Kışın sessiz bekçileri; Ada faytonları
Kış geldi mi, adalar sessizliğe bırakır kendini. Büyükada'da fayton sırasına giren ada misafirleri gelmez olur, faytoncular mevsimin bahara dönüşünü bekler. Yaz boyu durmadan çalışan ve yorulan atlar da adanın en ücra köşesinde, turistlerin hiç bilmediği bir alanda dinlenerek geçirir vaktini.
Kınalıada, Burgazada, Heybeliada'ya uğrayan vapur, Büyükada'ya doğru yola çıkıyor. Hava soğuk. Yolcular güverte yerine içeride oturmayı tercih ediyor. Vapur, eşsiz İstanbul manzarası eşliğinde önce Topkapı'yı sonra Sultanahmet Camii'ni gözleyerek ilerliyor. Vapurun yaz misafirleri yok. Ne koşuşturan çocuklar ne de martılara simit atan insanlar. Adaya sadece ziyarete gidenler ile birkaç turist var. Vapur Büyükada'ya vardığında son kalan yolcular da iniyor. İskeleden meydana doğru ilerledikçe yazın meydana kadar inen fayton sırası karşılamıyor bu sefer. İskelede sıra sıra dizilmiş atlar bir yolcu bekliyor faytoncu ile birlikte. Bir tarafta atların eyeri konulurken diğer bir tarafta nallar tamir ediliyor. Faytonların hemen yanında bir dükkânda ise atların yemleri hazırlanıyor. Hazırlıklar sanki birazdan yola çıkacak bir at için gibi görünse de aslında atların günlük bakımı yapılıyor.
Fayton iskelesinde bir yolcu gelir diye bekleyen atların durumu böyleyken adanın arka kısmında kalan fayton bakım alanında da atlar denize nazır dinleniyor, koşuyor ve yavrularını seviyor. Alanda her atın sahibi var. Bunlardan biri de 25 yıldır atlarla ilgilenen Halil Korkmaz. At sevgisi Korkmaz'ı faytonculuğa yöneltmiş. Adada yaşamasa da at sayesinde oralı olmuş. Haftada birkaç gün atlarını sevmek için adaya giden Korkmaz, “Kışın sadece atlarım için Pendik'ten adaya geliyorum. Atlarım, benim yaşamım.” diyor. Korkmaz, atını barakasından çıkartırken konuşmasına devam ediyor: “Bizim asıl işimiz 3 aylık bir dönemde oluyor. 11. aydan sonra burada işler iyice duruluyor. Mart ayı gelene kadar da geçinmeye çalışıyoruz. Yani yazın ne kazanırsak kışın onunla yetiniyoruz. Atlarıma da böyle bakabiliyorum.”
Faytoncular boş vakitlerini kıraathanede geçiriyor. Fayton iskelesinin yanında bulunan kıraathanenin sahibi de aynı zamanda Faytoncular Odası başkanı olan Hasan Ünal. 60 yıla yakın bir süredir adada yaşayan Ünal, “Faytonlar adanın simgesidir. Biz de elimizden geldiği kadar bu nostaljiyi adada devam ettirtmeye çalışıyoruz.” diyor. Faytonların adada bir buçuk asırdır olduğunu ifade eden Ünal, “Adada 226 fayton var. 113 tanesi bir gün diğer 113'ü de ertesi gün çalışıyor. Yani kışın tek ve çift plaka uygulaması yapıyoruz.” diye konuşuyor.
Faytonların adadan kaldırılması gündeme geldiği günlerde sıkıntılar çektiğini anlatıyor Ünal. “30 yılı aşkın bir süredir adada faytonların başındayım. Bugüne kadar adalılar için de faytonlar için de her şeyi yaptım. Bir gün geliyor ve faytonlar kaldırılacak deniliyor. Adanın yolları yaya yolu olarak yapılmıştır. Ulaşımı ancak faytonla mümkün. Akülü araçlar ne kadar çoğalırsa adaya zararı da o kadar artar.” diyor.