Яқин Шарқдаги уруш ва ўзбек сўми: Иқтисодиётимизни нима кутмоқда?
Яқин Шарқдаги геосиёсий бўрон нафақат минтақавий чегараларни, балки жаҳон иқтисодиётининг нозик томирларини ҳам титратмоқда. Океан ортидаги ва Форс кўрфазидаги ҳар бир ракета зарбаси Марказий Осиё, хусусан, Ўзбекистон бозорига ҳам ўз таъсирини ўтказмай қолмайди. Zamin.uz экспертлар таҳлили асосида ушбу можаронинг ҳамёнимизга таъсирини ўрганиб чиқди.
Дунё иқтисодиёти чамбарчас боғланган. Яқин Шарқ эса сайёранинг асосий энергия таъминотчиси ҳисобланади. У ердаги беқарорлик Ўзбекистон иқтисодиётига учта асосий йўналиш орқали таъсир қилади:
1. Нефть нархи ва "импорт инфляцияси"
Эрон ва Саудия Арабистонидаги нефть объектларига ҳужумлар жаҳон бозорида "қора олтин" нархини кескин ошириб юбориши муқаррар.
-
Таъсири: Ўзбекистон ёқилғи маҳсулотларининг бир қисмини четдан олиб келади. Бензин ва дизель нархи ошиши юк ташиш харажатларини кўпайтиради.
-
Оқибати: Бу эса бозорлардаги озиқ-овқат ва бошқа маҳсулотлар нархининг кўтарилишига, яъни инфляцияга сабаб бўлади.
2. Олтин – Ўзбекистоннинг "хавфсизлик камари"
Уруш ва беқарорлик вақтида инвесторлар ўз пулларини сақлаб қолиш учун олтин сотиб олишга интиладилар. Натижада олтин нархи рекорд даражада кўтарилади.
-
Биз учун фойдаси: Ўзбекистон дунёдаги йирик олтин экспортчиларидан бири. Олтин нархининг ошиши мамлакат ялпи ички маҳсулотига ва давлат бюджетига қўшимча даромад олиб келади.
-
Барқарорлик: Бу омил миллий валютамиз — сўмнинг кескин қадрсизланиб кетмаслигига "қалқон" вазифасини ўтайди.
3. Доллар курси ва валюта бозори
Халқаро майдондаги ноаниқлик даврида АҚШ доллари "хавфсиз валюта" сифатида дунё бўйлаб кучаяди.
-
Локал вазият: Ўзбекистонда долларга бўлган талаб ортиши мумкин. Аммо Марказий банкнинг олтин-валюта захиралари етарли экани ҳисобга олинса, кескин сакрашлар бўлмаслиги тахмин қилинади.
-
Прогноз: Агар можаро узоқ давом этса, долларнинг сўмга нисбатан курси тадрижий равишда ўсишда давом этиши мумкин, бироқ бу жараён назорат остида бўлади.
Логистика ва ташқи савдо
Ўзбекистоннинг жанубий йўналишлар (Эрон портлари) орқали юкларни ташиш режалари вақтинча тўхтаб қолиши мумкин. Бу эса тадбиркорларни муқобил, аммо қимматроқ бўлган Шимолий ёки Транскаспий йўналишларини танлашга мажбур қилади.
Сизнингча, ҳозирги вазиятда маблағларни қайси кўринишда сақлаган маъқул: олтин, чет эл валютаси ёки кўчмас мулк?
Иқтисодий ўзгаришлардан хабардор бўлиш учун zamin.uzни кузатишда давом этинг.