Μουτζτάμπα Ραχμάν στα «ΝΕΑ»: «Δεν βλέπουμε πρόοδο σε θεμελιώδεις πυλώνες»

Το χάσμα ανταγωνιστικότητας μεταξύ Ευρώπης – ΗΠΑ και Ευρώπης – Κίνας θα συνεχίσει να διευρύνεται προς όφελος της Αμερικής και της Κίνας, καθώς τίποτα από όσα κάνουν οι Ευρωπαίοι δεν είναι αρκετό για να αλλάξει τη θεμελιώδη αυτή δυναμική εκτιμά στη συνέντευξή του στα «ΝΕΑ» ο Μουτζτάμπα Ραχμάν, διευθύνων σύμβουλος για την Ευρώπη στην εταιρεία συμβούλων Eurasia Group. Ο έγκριτος αναλυτής τονίζει ότι ο μόνος τρόπος για να αλλάξει η δυναμική είναι μέσω θεμελιωδών μεταρρυθμίσεων σε θέματα όπου οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν μακροχρόνια κόκκινες γραμμές, αλλά και η ευθυγράμμιση Γαλλίας – Γερμανίας.

Είναι η Ευρώπη έτοιμη να αντιμετωπίσει το πρόβλημα της ανταγωνιστικότητας;

Οχι. Υπάρχει κάποια ελάχιστη πρόοδος στην ατζέντα της απλοποίησης, που έχει μια ωραία ώθηση από το Βερολίνο και άλλα κράτη μέλη και το ιταλογερμανικό έντυπο, που είδαμε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα ενόψει της συνάντησης των ευρωπαίων ηγετών αφορούσε σε μεγάλο βαθμό την απλοποίηση.

Δεν βλέπουμε όμως πρόοδο σε θεμελιώδεις πυλώνες που εμποδίζουν την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα, την ολοκλήρωση των κεφαλαιαγορών, το τεχνολογικό οικοσύστημα και μια πιο μελετημένη πανευρωπαϊκή προσέγγιση στη βιομηχανική πολιτική. Μέχρι να τα δούμε αυτά, δεν νομίζω ότι τα οφέλη από την απλοποίηση και από τον λίγο περισσότερο συντονισμό της αμυντικής βιομηχανικής πολιτικής θα ενισχύσουν ουσιαστικά την αναπτυξιακή παραγωγή της ΕΕ.

Υπάρχει μια αίσθηση επείγοντος μεταξύ των ηγετών της ΕΕ; Βλέπουμε τους Μερτς και Μελόνι να προσπαθούν να κινηθούν. Τι πιστεύετε;

Οχι δεν υπάρχει. Υποστηρίζουν ότι υπάρχει επείγουσα ανάγκη και το μόνο για το οποίο μιλάνε είναι η απλοποίηση των κανονισμών. Δεν είναι σοβαρό. Στην πραγματικότητα είναι αρκετά ανησυχητικό. Αν αυτό αντανακλά τη γαλλική, ιταλική, γερμανική επείγουσα ανάγκη, αν η επείγουσα ανάγκη οδηγεί σε μια ανανεωμένη ώθηση για απλοποίηση αυτό δείχνει ότι η ατζέντα δεν είναι ούτε κατά διάνοια τόσο επείγουσα όσο χρειάζεται να είναι.

Αν η ατζέντα είναι επείγουσα, η Γαλλία και η Γερμανία και άλλες χώρες θα εγκαταλείψουν τη μακροχρόνια αντίθεσή τους σε ζητήματα όπως στην ένωση κεφαλαιαγορών.

Η Γερμανία θα εγκαταλείψει τη μακροχρόνια αντίθεσή της σε θέματα όπως η κοινή χρηματοδότηση για τις επενδύσεις σε ευρωπαϊκά δημόσια αγαθά. Η Γαλλία θα εγκαταλείψει τη θέση της για την προώθηση και την προτεραιοποίηση των δικών της εθνικών πρωταθλητών. Δεν βλέπουμε τίποτα από αυτά. Ολα τα άλλα είναι θόρυβος και επιφανειακά. Χωρίς νόημα και όχι θεμελιώδη.

Νομίζετε ότι και η συζήτηση για τους ad hoc συνασπισμούς είναι επιφανειακή;

Δεν προχωρά επειδή δεν υπάρχει συμφωνία μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας σε θεμελιώδεις τομείς πολιτικής. Αν η Γαλλία και η Γερμανία δεν συμφωνήσουν, δεν μπορείτε να δημιουργήσετε έναν συνασπισμό πρόθυμων, είτε πρόκειται για έξι, επτά, οκτώ ή εννέα χώρες τουλάχιστον. Θα χρειαστείτε ευθυγράμμιση στο Παρίσι και στο Βερολίνο και δεν υπάρχει. Δεν θα υπάρξει επειδή τόσο ο Μακρόν όσο και ο Μερτς είναι αδύναμοι ηγέτες εγχώρια.

Ο Μακρόν είναι ανίσχυρος. Εχουν δημοτικές εκλογές τον επόμενο μήνα, προεδρικές εκλογές σε ένα χρόνο όπου η Ακροδεξιά μπορεί να έρθει στην εξουσία. Η κυβέρνηση κατάφερε να περάσει έναν προϋπολογισμό από το Κοινοβούλιο χωρίς να κάνει τίποτα για να θέσει υπό έλεγχο τα δημόσια οικονομικά. Ο γάλλος πρόεδρος έχει χάσει κάθε αξιοπιστία στην Ευρώπη λόγω της θέσης του για τη Mercosur και τα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία. Και στη Γερμανία υπάρχει ένας καγκελάριος που δεν απέχει πολύ από τον Μακρόν.

Ο συνασπισμός είναι ιδεολογικά διαιρεμένος, ανίκανος να προωθήσει ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις, ενώ στην Ευρώπη έχει δεχτεί πλήγμα ως αποτέλεσμα της αδυναμίας του να περάσει το σχέδιο για τα (ρωσικά) αποθεματικά. Και οι δύο ηγέτες δυσκολεύονται. Υπάρχουν πέντε περιφερειακές εκλογές στη Γερμανία που θα αποτελέσουν μεγάλη πρόκληση και πονοκέφαλο για τον Μερτς στη διάρκεια του έτους.

Αυτό δεν μου φαίνεται ως συνταγή για ισχυρή ηγεσία από τη Γαλλία ή τη Γερμανία. Από πού θα προέλθει ο συνασπισμός των πρόθυμων; Εκτός αν πρόκειται να οικοδομήσουμε έναν συνασπισμό των πρόθυμων, χωρίς τη Γαλλία και τη Γερμανία, και αυτό θα είναι κάτι εντελώς άνευ νοήματος.

Τι γίνεται όμως με την ενιαία αγορά; Περιμένετε πρόοδο αφού υπάρχει η προθεσμία του 2028;

Η Ευρώπη έχει μια πολύ καλή φόρμουλα για την αντιμετώπιση κρίσεων. Η πολιτική απάντηση σε μια κρίση ιστορικά ήταν ισχυρή, άμεση και συνεκτική. Αυτό συνέβη με το Brexit, το ίδιο για την ελληνική χρηματοπιστωτική κρίση, το ίδιο και για την Covid. Το ίδιο ισχύει και για την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Στη Γροιλανδία είδαμε κάτι παρόμοιο. Αυτό για το οποίο η Ευρώπη δεν έχει απάντηση είναι πώς να κυβερνά σε κανονικές εποχές.

Τώρα δεν βρισκόμαστε σε κανονικές εποχές λόγω της κυβέρνησης Τραμπ, λόγω των όσων συμβαίνουν γεωπολιτικά και γεωοικονομικά. Αλλά η αντίληψη στις εθνικές πρωτεύουσες είναι ότι υπάρχει ένα είδος ισορροπίας που διαχειρίζονται τα κράτη μέλη.

Δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή η αίσθηση του επείγοντος και της κρίσης και η αίσθηση ενός πολύ απειλητικού γεωπολιτικού περιβάλλοντος. Αν δεν υπάρχει αυτό ως κινητήρια δύναμη, δεν θα υπάρξουν σκληρές μεταρρυθμίσεις. Θα υπάρχουν κινήσεις στο περιθώριο, που δεν πρόκειται πραγματικά να προωθήσει την ατζέντα ανάπτυξης με ουσιαστικό τρόπο.

Προβλέπετε, λοιπόν, ότι το χάσμα μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης να συνεχίσει να διευρύνεται;

Ναι, και όχι μόνο το χάσμα με τις ΗΠΑ. Το χάσμα μεταξύ Ευρώπης και Αμερικής και Ευρώπης και Κίνας θα συνεχίσει να αυξάνεται προς όφελος της Κίνας και της Αμερικής. Τίποτα από όσα κάνουν οι Ευρωπαίοι αυτή τη στιγμή δεν είναι αρκετά για να αλλάξει αυτή τη θεμελιώδη δυναμική είτε σε σχέση με τις ΗΠΑ είτε σε σχέση με την Κίνα.

Ο μόνος τρόπος για να αλλάξει αυτή η δυναμική είναι μέσω θεμελιωδών μεταρρυθμίσεων σε θέματα όπου οι κυβερνήσεις έχουν μακροχρόνιες κόκκινες γραμμές. Πρόκειται για τον τομέα των αποταμιεύσεων και των επενδύσεων στην ένωση κεφαλαιαγορών και την ατζέντα της τραπεζικής ένωσης και στον τομέα του τεχνολογικού οικοσυστήματος. Πρόκειται για μια πλήρη επανεξέταση της προσέγγισης στη βιομηχανική πολιτική.

Στη συνέχεια, σε συνδυασμό με αυτά που κάνουν για τη διαφοροποίηση του εμπορίου με τη Mercosur και την Αυστραλία και αυτά που κάνουν για την αμυντική βιομηχανική πολιτική, για την απλοποίηση και την πράσινη μετάβαση, τότε συνολικά η εικόνα μπορεί να αρχίσει να φαίνεται πιο αποτελεσματική. Αυτή τη στιγμή τα εύκολα κομμάτια της ατζέντας Ντράγκι προχωρούν, αλλά τα εύκολα κομμάτια δεν πρόκειται να συμβάλουν ουσιαστικά στην ανάπτυξη.