Το επικίνδυνο Πάσχα των μολότοφ και των βεγγαλικών
Επτά άτομα συνελήφθησαν τη Δευτέρα στη Χίο για παρασκευή αυτοσχέδιων ρουκετών, ενόψει των εορτασμών του Πάσχα. Το προηγούμενο βράδυ, σύμφωνα με την ΕΛ.ΑΣ., κάποια από αυτά τραυματίστηκαν σε αποθήκη στο νησί από ανάφλεξη μείγματος υλικών που θα γέμιζε τις ρουκέτες. Η αποθήκη ήταν γεμάτη με «πρώτες ύλες», απαραίτητες για τον εθιμοτυπικό πασχαλινό «ρουκετοπόλεμο» στην κωμόπολη Βροντάδος. Η υπόθεση αυτή δεν είναι μοναδική. Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις της Γενικής Αστυνομικής Διεύθυνσης Βόρειου Αιγαίου, τις τελευταίες ημέρες έχουν κατασχεθεί πάνω από 1.000 αυτοσχέδιες ρουκέτες στο νησί. Ολες οι προηγούμενες κατασχέσεις όμως ήταν «ορφανές», δηλαδή σε εγκαταλελειμμένα κτίρια και απόκρημνα σημεία, χωρίς να συνοδεύονται από συλλήψεις.
Τα σχετικά στοιχεία της Αστυνομίας αναφέρουν ότι το 2025 βεβαιώθηκαν συνολικά 469 αδικήματα για τη νομοθεσία περί βεγγαλικών, φωτοβολίδων και πυροτεχνημάτων. Από αυτά, τα 123 βεβαιώθηκαν τον Απρίλιο, δηλαδή τον μήνα του Πάσχα. Τα στοιχεία των κατασχέσεων για το περσινό Πάσχα είναι ακόμη πιο αποκαλυπτικά. Οι αρμόδιες Αρχές ανακοίνωσαν ότι κατέσχεσαν 95.539 κροτίδες, 2.500 βεγγαλικά και πάνω από 35.000 πυροτεχνήματα. Επίσης κατασχέθηκαν 2.155 αυτοσχέδιοι πυροτεχνικοί μηχανισμοί, σχεδόν 2.000 εκ των οποίων στη Χίο. Συνολικά έγιναν 117 συλλήψεις. Φέτος, μέχρι τις 5 Απριλίου, η ΕΛ.ΑΣ. είχε προχωρήσει σε κατάσχεση δεκάδων χιλιάδων κροτίδων και εκατοντάδων πυροτεχνημάτων, βεγγαλικών και φωτοβολίδων.
Αυτή η τάση «εκτόξευσης» αντίστοιχων υποθέσεων την εορταστική περίοδο είναι διαχρονική. Χαρακτηριστικά, το 2024, από τις συνολικά 438 παραβάσεις του σχετικού νόμου, οι 101 έγιναν τον μήνα Μάιο και άλλες 65 τον Απρίλιο – το Πάσχα ήταν τότε στις 5 Μαΐου.
Οπως είναι εύκολα αντιληπτό, οι υποθέσεις αυτές δεν αφορούν μόνο το νησί της Χίου. Τις τελευταίες ημέρες, στη Σάμο έχουν εντοπιστεί, σε τέσσερις διαφορετικές υποθέσεις, 18 «ορφανές» οβίδες με πυρίτιδα, ενώ συνελήφθη και μία γυναίκα για παράνομη κατοχή και διαδικτυακή πώληση βεγγαλικών. Στη Λέσβο, ένας άνδρας συνελήφθη για παράνομη κατοχή 925 κροτίδων. Στην ηπειρωτική Ελλάδα, την περασμένη Πέμπτη συνελήφθη στην Πέλλα ένας άνδρας για παράνομη πώληση κροτίδων και βεγγαλικών. Στην Αθήνα, τρεις ανήλικοι συνελήφθησαν για διακίνηση κροτίδων πέριξ της Πλατείας Συντάγματος – στην κατοχή τους βρέθηκαν πάνω από 800 κροτίδες. Αντίστοιχες υποθέσεις καταγράφηκαν στην Κρήτη και αλλού. Μέχρι τις 5 Απριλίου είχαν γίνει συνολικά 40 συλλήψεις.
«Χρυσές δουλειές»
Πέρα από τις ρουκέτες, που συνήθως είναι αυτοσχέδιες στο νησί της μαστίχας, τα άλλα είδη που ακούμε να σκάνε γύρω μας μετά το «Χριστός Ανέστη» είναι κυρίως εισαγόμενα. «Χρυσές δουλειές» φαίνεται να κάνουν την περίοδο του Πάσχα διάφορες ιστοσελίδες που πωλούν κροτίδες, βεγγαλικά και πυροτεχνήματα. Οι σελίδες αυτές, με έδρα κυρίως τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, συχνά δεν έχουν πολιτική αυστηρής ταυτοποίησης του ενδιαφερόμενου αγοραστή. Αυτό το «παραθυράκι» δίνει τη δυνατότητα ακόμα και σε ανήλικους να προμηθεύονται τα συγκεκριμένα είδη.
Παλαιότερα, στη Βόρεια Ελλάδα, πολλοί «λάτρεις του είδους» περνούσαν τα σύνορα με τη Βουλγαρία για να προμηθευτούν φτηνά κινεζικά βεγγαλικά για τον εορτασμό της Ανάστασης.
Ολα αυτά, αν και μπορεί να μοιάζουν αθώα και εθιμοτυπικά, έχουν ανθρώπινο κόστος. Πέρυσι το Πάσχα τραυματίστηκαν συνολικά δώδεκα άτομα, τα πέντε εκ των οποίων σοβαρά. Εναν χρόνο αργότερα, από τους πέντε τραυματίες της Χίου, οι τέσσερις παραμένουν στο νοσοκομείο με σοβαρά εγκαύματα. Το περιστατικό έχει προκαλέσει συζήτηση στο νησί, με κάποιους να συμπαραστέκονται στους συλληφθέντες και να υποστηρίζουν ότι ο «ρουκετοπόλεμος» είναι ένα έθιμο που κρατάει από την Τουρκοκρατία και θα έπρεπε να μπορεί να ασκηθεί ελεύθερα. Ο δήμαρχος της Χίου δεν ήταν διαθέσιμος για κάποιο σχόλιο. Αστυνομικός της Γενικής Αστυνομικής Διεύθυνσης Βόρειου Αιγαίου είπε τηλεφωνικά ότι δεν μπορεί να σχολιάσει εάν το έθιμο του «ρουκετοπολέμου» στη Χίο είναι παράνομο. Δικάσιμος για τους συλληφθέντες «ρουκετατζήδες» ορίστηκε στις 29 Ιουνίου.
«Εκρηκτικά» έθιμα
Πέρα από τον «ρουκετοπόλεμο» στη Χίο, σε πολλά άλλα μέρη της χώρας υπάρχουν «εκρηκτικά» έθιμα την περίοδο του Πάσχα. Κάθε χρόνο μετά τον Επιτάφιο, στο Αγρίνιο οι «χαλκουνάδες» λαμβάνουν μέρος στον «χαλκουνοπόλεμο».
Η ιστορία του εθίμου χάνεται στα χρόνια της Τουρκοκρατίας, όταν φέρεται να συνέβαινε για να «απομακρύνουν τους αλλόθρησκους κατά την περιφορά του Επιταφίου», όπως αναφέρει η επίσημη σελίδα του Δήμου Αγρινίου. Τα χαλκούνια είναι αυτοσχέδιες εκρηκτικές κατασκευές που αποτελούνται από έναν μεγάλο κύλινδρο γεμάτο με μείγμα μπαρουτιού και ένα φιτίλι στο άκρο. Στη σελίδα του Δήμου σημειώνεται ότι κατά καιρούς απαγορευόταν το συγκεκριμένο έθιμο λόγω τραυματισμών, ωστόσο μετά το 1985 ξεκίνησε να εκτελείται κάθε Μεγάλη Παρασκευή στην κεντρική πλατεία της πόλης, μέσα σε ασφαλέστερο και πιο οργανωμένο περιβάλλον.
Στην Κάλυμνο, την Κυριακή του Πάσχα, το νησί «τρέμει» από το έθιμο των δυναμιτών. Δύο ομάδες ανεβαίνουν σε αντικριστά βουνά και διαγωνίζονται για το ποια θα πετάξει τους περισσότερους και πιο ηχηρούς δυναμίτες. Οι κάτοικοι του νησιού παρακολουθούν το θέαμα από την κεντρική πλατεία.
Αντίστοιχες συνήθειες συναντώνται και στην Αθήνα. Στον Νέο Κόσμο, βόμβες μολότοφ, κροτίδες και βεγγαλικά «πέφτουν βροχή» το βράδυ του Μεγάλου Σαββάτου, σε ένα «έθιμο» που φέρεται να ξεκίνησε το 2011.
Ετσι, η Ανάσταση στον ιερό ναό της Αναλήψεως στην οδό Λαγουμιτζή θυμίζει μάλλον πεδίο μάχης, χωρίς να είναι ξεκάθαρο το ποιοι και γιατί έχουν ξεκινήσει τη συγκεκριμένη πρακτική.
Προειδοποιεί η ΕΛ.ΑΣ.
Από πλευράς της, η Αστυνομία εξέδωσε ανακοίνωση προειδοποιώντας για τους σοβαρούς κινδύνους και υπενθυμίζοντας τα ατυχήματα που βλέπουμε – κυρίως σε ανήλικους – κάθε χρόνο το Πάσχα. Τα προηγούμενα χρόνια οι περισσότερες αναφορές ήταν για ακρωτηριασμούς και εγκαύματα.
Οι Αρχές υπενθυμίζουν επίσης ότι η κατασκευή, εμπορία, κατοχή και χρήση κροτίδων και ειδών πυροτεχνίας χωρίς άδεια απαγορεύεται, όπως και η καύση βεγγαλικών κατά την περίοδο των εορτών του Πάσχα. «Μην ξεχνάτε ότι τα βεγγαλικά και τα πυροτεχνήματα δεν είναι παιχνίδια, αλλά υλικά άκρως επικίνδυνα, και η χρήση τους εγκυμονεί κινδύνους για τη σωματική ακεραιότητα και την ίδια τη ζωή», σημειώνουν.