jerusalem Post нашрининг яна бир хабарида айтилишича, Вашингтон билан муҳокамаларда Эрон томонига ташқи ишлар вазири эмас, балки парламент спикери Муҳаммад Боқир Ғолибоф бошчилик қилмоқда. Агар бу тўғри бўлса, бу музокараларнинг Эрон ичидаги сиёсий салмоғи ҳақида сезиларли ишора бўлади, чунки Ғолибоф мамлакат ҳокимият тизимидаги юқори даражадаги арбоблардан бири ҳисобланади. Шу билан бирга, амалда ким музокара олиб бораётгани ҳақида ОАВдаги турлича маълумотлар бу алоқалар қанчалик ёпиқлигича қолаётганини кўрсатади.
Трамп аввалроқ дипломатик йўналишни ҳарбий режалаштириш билан боғлаб, “самарали музокаралар” сабаб Пентагонга Эроннинг энергетика инфратузилмасига эҳтимолий зарбани беш кунга кечиктиришни буюрганини айтган эди. Бу даъво маъмурият қисқа дипломатик ойнадан синов ўтказиш учун фойдаланаётган бўлиши мумкинлигини англатади …