راهبرد دوگانه اروپا با اسرائیل و آمریکا در حمله به ایران/تأثیر تمرکز قاره سبز بر خاورمیانه در پرونده اوکراین

کارشناس مسائل اروپا گفت: وضعیت تنگه هرمز برای اقتصادهای وابسته به واردات انرژی در اروپا نگران‌کننده است.

مرتضی مکی، کارشناس مسائل اروپا با اشاره به هرگونه مشارکت کشور‌های اروپایی در حملات اسرائیل و آمریکا به ایران در گفت‌وگو با ایلنا عنوان کرد: نقش دولت‌های اروپایی در تحولات اخیر و درگیری‌های میان ایران از یک‌سو و ایالات متحده آمریکا و رژیم صهیونیستی از سوی دیگر، نقشی نیست که بتوان آن را نادیده گرفت یا صرفاً انفعالی توصیف کرد. در جریان عملیات‌های پیشین و نیز در تنش‌های نظامی اخیر، برخی دولت‌های اروپایی متناسب با میزان حضور و ظرفیت نظامی خود در منطقه، در رهگیری موشک‌های ایران و کمک به اسرائیل برای مقابله با حملات موشکی مشارکت داشته‌اند. این سطح از همکاری، هرچند در مواردی غیرمستقیم و با احتیاط سیاسی همراه بوده، اما نشان‌دهنده نوعی همسویی عملی با سیاست‌های آمریکا و اسرائیل است. در میان مواضع اعلامی، اظهارات صدراعظم آلمان از برجستگی ویژه‌ای برخوردار بود. موضع‌گیری‌های منتسب به مقام‌های ارشد در آلمان، به‌ویژه در حمایت از اقدامات اسرائیل، بازتاب گسترده‌ای یافت و از سوی برخی تحلیلگران یادآور ادبیاتی دانسته شد که در دوره‌های تاریخی خاصی از این کشور سابقه داشته است. 

وی ادامه داد: این مواضع نشان داد که بخشی از نخبگان سیاسی اروپا، نگاه انتقادی و حتی خصمانه‌ای نسبت به جمهوری اسلامی ایران دارند و در بزنگاه‌های امنیتی، جانب هم‌پیمانان غربی خود را می‌گیرند. با این حال، سیاست اروپا در قبال ایران همواره دوگانه و همراه با پیچیدگی بوده است. از یک سو، برخی کشورهای اروپایی میزبان گروه‌های مخالف جمهوری اسلامی، از جمله سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، بوده‌اند؛ موضوعی که در کشورهایی چون فرانسه، آلمان و انگلیس سابقه دارد و همواره محل انتقاد تهران بوده است. از سوی دیگر، همین دولت‌ها در مقاطعی نقش میانجی در مذاکرات هسته‌ای میان ایران و آمریکا را ایفا کرده‌اند اما پس از حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، رویکرد اروپا دچار تغییر محسوسی شد. دولت‌های اروپایی به‌تدریج از نقش میانجی فاصله گرفتند و در بسیاری موارد، در کنار آمریکا و اسرائیل در اعمال فشارهای سیاسی، اقتصادی و حتی امنیتی علیه ایران قرار گرفتند. در برخی موضوعات، مواضع اروپا حتی تندتر از واشنگتن ارزیابی شد. نمونه بارز این مسئله، تلاش برای فعال‌سازی سازوکار «اسنپ‌بک» و بازگرداندن تحریم‌ها بود که عملاً به معنای اعلام پایان عملی برجام تلقی شد.