Трамп Эрон инқирозида учта муҳим қарор қаршисида қолди
Яқин Шарқдаги қуролли тўқнашувлар учинчи ҳафтасига қадам қўяр экан, Оқ уй раҳбари Доналд Трамп ўзи кутмаган мураккаб геосиёсий тузоққа тушиб қолгандек таассурот уйғотмоқда. Урушнинг дастлабки режалари амалга ошмагач, Вашингтон ва Теҳрон ўртасидаги "шахмат ўйини" энг хавфли паллага кирди.
Zamin.uz дунё ҳамжамияти диққат марказида турган учта тақдирсоз савол ва Трампнинг олдида турган мушкул танловларни таҳлил қилади.
Яқин Шарқдаги уруш айтилганидек қисқа ва осон бўлмади. АҚШ ва Исроилнинг шиддатли ҳужумларига Эрон муносиб жавоб қайтармоқда. Эндиликда Оқ уй маъмурияти нафақат жанг майдонида, балки иқтисодий ва ядровий хавфсизлик борасида ҳам кескин қарорлар қабул қилишига тўғри келади.
1. Ҳўрмуз бўғози: Трампнинг иқтисодий "тиқилиши"
Дунё нефть ва газ оқимининг бешдан бир қисмини таъминлайдиган Ҳўрмуз бўғози ҳозирда Эроннинг тўлиқ назоратида. Теҳрон нафақат танкерларга ҳужум қилмоқда, балки GPS тизимларини ишдан чиқариш орқали сув йўлини амалда ёпиб қўйди.
-
Босим: Нефт нархининг 100 доллардан ошиши Трампни ташвишга солмоқда.
-
Рад жавоби: Трампнинг НАТО ва Осиёдаги иттифоқчиларига (Япония, Жанубий Корея, Британия, Германия) қилган ҳарбий ёрдам чақириғи "ҳавода қолди". Иттифоқчилар кенг кўламли урушга киришни истамаяпти.
2. Харк ороли: Эроннинг "нефт юраги" эгалланадими?
Эрон экспорт қиладиган хом ашёнинг 90 фоизи айнан Харк ороли орқали ўтади. АҚШ ҳарбийлари ушбу стратегик нуқтани эгаллаш орқали Теҳронни молиявий жиҳатдан тиз чўктиришни режалаштирмоқда.
-
Ҳарбий ҳолат: Орол атрофида 50 минглик қўшин шай турибди, АҚШ яна 5 минг денгиз пиёдасини юборишни мўлжалламоқда.
-
Хавф: Бу қадам АҚШ аскарларини Эрон Ислом инқилоби қўриқчилари корпуси (ИИМК) билан бевосита қонли тўқнашувга ундайди.
3. Эрон урани: Тарихдаги энг йирик махсус операция?
Вашингтонни энг кўп хавотирга солаётган масала — Теҳрон ихтиёридаги 435 кг бойитилган урандир. Бу модда Исфаҳондаги ер ости туннелларида сақланмоқда.
-
Мақсад: Уруш тугагач, Эрон қисқа фурсатда ядровий қурол яратмаслиги учун уранни мамлакатдан олиб чиқиш керак.
-
Радиация хавфи: Бундай операция нафақат ҳарбий, балки экологик ҳалокатга (радиация тарқалишига) сабаб бўлиши мумкин. Трамп ҳозирча бу борада якуний тўхтамга келгани йўқ.
Азиз ўқувчилар, сизнингча, Трамп иттифоқчиларисиз Ҳўрмуз муаммосини ҳал қила оладими? Эроннинг "нефт юраги" бўлган Харк оролининг эгалланиши урушни тўхтатадими ёки янада алангалатадими?