Η νέα δυναμική των σχέσεων Τουρκίας και Ισραήλ
Η αμερικανοϊσραηλινή επίθεση εναντίον του Ιράν έφερε τις σχέσεις μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας σε νέα φάση. Η επιδείνωση των σχέσεων, η οποία ξεκίνησε από την 7η Οκτωβρίου 2023 και παγιώθηκε μετά τις ισραηλινές επιχειρήσεις στη Γάζα, τον Λίβανο και αλλού, συνδυάστηκε με τον αιφνιδιασμό της Τουρκίας τόσο ως προς το θράσος όσο και ως προς την αποτελεσματικότητα των επιχειρήσεων αυτών. Η διαπίστωση ότι ένα κράτος άλλο από την Τουρκία θα μπορούσε να επικαλείται την εθνική του ασφάλεια και τα συμφέροντά του, ώστε να δικαιολογεί κατάφωρες παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου σε πλήρη δυσαρμονία με την περιφερειακή και παγκόσμια κοινή γνώμη, προκάλεσε έντονη ανησυχία στην Αγκυρα.
Η αντίληψη ότι το Ισραήλ αποτελεί απειλή για την ασφάλεια της Τουρκίας είχε ήδη διατυπωθεί από τις αρχές της περασμένης δεκαετίας, όταν η επίθεση των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων κατά του πλοίου «Mavi Marmara» τον Μάιο του 2010 ανέδειξε το πόσο αποφασισμένη ήταν η ισραηλινή ηγεσία να αποτρέψει κάθε τουρκική παρέμβαση στο Παλαιστινιακό. Η κατάρρευση του καθεστώτος Ασαντ τον Δεκέμβριο του 2024 και η κατάληψη συριακών εδαφών τόσο από τις ισραηλινές όσο και τις τουρκικές ένοπλες δυνάμεις έφεραν τις δύο πλευρές σε απόσταση βολής. Οι σχέσεις που καλλιέργησε η κυβέρνηση του Ισραήλ με την Κουρδική Περιφερειακή Κυβέρνηση στο Ιράκ αλλά και με τις ένοπλες κουρδικές οργανώσεις ανά τη Μέση Ανατολή ενίσχυσαν τις ανησυχίες ότι το Ισραήλ επιβουλεύεται την κυριαρχία και εδαφική ακεραιότητα της Τουρκίας.
Η επίθεση όμως των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ κατά του Ιράν προκάλεσε ανάμεικτα συναισθήματα οργής αλλά και ανησυχίας. Η σαφής μεροληψία της κυβερνήσεως Τραμπ υπέρ της κυβερνήσεως Νετανιάχου έθεσε τέλος στη φιλολογία περί ριζικής μεταστροφής επί τα βελτίω των αμερικανοτουρκικών σχέσεων με την επιστροφή του προέδρου Τραμπ στην εξουσία. Αντιθέτως, γινόταν σαφές ότι η πιθανότητα να εκπληρωθούν κάποιες των θεμελιωδών τουρκικών επιδιώξεων ήταν μάλλον ασήμαντη. Πόσο πιθανή είναι η άρση του αποκλεισμού της Τουρκίας από το πρόγραμμα συμπαραγωγής και την αγορά των αεροσκαφών πέμπτης γενιάς F-35, όταν και σε αυτά το Ισραήλ οικοδομεί το στρατηγικό του πλεονέκτημα σε όλη τη Μέση Ανατολή και προφανώς δεν επιθυμεί να το υπονομεύσει υπέρ της Τουρκίας; Πόσο πειστικό είναι το αφήγημα της στρατηγικής αυτονομίας της Τουρκίας και της αναδείξεως μιας ανεξαρτήτου πολεμικής βιομηχανίας, όταν η Τουρκία εμφανίζεται ευάλωτη από πυραυλικές επιθέσεις προερχόμενες από το Ιράν και ζητεί την εγκατάσταση συστοιχιών πυραύλων Πάτριοτ από τις συμμάχους χώρες του ΝΑΤΟ;
Η ομόθυμος καταδίκη των ισραηλινών ενεργειών μετά βίας αποκρύπτει και έναν υπόρρητο θαυμασμό για τη στρατιωτική ισχύ του Ισραήλ αλλά και για την εξάρτηση της αμερικανικής εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής από τις επιλογές του. Ελάχιστοι προβληματίζονται αν αυτή η επίδειξη ανηλεούς στρατιωτικής ισχύος υπηρετεί τα μακροπρόθεσμα συμφέροντα του Ισραήλ ή το εκθέτει σε πρωτοφανείς κινδύνους. Οι εξελίξεις πάντως επιτρέπουν στην Τουρκία να θυμηθεί ότι ο αναθεωρητισμός αποτελεί δίκοπο μαχαίρι. Μπορεί να κόψει και να πληγώσει προς όλες τις κατευθύνσεις.