Ο θάνατος του Βαν Ντερ Μπικ κρούει το κώδωνα: Αύξηση του καρκίνου του παχέος εντέρου σε άτομα κάτω των 50

Ο θάνατος του Αμερικανού ηθοποιού Τζέιμς Βαν Ντερ Μπικ έφερε ξανά στο προσκήνιο την ανησυχητική αύξηση των κρουσμάτων καρκίνου του παχέος εντέρου σε άτομα κάτω των 50 ετών, ένα φαινόμενο που προβληματίζει την ιατρική κοινότητα τα τελευταία χρόνια. Τα αίτια της νόσου παραμένουν άγνωστα και αποτελούν αντικείμενο εντατικών ερευνών σε πολλές χώρες.

Ο γνωστός πρωταγωνιστής της επιτυχημένης τηλεοπτικής σειράς των δεκαετιών του 1990 και 2000 “Dawson Creek” πέθανε στις 11 Φεβρουαρίου, σε ηλικία 48 ετών, από καρκίνο του παχέος εντέρου, ο οποίος προσβάλλει το παχύ έντερο και το ορθό. Το 2020, ο συμπατριώτης του Τσάντγουικ Μπόουζμαν, γνωστός από την ταινία «Μαύρος Πάνθηρας», έχασε επίσης τη ζωή του από την ίδια ασθένεια, σε ηλικία μόλις 43 ετών.

Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στην επιστημονική επιθεώρηση Journal of the National Cancer Institute, τα άτομα που γεννήθηκαν τη δεκαετία του 1990 έχουν τετραπλάσιο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου σε σχέση με όσους γεννήθηκαν τη δεκαετία του 1960. Τα στοιχεία προέρχονται από την Αυστραλία, τον Καναδά, τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Πλέον, η νόσος αποτελεί την κύρια αιτία θανάτου από καρκίνο σε άτομα κάτω των 50 ετών στις Ηνωμένες Πολιτείες, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό JAMA. «Είναι πραγματικά τρομακτικό», υπογράμμισε η Έλεν Κόλμαν, καθηγήτρια ογκολογίας στο Πανεπιστήμιο Queen’s του Μπέλφαστ.

Η πλειονότητα των περιστατικών εξακολουθεί να αφορά ηλικιωμένους: μόλις το 6% των καρκίνων του παχέος εντέρου διαγιγνώσκεται σε άτομα κάτω των 50 ετών, σύμφωνα με έρευνα της ίδιας επιστημονικής ομάδας στη Βόρεια Ιρλανδία. Παράλληλα, τα ποσοστά μεταξύ των ηλικιωμένων σταθεροποιούνται ή μειώνονται, χάρη στις βελτιωμένες εξετάσεις και στον προληπτικό έλεγχο.

Ωστόσο, στους νεότερους, η διάγνωση γίνεται συχνά καθυστερημένα, καθώς σπάνια θεωρούν πιθανό να πάσχουν από τη συγκεκριμένη μορφή καρκίνου — όπως συνέβη και με τον Βαν Ντερ Μπικ.

Αναζητώντας τα αίτια της αύξησης

Όπως και άλλοι καρκίνοι που πλήττουν νεότερες ηλικίες, ο καρκίνος του παχέος εντέρου συνδέεται με παράγοντες όπως το υπερβολικό βάρος και ο ανθυγιεινός τρόπος ζωής — κακή διατροφή, έλλειψη άσκησης, κατανάλωση αλκοόλ και κάπνισμα.

Ωστόσο, αυτοί οι παράγοντες δεν επαρκούν για να εξηγήσουν «τη σημαντική αύξηση που παρατηρήθηκε σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα», όπως σημειώνει η Κόλμαν. Πολλοί νεαροί ασθενείς, ανάμεσά τους και ο Βαν Ντερ Μπικ, είχαν υγιεινές συνήθειες πριν τη διάγνωση το 2023.

«Πήγαινα στη σάουνα, έκανα κρύα μπάνια κ.λπ. – και είχα καρκίνο σταδίου 3 χωρίς να το γνωρίζω», είχε δηλώσει ο ηθοποιός, πατέρας έξι παιδιών, τον Δεκέμβριο.

Η ερευνήτρια Τζένι Σέλιγκμαν από το Πανεπιστήμιο του Leeds στο Ηνωμένο Βασίλειο, σημείωσε στο AFP ότι τα αίτια της αύξησης παραμένουν ασαφή: «Δεν ξέρουμε». Το γεγονός αυτό ωθεί τους επιστήμονες να εξετάσουν νέες παραμέτρους, όπως τη μικροχλωρίδα του εντέρου, δηλαδή το πολύπλοκο μικροβιακό οικοσύστημα που κατοικεί μέσα μας.

Νέα επιστημονικά ευρήματα και προληπτικός έλεγχος

Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature ανέδειξε ένα «πολύ σημαντικό πρώτο στοιχείο», σύμφωνα με την Κόλμαν. Οι ερευνητές εντόπισαν μεταλλάξεις στο DNA μιας γενοτοξίνης, της κολιβακτίνης, που παράγεται από το βακτήριο Escherichia coli και εμφανίζεται πιο συχνά σε νεότερους ασθενείς με καρκίνο του παχέος εντέρου. Το εύρημα αυτό, ωστόσο, χρειάζεται περαιτέρω επιβεβαίωση.

Άλλες μελέτες υποδεικνύουν πιθανή σχέση μεταξύ της συχνής χρήσης αντιβιοτικών και της πρώιμης εμφάνισης της νόσου. Η Σέλιγκμαν επισημαίνει ότι υπάρχουν πολλοί υπότυποι του καρκίνου του παχέος εντέρου, γεγονός που υποδηλώνει πως τα αίτια είναι πολυπαραγοντικά: «Θα είναι πολύ δύσκολο να εντοπιστεί μόνο ένα».

Πριν τον θάνατό του, ο Τζέιμς Βαν Ντερ Μπικ προέτρεψε το κοινό να μην αγνοεί τα συμπτώματα. «Θέλω να το φωνάξω από τα βάθη της καρδιάς μου: αν είστε 45 ετών ή μεγαλύτεροι, επισκεφθείτε τον γιατρό σας!» είχε δηλώσει, αναφερόμενος σε ενδείξεις όπως διάρροια, δυσκοιλιότητα, αίμα στα κόπρανα, ανεξήγητη απώλεια βάρους και κόπωση.

Αντιμέτωπες με την αυξανόμενη συχνότητα των κρουσμάτων σε νέους, οι Ηνωμένες Πολιτείες μείωσαν το 2021 την ηλικία έναρξης του προληπτικού ελέγχου από τα 50 στα 45 έτη. Αυξάνονται πλέον οι εκκλήσεις για να ακολουθήσουν το παράδειγμα αυτό και άλλες χώρες, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία, όπου ο έλεγχος ξεκινά ακόμη από τα 50.