Болгарияда тарихда илк бор аёл президент ҳокимиятни қабул қилди
Болгарияда давлат раҳбари алмашинуви илк бор аёл президент иштирокида юз берди. 2026 йил 23 январ, жума куни Конституциявий суд Румен Радевнинг истеъфога чиқишини расман тасдиқлади ва шундан сўнг президент ваколатлари автоматик тарзда вице-президент Илияна Йотова қўлига ўтди. Бу ҳақда podrobno.uz хабар беради.
Мамлакат конституциясига кўра, Йотова амалдаги президентлик муддати якунланадиган 2027 йил январигача давлат раҳбари вазифасини бажаради. Суд Радевнинг ваколатлари унинг ихтиёрий аризаси асосида муддатидан олдин тугатилганини бир овоздан маъқуллади.
2017 йилдан бери президент бўлиб келган, аввал ҳарбий-ҳаво кучларига қўмондонлик қилган Радев Болгариянинг замонавий демократик тарихида муддат тугашидан олдин ўз хоҳиши билан истеъфога чиққан илк президент бўлди. У бу қарорини сиёсий жараёнларда фаолроқ қатнашиш ва кутилаётган муддатидан олдин парламент сайловларига тайёргарлик кўриш истаги билан изоҳлади.
61 ёшли Илияна Йотова президентлик ваколатларини қабул қилиши учун қайта қасамёд келтириш талаб этилмайди — у 2022 йилда вице-президент сифатида иккинчи муддатга киришаётганида қасамёд қилган. Радев хайрлашув мурожаатида ворисига ишонч билдирди ва Йотовани сиёсий инқироз шароитида институтлар барқарорлигини таъминлай оладиган “муносиб ўринбосар” деб атади.
Йотова сиёсат ва халқаро майдонда катта тажрибага эга. Президент администрациясига келгунига қадар у тележурналистикадан бошлаб Болгария Социалистик партияси матбуот марказини бошқарган, кейин эса миллий парламент ва Европа Парламентида депутат бўлиб ишлаган. Европадаги фаолияти давомида терроризмга қарши кураш, шахсий маълумотларни ҳимоя қилиш ҳамда Болгариянинг Шенген ҳудудига қўшилиши масалаларига эътибор қаратган.
Энди Йотовага халқаро майдонда Болгария манфаатларини ифодалаш билан бирга, парламент фракциялари билан маслаҳатлашувлар ўтказиб, сўнгги беш йилда саккизинчи бор ўтказилиши кутилаётган парламент сайловлари санасини белгилаш жараёни ҳам юкланади. Кузатувчиларга кўра, унинг Европа институтлари билан ишлаш тажрибаси мамлакат ичидаги вазиятни барқарорлаштиришда муҳим омил бўлиши мумкин.