Πάτερ Αλέξανδρος Καριώτογλου: «Νιώθω τον Θεό κοντά σε απλούς ανθρώπους»

Χειροτονηθήκατε εξήντα έξι ετών. Ηταν ανάγκη ή μια ώριμη επιλογή;

Ηταν ένα όνειρο από τα παιδικά μου χρόνια. Το ακολούθησα αργότερα γιατί έλεγα «ου δύνασθε δυσί κυρίοις δουλεύειν». Δεν μπορείς να δουλεύεις σε δύο κυρίους. Ο ένας Κύριος είναι ο Θεός. Ο άλλος «κύριος» ήταν το κράτος, όπου ήμουν καθηγητής. Ηθελα να σπουδάσω. Ηρθα στην Αθήνα όπου γνώρισα τη σύζυγό μου η οποία ήταν και αυτή θεολόγος. Στη συνέχεια πήγαμε στο εξωτερικό με υποτροφία στη Γερμανία, και εκεί ετοίμασα το διδακτορικό μου. Το θέμα μου ήταν πάνω σε κείμενα της Τουρκοκρατίας που μιλούν για το Ισλάμ. Ο καθηγητής μου εδώ στην Αθήνα ήταν ο Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος της Αλβανίας. Σφραγίστηκα από το μοναδικό του διδακτορικό, δεν έκανε κανένας άλλος κοντά του. Ηταν δύσκολος, αλλά σπουδαίος. Είχα στόχο να πάω στο Πανεπιστήμιο. Κάποιοι καθηγητές δεν με θέλανε κι έτσι δεν πήγα. Με θεωρούσαν επαναστάτη. Τελικά με προσέλαβε το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και δίδαξα στο παιδαγωγικό τμήμα στον Βόλο για κάποια χρόνια, ως επίκουρος καθηγητής.

Τι ανακαλύπτει ένα παιδάκι μέσα στην Εκκλησία; Ποια δύναμη, ποια «μαγική» αποκάλυψη του φανερώνεται;

Οι γονείς μου δεν ήταν ιδιαίτερα θρήσκοι, ήταν «κλασικά» θρήσκοι, των τύπων. Πηγαίναμε στην εκκλησία και λοιπά. Μεγάλωσα στη Σάμο, στο Βαθύ. Πέρασα όμως κάποια καλοκαίρια στον Πύργο, ένα ορεινό χωριό. Εκείνο με σφράγισε λίγο.

Με ποιον τρόπο;

Πήγαινα μέσα στο Ιερό και βοηθούσα τον ιερέα. Ημουν παπαδάκι. Κάποτε έπεσε από τα χέρια του παπά ένας σπόγγος – αυτός που βάζουμε μέσα στο Αγιο Ποτήριο για να πάρει ό,τι έχει απομείνει. Εγώ πήγα να τον πιάσω και μου λέει: «Οχι, όχι, όχι!». Αυτό το πράγμα με έκανε πραγματικά να αναρωτηθώ. Βρίσκομαι σε έναν πολύ ιερό χώρο όπου κάποια πράγματα μου επιτρέπονται και κάποια δεν μου επιτρέπονται. Αυτό λοιπόν το δούλευα μέσα μου και «έγραψε». Στη συνέχεια, εκείνο που «έγραψε» ακόμα πιο πολύ ήταν όταν στο Βαθύ ήρθε ο ιερέας – αυτός που ήταν σαν δεύτερος πατέρας μου, ο πατήρ Νικόλαος – να αγιάσει τα Θεοφάνια. Του είπε η μάνα μου ότι αγαπάω πολύ την Εκκλησία. Εκείνος της λέει: «Να έρθει τώρα που θα μπει η Σαρακοστή να λέει το “Ασπιλε” στο Απόδειπνο». Αυτός ήταν ο «αρραβώνας» μου. Μου έλεγε: «Θα έρχεσαι κάθε βράδυ στον Εσπερινό για να σε μάθω να ψάλλεις». Ηταν μια παπαδιαμαντική ατμόσφαιρα. Γιατί όταν έκανα λάθος την ώρα του Εσπερινού, σταματούσε και με διόρθωνε.

Τι βρίσκατε στην Εκκλησία που δεν το βρίσκατε στο παιχνίδι, στην μπάλα, στο σπίτι; Τι σας συγκινούσε;

Με συγκινούσε η αγάπη του Χριστού. Από τους γονείς μου έπαιρνα αγάπη, βεβαίως, αλλά ήταν μια ανθρώπινη αγάπη. Εδώ ήταν κάτι άλλο, που δεν εξηγείται πολλές φορές. Και έλεγα: «Εδώ είμαι. Θα είμαι ελεύθερος κοντά στον Χριστό». Με αποδέσμευε από τα μικρά και τα ανθρώπινα. Θυμάμαι τη νεωκόρο του ναού στο Βαθύ, τη γιαγιά Θεοδώρα, η οποία ήταν πολύ πιστή. Είχαμε μια εικόνα μέσα στο Ιερό, τον «Ιησού τον δωδεκαετή», όπως λέει το Ευαγγέλιο. Αυτή η εικόνα κάποιες στιγμές έτριζε και το θεωρούσαν σαν θαύμα, σαν σημάδι. Οπότε η γιαγιά Θεοδώρα, όταν άκουγε το τρίξιμο, φώναζε: «Ερχομαι Κύριε!». Κάτι τέτοια εμένα με σφράγιζαν πολύ.

Πιστεύετε στο θαύμα;

Πιστεύω στο σημάδι. Ο Χριστός δεν έκανε θαύματα. Το θαύμα σε αναγκάζει να δεχτείς κάτι. Ο Χριστός έκανε «σημεία», σημάδια της παρουσίας του Θεού. Αυτά όλα με συνέταξαν μέσα μου. Θυμάμαι μια χρονιά μου είχε φτάσει στο peak η αγάπη μου για τον Χριστό. Ηταν Μεγάλη Πέμπτη και τελείωσε η τελετή, φύγαμε για τα σπίτια μας. Στις ενορίες εκεί έμεναν πέντε-έξι γυναίκες να ξενυχτήσουν τον Χριστό τον Εσταυρωμένο. Εγώ λοιπόν πήδηξα από το παράθυρο. Πήρα το βιβλίο των Θρησκευτικών που υπήρχε τότε – μιλάμε για το 1966 – και πήγα από ενορία σε ενορία και τους έλεγα: «Να σας πω δυο λόγια για τη Σταύρωση του Χριστού και για το τι νόημα έχει;». Βέβαια, αυτά που εκ των υστέρων, όταν έγινα φοιτητής, κατάλαβα ότι δεν ήταν τόσο ορθόδοξα…

Με ποια έννοια το λέτε;

Γιατί αυτός που το είχε γράψει το βιβλίο ήταν επηρεασμένος από τη δυτική αντίληψη για τον Σταυρό του Χριστού: ότι ο Σταυρός «εξιλέωσε» κατά κάποιον τρόπο το αμάρτημα του Αδάμ και της Εύας. Αυτό είναι ένας δικανικός όρος, είναι λίγο «δικηγορίστικο». Η ουσία είναι ότι ο Θεός Πατέρας έστειλε τον Υιό Του να σταυρωθεί, για να δώσει την ελευθερία ξανά στον άνθρωπο.

Ησασταν ένας νέος ανήσυχος και πολλοί από τους κανόνες της Εκκλησίας έρχονταν σε σύγκρουση με την εφηβική ορμή, το πάθος, τα κορίτσια, το ποδόσφαιρο…

Πολύ σωστά. Ο πνευματικός μου με έβλεπε να βγαίνω από ένα μοναστήρι καθολικό, όπου πήγαινα να μάθω γαλλικά και ήμουν ο μόνος ανάμεσα σε πέντε κορίτσια. Μου έλεγε: «Σε είδα. Μόλις τελειώνεις θα φεύγεις κατευθείαν στο σπίτι». Εγώ δεν μπορούσα να τα κάνω αυτά τα πράγματα. Ηθελα να ζω μια φυσιολογική ζωή.

Είχατε κορίτσι τότε;

Ναι, σε ένα επιτρεπτό πλαίσιο.

Δεν νιώθατε ότι παραβαίνετε κάτι;

Οχι. Ενιωθα πάντα ότι ο Χριστός με προφυλάσσει και μου δίνει δύναμη για να αντιμετωπίζω κάθε δυσκολία. Μετά ως φοιτητής γνώρισα τη γυναίκα μου.

Δοκιμάστηκε ποτέ η πίστη σας;

Οταν άκουσα ότι ένας μοναχός στο Αγιον Ορος είπε σε κάποιον που ήθελε να μεταλάβει, επειδή είχε κάποια σχέση με μια κοπέλα, να μην κοινωνήσει για δύο χρόνια. Αυτό με τάραξε πολύ.

Τι είναι αυτό που δυναμώνει την πίστη σας, και πότε αισθάνεστε πιο κοντά στον Θεό;

Η «Προσευχή της Πρώτης Ωρας» την οποία χρησιμοποιώ ακόμα και σήμερα. Νιώθω την παρουσία του Θεού την ώρα που γίνεται ο καθαγιασμός των Τιμίων Δώρων, αλλά και κοντά σε απλούς ανθρώπους που έχουν ανάγκη να τους μιλήσεις. Ημουν εκπαιδευτικός χρόνια και πήρα πάρα πολλά από τους μαθητές μου, τα οποία και κουβαλάω σήμερα και στο ιερατικό μου έργο, όπως για παράδειγμα την εφηβική τους αθωότητα.

Εχετε έρθει σε σύγκρουση με την Εκκλησία, έχετε τιμωρηθεί για αποφάσεις που λάβατε. Πώς τα διαχειρίζεστε αυτά;

Δέχομαι όλα όσα λέει η Εκκλησία ως θεσμός, αλλά εκείνο που πρυτανεύει σε κάθε απόφασή μου είναι η Θεολογία. Δηλαδή αναρωτιέμαι: θεολογικά στέκει αυτό το πράγμα; Εάν λοιπόν στέκει, τότε το κάνω, κι ας είναι αντίθετο προς κάποιες συνήθειες που έχει ο θεσμός.

Αρα υπάρχουν κανόνες που δεν τους εκσυγχρονίζει η Εκκλησία. Γιατί;

Υπάρχουν πολλοί λόγοι. Πολλές φορές οι ίδιοι οι επίσκοποι έρχονται σε δίλημμα και φοβούνται να αποφασίσουν από μόνοι τους κάποια πράγματα. Θέλουν να υπάρχει μια συνοδική απόφαση για όλα. Ναι, αλλά αν περιμένουμε τη συνοδική απόφαση θα περάσουν πενήντα χρόνια.