Трампнинг шов-шувли баёноти: Эрон можаросини яна кескин алангалатди
АҚШ президенти Доналд Трампнинг Эрон атрофидаги сўнгги баёноти халқаро майдонда яна катта шов-шувга сабаб бўлди. Унинг сўзларига кўра, Эрон томонидан унга қарши икки марта суиқасд уюштиришга уриниш бўлган, аммо воқеалар ривожи бошқача кечганини таъкидлади. ABC News билан мулоқотда Трамп “улар икки марта ҳаракат қилди, аммо мен тезроқ иш тутдим” деган мазмунда кескин фикр билдирган. Бу баёнот у томонидан Эрон олий раҳбари Али Хоминаийнинг ўлими билан боғлиқ ҳолда айтилган.
Трамп шу билан чекланиб қолмади. У Эронга қарши амалга оширилган ҳужумни “жуда муваффақиятли” деб баҳолаб, бу зарба ортидан мамлакатнинг олий раҳбарликка даъвогар бўлиши мумкин бўлган бир қатор шахслар ҳам йўқ қилинганини қўшимча қилди. Ушбу гаплар Вашингтон ва Теҳрон ўртасидаги кескинликни янада кучайтириши аниқ, чунки бундай баёнотлар нафақат сиёсий, балки ҳарбий ва дипломатик жиҳатдан ҳам катта акс-садо беради.
Маълумотларга қараганда, 2024 йил 8 ноябрь куни АҚШ Адлия вазирлиги Эрон Ислом инқилоби муҳофизлари корпуси билан боғланган Фарҳод Шокирийга Доналд Трампга қарши суиқасд режаси бўйича айблов эълон қилинганини маълум қилган. Расмий баёнотда у айнан Трампни кузатиш ва ўлдириш режаси билан боғлиқ топшириқ олгани қайд этилган. Шунингдек, АҚШ ҳудудида унинг икки эҳтимолий шериги ушлангани ҳақида ҳам хабар берилган.
Эрон олий раҳбари Али Хоминаий эса 2026 йил 28 февраль куни АҚШ ва Исроилнинг ҳамоҳанглаштирилган зарбалари ортидан ҳалок бўлгани ҳақида халқаро ОАВлар хабар берди. Reuters маълумотига кўра, у Теҳрондаги марказий қароргоҳ мажмуасига берилган кучли ҳаво зарбалари пайтида ўлдирилган. Кейинчалик Reuters унинг ўлими Эрон давлат оммавий ахборот воситалари томонидан ҳам эълон қилинганини ёзди. Хоминаий 1989 йилдан буён Эронни бошқариб келган ва мамлакат сиёсий тизимида энг юқори таъсирга эга шахс эди.
Бу воқеалар Яқин Шарқдаги вазиятни янада нозик нуқтага олиб келди. Бир томонда Трампнинг қаттиқ ва дағал баёнотлари, иккинчи томонда Эрондаги раҳбарият алмашинуви билан боғлиқ ноаниқлик — буларнинг барчаси минтақадаги янги босқични бошлаб бериши мумкин. Қисқаси, бу энди оддий сиёсий баёнот эмас, балки келгуси кунларда халқаро муносабатларга жиддий таъсир кўрсатиши мумкин бўлган кескин сигналдир.