Γκαμπόρ Χόρβατ στα ΝΕΑ: «Ο Ορμπαν, για να κερδίζει, εφευρίσκει πάντα έναν εχθρό»
O διεθνής Τύπος χαρακτηρίζει τις εκλογές που θα γίνουν στην Ουγγαρία στις 12 Απριλίου ως τις «πιο σημαντικές της χρονιάς», μαζί με τις ενδιάμεσες εκλογές για το Κογκρέσο στις ΗΠΑ τον Νοέμβριο.
Το τι θα γίνει θα επηρεάσει την κατάσταση παγκοσμίως, λέει ο Γκαμπόρ Χόρβατ, διευθυντής της «Nepszava», της παλαιότερης εφημερίδας στην Ουγγαρία. Κι αυτό διότι ο ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Ορμπαν αποτελεί πρότυπο για τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ που εκφράζει με κάθε τρόπο τη στήριξή του, και μάλιστα στέλνει την Τρίτη στη Βουδαπέστη τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς.
Οι εξελίξεις στην Ουγγαρία είναι σημαντικές και για την Ευρωπαϊκή Ενωση, καθώς ο Ορμπαν διαφωνεί με πολλές αποφάσεις της και μονίμως προκαλεί προβλήματα.
Ο Ορμπαν είναι ο πιο επιτυχημένος λαϊκιστής δεξιός ηγέτης στην Ευρώπη, βρίσκεται στην εξουσία εδώ και 16 χρόνια και αποτελεί παράδειγμα για πολλούς λαϊκιστές σε όλο τον κόσμο. Τι τον έκανε τόσο επιτυχημένο; Γιατί οι Ούγγροι τον ψηφίζουν ξανά και ξανά;
Πρώτα απ’ όλα, είναι έξυπνος. Και καλός τακτικιστής, θα έλεγα. Επίσης, ήταν αρκετά τυχερός. Διότι το 2012, για παράδειγμα, όταν η ουγγρική οικονομία τα πήγαινε πολύ άσχημα, τα χρήματα ήταν πρακτικά δωρεάν στην παγκόσμια αγορά. Ετσι μπορούσε να δανείζεται χρήματα ασταμάτητα. Αυτό τον βοήθησε πολύ. Επίσης, από το 2016 και μετά, υπάρχει κατάσταση έκτακτης ανάγκης στην Ουγγαρία, η οποία κηρύχθηκε αρχικά από το κοινοβούλιο.
Πρώτα, ήταν τα μεγάλα κύματα των μεταναστών, που πρέπει να τα θυμάστε και εσείς καλά. Mετά, ήταν η πανδημία Covid. Και ύστερα, ο πόλεμος στην Ουκρανία. Ετσι, για περισσότερα από 10 χρόνια ζούμε σε μια κατάσταση όπου ο Ορμπαν μπορεί να κυβερνά με διατάγματα. Παρόλο που έχει πλειοψηφία 2/3 στο κοινοβούλιο, δεν τη χρειάζεται καν. Επομένως, έχει διαμορφωθεί μια πραγματικά ιδιόμορφη κατάσταση.
Συνειδητοποίησε ότι η οικονομική δύναμη είναι το πιο καθοριστικό στην πολιτική ζωή της χώρας. Πρώτον, αυτό που έκανε ήταν να πάρει τον έλεγχο των μέσων ενημέρωσης – όλων των δημόσιων μέσων ενημέρωσης και της πλειοψηφίας των εμπορικών μέσων ενημέρωσης. Μετά, ξαναέγραψε τους εκλογικούς νόμους. Ετσι, η πλειοψηφία των 2/3 που έχει το κόμμα του Fidesz στο κοινοβούλιο βασίζεται σε μια πολύ μικρή πλειοψηφία στις κάλπες.
Αυτό, όπως καταλαβαίνετε, τον κατέστησε ηγέτη χωρίς κανέναν έλεγχο, καμία εξισορροπητική δύναμη απέναντί του. Εβαλε ανθρώπους του στις καίριες θέσεις σε όλη την κρατική γραφειοκρατία: από την εξουσία των μέσων ενημέρωσης, στο γραφείο προϋπολογισμού, την εθνική τράπεζα, την αστυνομία, το γραφείο του γενικού εισαγγελέα του κράτους και παντού αλλού. Ετσι, είναι ουσιαστικά πιο ισχυρός από έναν βασιλιά. Μπορεί να κάνει ό,τι θέλει.
Επίσης, διασφάλισε ότι δεν υπάρχει κανείς στο κόμμα του που να μπορεί να τον αμφισβητήσει σε οτιδήποτε. Αυτό που τον κάνει πρότυπο για τους άλλους λαϊκιστές ηγέτες είναι ότι εφηύρε έναν μηχανισμό που να τον διατηρεί στην εξουσία επ’ αόριστον, μιμούμενος μια δημοκρατική βιτρίνα.
Θα συμβεί κάτι διαφορετικό, πιστεύετε, αυτή τη φορά στις εκλογές; Οι δημοσκοπήσεις δίνουν τον αντίπαλό του Πέτερ Μαγιάρ να προηγείται 8, ακόμα και 10, ποσοστιαίες μονάδες.
Νομίζω ότι υπάρχουν δύο σημαντικές διαφορές αυτή τη φορά. Πρώτα απ’ όλα, η οικονομία πηγαίνει πολύ άσχημα τα τελευταία τέσσερα χρόνια. Δεν υπάρχει ανάπτυξη, καμία αύξηση του ΑΕΠ στην Ουγγαρία, περίπου 0,5% ετησίως. Οπότε μιλάμε για στασιμότητα. Εν τω μεταξύ, τα τελευταία χρόνια έχουμε πραγματικά υψηλό πληθωρισμό. Ο στασιμοπληθωρισμός μπορεί να σκοτώσει την πολιτική εξουσία σε οποιαδήποτε χώρα. Δεύτερον, έχουν περάσει 16 χρόνια.
Δηλαδή, πόσο καιρό ακόμα θα παραμείνει στην εξουσία; Ακόμα κι αν ήταν η Μητέρα Τερέζα, οι πολίτες θα τον βαριόντουσαν, σωστά; Και δεν είναι η Μητέρα Τερέζα. Κάθε άλλο. Ξέρετε, δεν είναι ότι υπάρχει απλώς εκτεταμένη διαφθορά, είναι το ότι αυτοί που βρίσκονται στην εξουσία γύρω από τον Ορμπαν λατρεύουν να επιδεικνύουν τον πλούτο τους. Σκεφτείτε λοιπόν μια χώρα όπου οι πολίτες δεν απολαμβάνουν ένα συνεχώς αυξανόμενο βιοτικό επίπεδο, ενώ την ίδια ώρα οι ηγέτες επιδεικνύουν το πόσο πολλά χρήματα έχουν. Πρόκειται για μια τεράστια, τεράστια αντίφαση.
Αυτό που προτείνει ο Πέτερ Μαγιάρ είναι «η επιστροφή στη δυτική πολιτιστική και πολιτική συμμαχία». Ποιες είναι οι ιδεολογικές τους διαφορές;
Πρώτα απ’ όλα, ο Ορμπαν δεν έχει ιδεολογία. Εκτός από το να επιλέγει ό,τι τον κάνει δημοφιλή σήμερα. Αύριο μπορεί να αλλάξει. Για παράδειγμα, η αντίσταση στα δικαιώματα των ομοφυλοφίλων ή στους τρανς αθλητές δεν υπήρχε στον δημόσιο διάλογο στην Ουγγαρία, μέχρι που ο Ορμπαν συνειδητοποίησε από το αμερικανικό παράδειγμα ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί στον πολιτικό του αγώνα. Οσο για τον Μαγιάρ, θα δούμε αν έχει ιδεολογικές πεποιθήσεις. Μακάρι να επιστρέψει τη χώρα στην Ευρωπαϊκή Ενωση, να φροντίσει να ενταχθεί η Ουγγαρία στο Γραφείο του Ευρωπαίου Εισαγγελέα και να βάλει έστω κάποια όρια στη διαφθορά.
Υπάρχει πολύ μεγάλη πόλωση αυτή τη στιγμή στην Ουγγαρία…
Αυτό κάνει ο Ορμπαν, διχάζει τη χώρα. Ψάχνει για εχθρούς όλη την ώρα. Πολεμά όλη την ώρα. Οντως υπάρχει πόλωση. Ο Ορμπαν χρειάζεται πάντα κάποιον να πολεμά. Είτε πρόκειται για τον Τζορτζ Σόρος, είτε για την ηγεσία της Ευρωπαϊκής Ενωσης, είτε για τους μετανάστες, είτε τώρα για τον Ζελένσκι, ψάχνει για εχθρούς όλη την ώρα και τους εφευρίσκει. Τα τελευταία 16 χρόνια πολεμούσε συνεχώς έναν φανταστικό ή έναν πραγματικό εχθρό. Αυτό που υπόσχεται ο Μαγιάρ είναι ότι θα προσπαθήσει να επουλώσει τις πληγές και να ενώσει τη χώρα.
Φέτος, ένα από τα κύρια συνθήματα του Ορμπαν είναι πως είναι «ο υποψήφιος της ειρήνης». Λέει: Ψηφίστε με για να κρατήσω την Ουγγαρία έξω από τον πόλεμο.
Οι Ούγγροι φοβούνται αυτό που συμβαίνει στην Ουκρανία, επειδή είναι πολύ κοντά μας. Επίσης, υπάρχει μια μικρή ουγγρική μειονότητα που ζει στην Ουκρανία, οπότε έχουμε κάποιο ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον ουκρανικό πόλεμο. Αλλά έχουμε και μια παράδοση να πολεμάμε τους Ρώσους από τον 19ο αιώνα. Αρα, για έναν ούγγρο εθνικιστή όπως ο Ορμπαν το να πάρει το μέρος των Ρώσων σε έναν πόλεμο εναντίον της Ευρώπης θα ήταν θεωρητικά αδιανόητο. Είναι λοιπόν πραγματικά ενδιαφέρον να βλέπουμε ότι μερικοί από τους ανθρώπους, όχι όλοι, αλλά μερικοί, τον ακολουθούν επικρίνοντας τους Ουκρανούς και υποστηρίζοντας τους Ρώσους.
Αρα, πιστεύετε ότι αυτό θα παίξει καθοριστικό ρόλο εάν χάσει την εξουσία;
Αν χάσει, και δεν μπορούμε να το πούμε ακόμα με βεβαιότητα, αλλά αν χάσει την εξουσία, θα είναι λόγω της οικονομικής κατάστασης. Και επίσης, εν μέρει, λόγω της μόνιμης σύγκρουσής του με την Ευρώπη. Αλλωστε, αυτό είναι μέρος της οικονομικής κατάστασης, επειδή έχασε τις ευρωπαϊκές επιδοτήσεις. Οι ευρωπαίοι φορολογούμενοι αρνήθηκαν να συνεχίσουν να υποστηρίζουν την ουγγρική οικονομία, όταν η Ουγγαρία δεν υποστηρίζει καμία ευρωπαϊκή πρωτοβουλία.
Γιατί λέτε «αν χάσει»; Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν τον Μαγιάρ να προηγείται σταθερά. Γιατί «αν»;
Πρώτον, οι Ούγγροι είμαστε απαισιόδοξοι εκ φύσεως. Δεύτερον, το εκλογικό σύστημα κλίνει προς τον Ορμπαν, που το έχει φτιάξει. Η αντιπολίτευση θα πρέπει να κερδίσει σε εθνικό επίπεδο τουλάχιστον κατά 5% για να πάρει την πλειοψηφία των εδρών στο κοινοβούλιο. Αν είναι μόνο κατά 4%, μπορεί εύκολα να καταλήξει όπως η Χίλαρι Κλίντον το 2016, κερδίζοντας στις ψήφους και χάνοντας λόγω του εκλογικού συστήματος. Επίσης μπορεί ο Μαγιάρ να κερδίσει με 8%, αλλά να γίνουν ενστάσεις και, επειδή ο Ορμπαν ελέγχει πολλούς δικαστές, το 8% να πέσει κάτω από το 5%.
Ποιες θα είναι οι επιπτώσεις για την Ευρώπη και τη λαϊκιστική Δεξιά αν κερδίσει ο Μαγιάρ;
Αυτό που κάνει τον Ορμπαν τόσο ελκυστικό για τους λαϊκιστές σε όλο τον κόσμο είναι η ικανότητά του να παραμένει στην εξουσία. Αν χάσει τις εκλογές, θα μειωθεί πολύ η απήχησή του διεθνώς. Ο Ορμπαν δεν έχει λύσεις για τα προβλήματα, αλλά τη συνταγή για να κερδίζει εκλογές. Αν αποτύχει, τότε χάνει την κύρια δύναμη έλξης. Θα δούμε. Αν τα λαϊκιστικά κόμματα χάσουν στη Βουδαπέστη στις 12 Απριλίου και στις ΗΠΑ τον Νοέμβριο, θα έχει πολύ ενδιαφέρον.
«Ο Μαγιάρ είναι χαρισματικός, αλλά μπορεί να αποδειχθεί ένας δεύτερος Ορμπαν»
Πείτε μας λίγα πράγματα για τον Πέτερ Μαγιάρ
Οπως σας είπα προέρχεται από το κόμμα Fidesz του Ορμπαν, οπότε ιδεολογικά δεν είναι πολύ μακριά. Είναι ένας συντηρητικός πολιτικός. Προέρχεται από μια οικογένεια πολύ γνωστών, επιτυχημένων δικηγόρων. Νονός του είναι ένας από τους πρώην προέδρους της Ουγγαρίας. Ελαβε πολύ καλή εκπαίδευση. Υπηρέτησε στις Βρυξέλλες στην ουγγρική αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Η πρώην σύζυγός του Τζούντιν Βάργκα ήταν υπουργός Δικαιοσύνης στην κυβέρνηση Ορμπαν. Τον Μάρτιο του 2024 ο Μαγιάρ δημοσιοποίησε μια ηχογράφηση όπου η Βάργκα φέρεται να συζητά πως βοηθοί του Ανταλ Ρόγκαν, επικεφαλής του υπουργικού συμβουλίου, παραποίησαν έγγραφα της Εισαγγελίας για να σβήσουν στοιχεία διαφθοράς. Ετσι αναδείχθηκε ο Μαγιάρ.
Απέδειξε ότι είναι φιλόδοξος και ικανός. Εχει ρητορικές ικανότητες, αλλά έχει και μια ναρκισσιστική ποιότητα και αυτό που λέμε «φονικό ένστικτο», έντονη επιθυμία να κερδίσει, το οποίο είναι πολύ σημαντικό για έναν πολιτικό. Δείχνει σκληρός απέναντι στους εχθρούς του. Ξέρετε, επειδή η παραδοσιακή αντιπολίτευση στην Ουγγαρία δεν μπόρεσε να νικήσει τον Ορμπαν επί τόσες συνεχόμενες εκλογές, υπήρχε αυτή η αίσθηση πολιτικού κενού, το οποίο θα έπρεπε να είχε καλυφθεί από κάποιον. Αλλά δεν θα ήταν αρκετό αν δεν ήταν τόσο ταλαντούχος, χαρισματικός, ο άνθρωπος για την περίσταση. Ετσι, ο Μαγιάρ μπορεί να αποδειχθεί απλώς ένας δεύτερος Ορμπαν.
Ακόμα και εάν ο Μαγιάρ κερδίσει τις εκλογές, όλα δείχνουν πως η επόμενη ημέρα θα είναι πολύ δύσκολη, επειδή ο Ορμπαν έχει βάλει τους ανθρώπους του παντού, ελέγχει όλους τους μηχανισμούς του κράτους
Θα είναι δύσκολο σε κάθε περίπτωση, είτε έχει την απόλυτη πλειοψηφία, είτε όχι. Επειδή η οικονομική κατάσταση είναι πολύ, πολύ άσχημη. Αρκεί να σας πω ότι η Ουγγαρία έχει αρχίσει να χρησιμοποιεί τα αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου της, τα οποία θα εξαντληθούν μέχρι τον Μάιο, όταν η νέα κυβέρνηση αναλάβει τα ηνία. Μπορεί να βρουν όχι μόνο τον κρατικό κορβανά άδειο και να αντιμετωπίσει βαθιά χρέη, αλλά να βρεθούμε και χωρίς αποθέματα φυσικού αερίου και πετρελαίου. Οπότε ναι, θα είναι πολύ δύσκολο. Και βέβαια, έχετε δίκιο, επειδή έχει εδραιώσει την εξουσία του με κάθε δυνατό τρόπο.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, χρειάζεται να έχει κερδίσει κάποιο κόμμα πλειοψηφία 2/3 για να αντικατασταθούν οι άνθρωποι που έχουν τοποθετηθεί σε βασικές θέσεις. Αλλά υπάρχει και κάτι άλλο, η άλλη όψη του νομίσματος. Εάν υπάρξει νέα κυβέρνηση, εάν κερδίσει η αντιπολίτευση, ξέρω πολλούς που θα αλλάξουν το κόμμα που στηρίζουν, δεν θα μείνουν με τον Ορμπαν. Αλλωστε ο Μαγιάρ προέρχεται από το κόμμα του Ορμπαν, το Fidesz.
Επίσης, ο Ορμπαν μπορεί να αντιμετωπίσει προκλήσεις στο ίδιο του το κόμμα. Υπάρχει τεράστια προσδοκία από την πλευρά της αντιπολίτευσης ότι αν κερδίσει ο υποψήφιός της, ο Πέτερ Μαγιάρ, τότε κάποιοι θα πρέπει να λογοδοτήσουν για όσα έχουν κάνει. Για παράδειγμα, μια ιστορία που αποκαλύφθηκε σήμερα: κατά την ανακατασκευή της Εθνικής Τράπεζας στη Βουδαπέστη, έφτιαξαν μια τουαλέτα που κόστισε 20 εκατομμύρια ουγγρικά φιορίνια, περίπου 400.000 ευρώ. Αυτή η ιστορία της χρυσής τουαλέτας είναι τόσο ενοχλητική, ντροπιαστική, θα έλεγα.
Σε περίπτωση ήττας του Ορμπαν, πιστεύω ότι θα υπάρξει τεράστια αναταραχή, μεγάλο δημόσιο ενδιαφέρον για τη λογοδοσία κάποιων ανθρώπων. Βέβαια το τι θα γίνει στη συνέχεια, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εκείνον. Μπορεί να υπάρξει μια αρκετά ειρηνική μετάβαση, το έχει ξανακάνει. Ο Ορμπαν ήταν εκεί πριν από 34 χρόνια, όταν παραιτήθηκε το κομμουνιστικό κόμμα με αντάλλαγμα να ανοικοδομηθεί αργότερα υπό δημοκρατικές συνθήκες και να επιστρέψει στην εξουσία το 1994 μέσω εκλογών.
Οπότε, μπορώ να φανταστώ ένα σενάριο στο οποίο θα παραιτηθεί από μέρος της εξουσίας του, από μερικούς από τους συμμάχους του, από μερικά από τα χρήματά του με αντάλλαγμα την επιλογή να επιστρέψει αργότερα. Είναι μόλις 63 ετών.
«Ο Μαγιάρ είναι χαρισματικός, αλλά μπορεί να αποδειχθεί ένας δεύτερος Ορμπαν»
Πείτε μας λίγα πράγματα για τον Πέτερ Μαγιάρ Οπως σας είπα προέρχεται από το κόμμα Fidesz του Ορμπαν, οπότε ιδεολογικά δεν είναι πολύ μακριά. Είναι ένας συντηρητικός πολιτικός. Προέρχεται από μια οικογένεια πολύ γνωστών, επιτυχημένων δικηγόρων.
Νονός του είναι ένας από τους πρώην προέδρους της Ουγγαρίας. Ελαβε πολύ καλή εκπαίδευση. Υπηρέτησε στις Βρυξέλλες στην ουγγρική αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Η πρώην σύζυγός του Τζούντιν Βάργκα ήταν υπουργός Δικαιοσύνης στην κυβέρνηση Ορμπαν. Τον Μάρτιο του 2024 ο Μαγιάρ δημοσιοποίησε μια ηχογράφηση όπου η Βάργκα φέρεται να συζητά πως βοηθοί του Ανταλ Ρόγκαν, επικεφαλής του υπουργικού συμβουλίου, παραποίησαν έγγραφα της Εισαγγελίας για να σβήσουν στοιχεία διαφθοράς.
Ετσι αναδείχθηκε ο Μαγιάρ. Απέδειξε ότι είναι φιλόδοξος και ικανός. Εχει ρητορικές ικανότητες, αλλά έχει και μια ναρκισσιστική ποιότητα και αυτό που λέμε «φονικό ένστικτο», έντονη επιθυμία να κερδίσει, το οποίο είναι πολύ σημαντικό για έναν πολιτικό. Δείχνει σκληρός απέναντι στους εχθρούς του. Ξέρετε, επειδή η παραδοσιακή αντιπολίτευση στην Ουγγαρία δεν μπόρεσε να νικήσει τον Ορμπαν επί τόσες συνεχόμενες εκλογές, υπήρχε αυτή η αίσθηση πολιτικού κενού, το οποίο θα έπρεπε να είχε καλυφθεί από κάποιον.
Αλλά δεν θα ήταν αρκετό αν δεν ήταν τόσο ταλαντούχος, χαρισματικός, ο άνθρωπος για την περίσταση. Ετσι, ο Μαγιάρ μπορεί να αποδειχθεί απλώς ένας δεύτερος Ορμπαν. Ακόμα και εάν ο Μαγιάρ κερδίσει τις εκλογές, όλα δείχνουν πως η επόμενη ημέρα θα είναι πολύ δύσκολη, επειδή ο Ορμπαν έχει βάλει τους ανθρώπους του παντού, ελέγχει όλους τους μηχανισμούς του κράτους Θα είναι δύσκολο σε κάθε περίπτωση, είτε έχει την απόλυτη πλειοψηφία, είτε όχι.
Επειδή η οικονομική κατάσταση είναι πολύ, πολύ άσχημη. Αρκεί να σας πω ότι η Ουγγαρία έχει αρχίσει να χρησιμοποιεί τα αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου της, τα οποία θα εξαντληθούν μέχρι τον Μάιο, όταν η νέα κυβέρνηση αναλάβει τα ηνία. Μπορεί να βρουν όχι μόνο τον κρατικό κορβανά άδειο και να αντιμετωπίσει βαθιά χρέη, αλλά να βρεθούμε και χωρίς αποθέματα φυσικού αερίου και πετρελαίου. Οπότε ναι, θα είναι πολύ δύσκολο.
Και βέβαια, έχετε δίκιο, επειδή έχει εδραιώσει την εξουσία του με κάθε δυνατό τρόπο. Στις περισσότερες περιπτώσεις, χρειάζεται να έχει κερδίσει κάποιο κόμμα πλειοψηφία 2/3 για να αντικατασταθούν οι άνθρωποι που έχουν τοποθετηθεί σε βασικές θέσεις. Αλλά υπάρχει και κάτι άλλο, η άλλη όψη του νομίσματος. Εάν υπάρξει νέα κυβέρνηση, εάν κερδίσει η αντιπολίτευση, ξέρω πολλούς που θα αλλάξουν το κόμμα που στηρίζουν, δεν θα μείνουν με τον Ορμπαν.
Αλλωστε ο Μαγιάρ προέρχεται από το κόμμα του Ορμπαν, το Fidesz. Επίσης, ο Ορμπαν μπορεί να αντιμετωπίσει προκλήσεις στο ίδιο του το κόμμα. Υπάρχει τεράστια προσδοκία από την πλευρά της αντιπολίτευσης ότι αν κερδίσει ο υποψήφιός της, ο Πέτερ Μαγιάρ, τότε κάποιοι θα πρέπει να λογοδοτήσουν για όσα έχουν κάνει. Για παράδειγμα, μια ιστορία που αποκαλύφθηκε σήμερα: κατά την ανακατασκευή της Εθνικής Τράπεζας στη Βουδαπέστη, έφτιαξαν μια τουαλέτα που κόστισε 20 εκατομμύρια ουγγρικά φιορίνια, περίπου 400.000 ευρώ.
Αυτή η ιστορία της χρυσής τουαλέτας είναι τόσο ενοχλητική, ντροπιαστική, θα έλεγα. Σε περίπτωση ήττας του Ορμπαν, πιστεύω ότι θα υπάρξει τεράστια αναταραχή, μεγάλο δημόσιο ενδιαφέρον για τη λογοδοσία κάποιων ανθρώπων. Βέβαια το τι θα γίνει στη συνέχεια, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εκείνον. Μπορεί να υπάρξει μια αρκετά ειρηνική μετάβαση, το έχει ξανακάνει. Ο Ορμπαν ήταν εκεί πριν από 34 χρόνια, όταν παραιτήθηκε το κομμουνιστικό κόμμα με αντάλλαγμα να ανοικοδομηθεί αργότερα υπό δημοκρατικές συνθήκες και να επιστρέψει στην εξουσία το 1994 μέσω εκλογών.
Οπότε, μπορώ να φανταστώ ένα σενάριο στο οποίο θα παραιτηθεί από μέρος της εξουσίας του, από μερικούς από τους συμμάχους του, από μερικά από τα χρήματά του με αντάλλαγμα την επιλογή να επιστρέψει αργότερα. Είναι μόλις 63 ετών.