Πώς ανεβάζεις Τσέχοφ στον σύγχρονο κόσμο

Σε μια εποχή όπου το θέατρο αναζητεί διαρκώς νέους τρόπους για να μιλήσει για τον σύγχρονο κόσμο, τα έργα του Αντον Τσέχοφ επιστρέφουν ξανά στο προσκήνιο χάρη στη βαθιά ανθρώπινη δραματουργία τους. Οι χαρακτήρες τους, παγιδευμένοι ανάμεσα στα όνειρα και την πραγματικότητα, μοιάζουν να αντικατοπτρίζουν διαχρονικές αγωνίες που ξεπερνούν σύνορα και εποχές. Αυτό ακριβώς αναδεικνύουν και οι τρεις σύγχρονες προσεγγίσεις των έργων «Ιβάνοφ», «Ο γλάρος» και «Ο θείος Βάνια» που ανεβαίνουν αυτήν την περίοδο στη Νέα Υόρκη. Οι παραστάσεις αυτές δεν αντιμετωπίζουν τα έργα ως κλασικά κείμενα αλλά ζωντανά σχόλια πάνω στη ματαίωση, την ευθύνη του καλλιτέχνη και την αναζήτηση νοήματος σ’ έναν κόσμο που αλλάζει.

Μια ζωηρή προσέγγιση του «Ιβάνοφ» δοκιμάζει ο Μάικλ ΝτεΦιλίπις στο θέατρο West End με την ομάδα του New American Ensemble. Οπως επισημαίνουν οι «New York Times», σε αυτήν την παράσταση ο σκηνοθέτης αναδεικνύει την ιλαρότητα που μπορεί να κρύβεται ακόμα και στην ιστορία ενός καταθλιπτικού άνδρα. Μέσα από την αφήγηση που ακροβατεί μεταξύ σκοταδιού και φωτός, αναδεικνύεται η καταστροφική επιρροή των ανδρών στα πράγματα. Δίπλα στον κεντρικό ρόλο του Ιβάνοφ, που υποδύεται ο Ζάκαρι Ντέσμοντ, ορθώνεται ως ολέθρια δύναμη ο χαρακτήρας του Μπόρκιν (Μάικ Λαμπάντια), ο διαχειριστής της περιουσίας του, ένας μισογύνης και απατεώνας που περνάει κι αφήνει συντρίμμια γύρω του, όπως επιτάσσει το τσεχοφικό κείμενο.

Εκεί που ανατρέπεται ο λόγος του Τσέχοφ είναι στις δύο παραστάσεις του «Γλάρου» και του «Θείου Βάνια», που ανεβάζουν οι δύο εξόριστοι ρώσοι σκηνοθέτες Αλεξάντρ Μολότσνικοφ και Ντμίτρι Κρίμοφ. Αμφότεροι άφησαν τη Μόσχα μετά την εισβολή στην Ουκρανία και στήνουν τις δικές τους παραγωγές φτιάχνοντας σκηνικούς κόσμους που συνομιλούν με το κλίμα της εποχής. Ο Μολότσνικοφ στο «Γλάρος: Αληθινή Ιστορία» στο θέατρο Public, επιλέγει να διερευνήσει τη διαφθορά που προκαλεί η επιτυχία στην τέχνη. Ο ίδιος βάζει το άβατάρ του να δραπετεύει από τη Ρωσία έπειτα από ένα ξέσπασμα εναντίον του Πούτιν στο Instagram, να μεταμορφώνεται σε μια γκροτέσκα εκδοχή του ρώσου προέδρου καβάλα σ’ ένα άλογο φτιαγμένο από μέλη του θιάσου, υπενθυμίζοντας τον εφιάλτη του πολέμου που συνεχίζεται.

Με στολή κοτόπουλου

Ο Κρίμοφ, από την πλευρά του, συνεχίζει τη δουλειά του με την ομάδα του Krymov Lab NYC, παρουσιάζοντας off Broadway το έργο «Θείος Βάνια, σκηνές από την επαρχιακή ζωή» στο θέατρο La Mama. Υιοθετώντας την οπτική της επισκέπτριας στην εξοχική οικία του Βάνια, Γιέλενα (Σέλμπι Φλάνερι), που αναστατώνει την οικογένεια, εμφανίζει δίπλα της χαρακτήρες όπως τη μητέρα με χαρακτηριστικά που παραπέμπουν στις μαριονέτες της Μητέρας Ρωσίας. Δημιουργεί δε και τη Χεν, με μια γιγαντιαία στολή κοτόπουλου, μια σουρεαλιστική ηρωίδα στη φάρμα, που παρακολουθεί το τελευταίο της κλωσόπουλο να γίνεται στιφάδο. Ετσι, εισάγει μια εικόνα θανάτου, που μπορεί να συνδεθεί με τον πόλεμο σε μια ιστορία που κατά τα άλλα αφιερώνεται στην απογοήτευση.