Πρεμιέρα με ενστάσεις στη διαβούλευση για το «ΑΕΙ των Τεχνών»

Αναρτήθηκε πριν από ημέρες προς δημόσια διαβούλευση το νομοσχέδιο του υπουργείου Παιδείας για την «Ιδρυση Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών» και οι πρώτες αντιδράσεις προήλθαν από τον καλλιτεχνικό χώρο και το Εθνικό Θέατρο. Μία εβδομάδα μετά την κοινοποίησή του και ενώ υπολείπονται έξι ημέρες για να ολοκληρωθεί η διαδικασία της διαβούλευσης ηθοποιοί και σκηνοθέτες κατά κύριο λόγο διατύπωσαν ορισμένες ενστάσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

«Εχω την αίσθηση πως το συγκεκριμένο νομοσχέδιο δεν συντάχθηκε για να παρέχει καλλιτεχνική εκπαίδευση» λέει στα «ΝΕΑ» ο ηθοποιός και σκηνοθέτης Νίκος Χατζόπουλος, που διδάσκει υποκριτική στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου.  «Στη δική μας δουλειά δεν μετρούν οι τίτλοι, αλλά η προϋπηρεσία, διότι η θεατρική παιδεία χρειάζεται ευελιξία και μετάδοση βιωματικής εμπειρίας. Ολα τα πρακτικά μαθήματα – χορός, κίνηση, λόγος και βεβαίως η υποκριτική – βασίζονται στην πείρα.

Το 80% των καθηγητών που διδάσκουν σήμερα στις δραματικές σχολές δεν έχουν τίτλους. Οταν η στελέχωση όμως της ΑΣΠΤ προβλέπεται ότι θα γίνει με βάση τους τίτλους είναι σαν να αποκλείεις από την εκπαιδευτική διαδικασία τους ανθρώπους του θεάτρου. Πρόκειται για μοιρασιά θέσεων στο ακαδημαϊκό κατεστημένο και τη δημιουργία μιας σχολής-κακέκτυπο στην οποία ο σπουδαστής δεν θα έχει πρόσβαση σε αυτό που χρειάζεται περισσότερο: στην εμπειρία των καθηγητών» συνεχίζει ο Ν. Χατζόπουλος, η ανάρτηση του οποίου πυροδότησε αλλεπάλληλες τοποθετήσεις συναδέλφων του.

«Ενα από τα θετικά του νομοσχεδίου είναι η ειδική κατηγορία καλλιτεχνικής εκπαίδευσης που αφορά το μισθολογικό κομμάτι. Και το επισημαίνω για να τονίσω ότι οι ενστάσεις μας δεν αφορούν οικονομικά ζητήματα» επισημαίνει στα «ΝΕΑ» ο γνωστός ηθοποιός Αργύρης Ξάφης. «Σε ό,τι αφορά το ακαδημαϊκό σκέλος, αντί να μας τοποθετήσουν πάνω από τα μεταλυκειακά ιδρύματα και κάτω από τις ανώτατες σχολές, ονόμασαν τα ΙΕΚ ανώτερες σχολές, ενώ εμάς μας άφησαν εκεί όπου ήμασταν. Αυτό σημαίνει ότι μας εξίσωσαν – ακαδημαϊκά – με τα ΙΕΚ. Ενα άλλο σημαντικό ζήτημα που θα πρέπει να εξεταστεί όσο βρίσκεται σε διαβούλευση το νομοσχέδιο είναι το εξής: διαλύουν τις υπάρχουσες καλλιτεχνικές σχολές στην Ελλάδα και τη νεοσύστατη θέλουν να την επανδρώσουν με σύστημα που υπάρχει στα πανεπιστήμια. Με πανεπιστημιακούς οι οποίοι δεν έχουν σχέση με το επάγγελμα. Σύμφωνα με το νομοσχέδιο μέχρι στιγμής, η πρόβλεψη για το καλλιτεχνικό προσωπικό αφορά μόνο το 20%. Μπορούν οι ακαδημαϊκοί να διδάξουν αυτοσχεδιασμό ή χορό;» καταλήγει.

Λεπτομέρειες

Οπως είναι γνωστό, το νομοσχέδιο για την ΑΣΠΤ αποσκοπεί στη συγκρότηση μιας σχολής-ομπρέλας, η οποία θα ενοποιήσει πέντε δημόσιους φορείς: το Εθνικό Θέατρο, την Εθνική Λυρική Σκηνή, την Κρατική Σχολή Ορχηστικής Τέχνης, το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος και το Κρατικό Ωδείο Θεσσαλονίκης. Η πρωτοβουλία φιλοδοξεί να καθιερώσει ένα πλάνο σπουδών σε πανεπιστημιακό επίπεδο για τις παραστατικές τέχνες.

Ανθρωποι που γνωρίζουν τον χώρο σημειώνουν ότι, παρά τα πρώτα βήματα, χρειάζεται να μελετηθούν όλες οι λεπτομέρειες, ώστε η νέα Σχολή να μη χάσει τη φυσιογνωμία της και να μη «χαθεί» στον ακαδημαϊκό γραφειοκρατικό ιστό. Ως κρίσιμο σημείο υποδεικνύουν αυτό που μας επισήμανε ο Α. Ξάφης: την πρόβλεψη για τους διδάσκοντες, καθώς μόνο ένα ποσοστό θα επιλέγεται με βάση την πείρα και το καλλιτεχνικό έργο. Θολό χαρακτηρίζουν επίσης το πλαίσιο για την πρόταση που επιτρέπει να διδάσκουν επαγγελματίες «ιδίου και συναφούς αντικειμένου», αφήνοντας ανοιχτό το ερώτημα ποιοι θα μπορούν τελικά να διδάξουν στην ΑΣΠΤ.

«Εμείς ήμασταν πρόθυμοι να θυσιάσουμε τη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου, μια σχολή με ζωντάνια και ευελιξία, για ένα ίδρυμα που θα βελτίωνε τη θεατρική παιδεία, και βρισκόμαστε μπροστά σε ένα στεγνό, ξύλινο, ακαδημαϊκό ίδρυμα που ενδιαφέρεται για την αναπαραγωγή τίτλων σπουδών» συνεχίζει ο Ν. Χατζόπουλος. «Ζητήσαμε διάλογο, ο οποίος ξεκίνησε με καλή διάθεση. Ηταν σαφές από την πλευρά του υπουργείου ότι δεν ήξεραν, αλλά ότι ήθελαν να μάθουν. Τον Νοέμβριο του 2024 όμως ο διάλογος αυτός διακόπηκε απότομα, χωρίς εξηγήσεις ενώ εμείς επιμέναμε, στέλναμε emails, επιστολές, τηλεφωνούσαμε… Και τώρα βλέπουμε αυτό το κατασκεύασμα που φαίνεται πως θέλει να καταστρέψει μια παράδοση σπουδών». Εκτιμά ότι θα γίνουν κινητοποιήσεις ως αντίδραση; «Αν είναι να βγαίνουμε στους δρόμους για τα αυτονόητα, είναι σα να γυρίζουμε πίσω. Δεν είμαι σε θέση να σας απαντήσω, αλλά θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας και τους φοιτητές, που δεν θέλουν να αλλοιωθεί ο χαρακτήρας των σπουδών τους, οι οποίοι δεν ξέρουμε πώς θα αντιδράσουν».

Το ΚΘΒΕ

Τη δική του εκτίμηση καταθέτει στα «ΝΕΑ» ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος, Αστέριος Πελτέκης: «Αυτό που είδα εγώ στο κείμενο υπό διαβούλευση είναι ακριβώς αυτό που είχαμε συμφωνήσει από την προηγούμενη φορά. Αν και δεν έχω ολοκληρωμένη εικόνα για το σύνολο των διατάξεων, πρέπει να πω ότι μέχρι στιγμής αυτά που βλέπω και συζητώ με νομικούς από το υπουργείο Παιδείας στις γενικές γραμμές ήταν αυτά που είχαμε συζητήσει ήδη το προηγούμενο διάστημα. Το νομοσχέδιο είναι ακόμη σε διαβούλευση και αυτό σημαίνει ότι θα υπάρξει ανταλλαγή απόψεων, θα εντοπιστούν πιθανώς κάποια σημεία τα οποία θα πρέπει να εξεταστούν από διάφορους φορείς. Σε ό,τι αφορά τους διδάσκοντες στην αρχή δεν θα είναι πολλοί εκείνοι που θα κατέχουν διδακτορικό – όπως προβλέπεται σε άλλα ακαδημαϊκά ιδρύματα. Θα υπάρχει ποσοστό για όσους επιλέγονται με βάση το καλλιτεχνικό τους έργο και την εμπειρία τους».

Το υπουργείο Παιδείας

Από την πλευρά τους, πηγές του υπουργείου Παιδείας ανέφεραν ότι ακριβώς επειδή το νομοσχέδιο βρίσκεται υπό διαβούλευση θα ληφθούν υπόψη οι όποιες ενστάσεις τόσο από τους εμπλεκόμενους φορείς όσο και από τον ευρύτερο σχολιασμό της διαδικασίας. Οπως προκύπτει από την πάγια πρακτική, άλλες προτάσεις – ή και ενστάσεις – ενσωματώνονται και άλλες απορρίπτονται, αρκεί να μην αλλοιώνεται ο βασικός άξονας του νομοσχεδίου.